Tự hào về văn hóa ứng xử của người Hà Nội

Năm vừa qua, một trong những sự kiện đặc biệt ấn tượng diễn ra ở Thủ đô là hình ảnh các tầng lớp nhân dân ta tiễn đưa Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nơi an nghỉ cuối cùng. Cảm nhận của Bí thư thế nào trước cảnh hàng ngàn người trật tự xếp hàng dài xung quanh khu vực đường Hoàng Diệu và hai bên đường ra sân bay để tiễn biệt Đại tướng?

Bí thư Thành ủy Phạm Quang Nghị: Có lẽ không chỉ riêng tôi, mà dường như hết thảy đồng chí, đồng bào đều rất xúc động trước sự kiện cả nước tổ chức lễ tang Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đứng trước một mất mát to lớn, nhưng bầu không khí ở Thủ đô trong những ngày tang lễ không phải là sự đau buồn chia ly mà lại là biểu hiện vô cùng sinh động của tình cảm gắn kết và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Cho đến bây giờ, hình ảnh dòng người trật tự, vừa trang nghiêm, vừa kiên nhẫn để chờ vào nhà riêng viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn làm dâng lên trong tôi những cảm xúc không thể nào quên, vừa trân trọng, vừa rất đỗi tự hào về một nét đẹp văn hóa và về truyền thống quý báu của nhân dân ta. Nhất là khi thấy trong dòng người đó, có đủ các tầng lớp, các thành phần, những cụ già, cựu chiến binh, những người mẹ bồng con, và đặc biệt là rất nhiều thanh niên, thiếu niên, tôi có cảm giác như toàn thể các tầng lớp nhân dân ta đang kết thành một khối thống nhất, vô cùng mạnh mẽ và vững chắc để vượt qua mọi khó khăn, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và xây dựng đất nước ta, Thủ đô ta ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn.

Bí thư có thể nói rõ hơn khía cạnh này?

Hằng ngày trước đó, qua các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các trang mạng xã hội, mọi người chúng ta luôn cảm thấy bức tranh đời sống kinh tế - xã hội của đất nước dường như tràn ngập, quá tải mảng thông tin tiêu cực, những thông tin gây băn khoăn, hoài nghi về sự sa sút của đạo đức xã hội; sự lo lắng về những biểu hiện tiêu cực của lớp trẻ. Đúng là mặt trái của kinh tế thị trường đã và đang gây nên những tác động tiêu cực, khiến cho đạo đức xã hội bị sứt mẻ, bị tha hóa. Nhiều bạn trẻ nhiễm phải lối sống hưởng thụ, đua đòi, ích kỷ, v.v…

Tuy nhiên, với những gì đã diễn ra vào những ngày lễ tang Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đem lại cho chúng ta một sự nhìn nhận có chiều sâu, tích cực, khác với mọi ngày. Đó là những nét đẹp, và có thể nói là rất đẹp về ứng xử văn hóa, văn minh, thanh lịch không phải chỉ riêng người Hà Nội mà là của người Việt Nam chúng ta. Không phải chỉ những người cao niên, từng nếm trải gian khổ của chiến tranh và thời hậu bao cấp, mà dường như tất cả mọi người đã bộc lộ được những nét đẹp mà lâu nay vẫn cất giữ trong tim, trong dạ, nay mới có dịp mở lòng ra với mọi người. Và đặc biệt là, muốn được bày tỏ lòng tôn kính đối với một người vừa mới nằm xuống. Đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, là Bác Giáp, Bác Văn của nhiều thế hệ. Và dường như, qua tang lễ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ai ai cũng mong muốn cả xã hội cần phải tốt đẹp hơn lên, mỗi chúng ta dù là với tư cách là công dân, hay là cán bộ, đảng viên, đều cần phải sống đẹp, sống có đạo đức, phải học, phải làm tốt hơn lời Bác Hồ căn dặn: Phải luôn đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân lên trên hết. Và chính đây cũng là dịp để mỗi người tự soi lại mình, càng thêm tin yêu, quí trọng nhân dân, tin yêu lớp trẻ.

Thưa đồng chí, phải chăng đạo đức xã hội bị xuống cấp không phải chỉ là lỗi của nền kinh tế thị trường, mà là do sự suy thoái của một bộ phận người trong xã hội, trước hết là ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; đó là những biểu hiện như căn bệnh tham nhũng, lãng phí, chạy chức, chạy quyền, hay sự vô cảm trước nhân dân?

Tình trạng đạo đức xã hội bị xuống cấp có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, tôi đồng ý là, nếu phải chỉ ra đâu là nguyên nhân chủ yếu, thì như Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) của Đảng đã thẳng thắn chỉ rõ. Đó là một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công bộc của dân đã không giữ gìn được phẩm chất, đạo đức cách mạng, đã không còn là những tấm gương sáng “chí công vô tư”. Và chính đó mới là nguyên nhân chủ yếu làm cho niềm tin của nhân dân bị lung lay, giảm sút.

Đồng thời, từ sự kiện vừa qua, nhiều người cũng có những điều muốn nhắn gửi tới các cơ quan báo chí, truyền thông và công luận. Với những gì đã diễn ra, chúng ta cần phải nhìn nhận các hiện tượng của đời sống xã hội một cách đa chiều, tích cực hơn. Ở bất cứ thời đại nào, thể chế chính trị nào, cái tốt và cái xấu cũng luôn tồn tại, chỉ khác nhau về mức độ nhiều ít mà thôi. Trong cơ chế thị trường, bên cạnh những cái xấu, tiêu cực, cái đáng lên án, vẫn còn rất nhiều điều tốt đẹp. Bên cạnh một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống, xung quanh ta vẫn còn rất nhiều tấm gương tận tụy với nước, với dân, với nghề. Như ngành y, những y, bác sỹ vi phạm y đức bị báo chí phanh phui, lên án cũng chỉ là số ít. Họ đúng là những con sâu làm rầu nồi canh. Còn đại đa số thầy thuốc vẫn là những tấm gương suốt đời cống hiến cho sự nghiệp chăm lo sức khỏe, cứu chữa cho nhân dân. Hay trong thanh niên, vẫn rất nhiều người sống có lý tưởng, biết yêu thương và đang cống hiến cho Tổ quốc bằng sức trẻ, tài năng và nhiệt huyết của mình. Song, dường như chúng ta chưa nâng niu, trân trọng đúng mức, chưa phản ánh được hết hiện thực này. Vừa qua, chúng ta được chứng kiến những điều tốt đẹp, tưởng chừng vắng bóng đã lâu, thậm chí có người bi quan tưởng như đã bị đánh mất, nay lại sống dậy một cách hết sức mạnh mẽ, sống động và hùng hồn. Hình ảnh hàng nghìn thanh niên nam, nữ áo xanh của Thủ đô hàng ngày giúp đỡ người già, em nhỏ một cách ân cần, lễ phép; nhiều người tự nguyện ủng hộ hàng nghìn suất ăn, nước uống, trông giữ xe không lấy tiền; tự nguyện nhường người già, em nhỏ lên viếng trước, v.v… đã làm sống lại những nét đẹp ứng xử rất văn hóa của người Hà Nội. Từ thực tế đó, mọi người cũng muốn nhắn nhủ với báo chí cần phát huy tốt hơn vai trò của mình, nhất là trong việc định hướng thông tin, dư luận, góp phần nuôi dưỡng, nâng niu cái thiện, cái đẹp, làm cho xã hội ta ngày càng tốt đẹp hơn.

Cảm ơn Bí thư đã có những nhận xét xác đáng và việc thông tin cần có định hướng, song xét trên góc độ lãnh đạo, chỉ đạo, Thành ủy đã và sẽ có những hành động nào để củng cố niềm tin trong nhân dân, nhất là trong giới trẻ?

Mọi người cần phải có niềm tin rằng cái thiện, cái đẹp luôn hiện hữu trong mỗi con người: “Nhân chi sơ, tính bản thiện”. Đó là lời đúc kết rất đúng, dù rằng cung bậc thể hiện cái thiện đó khác nhau theo môi trường, hoàn cảnh xã hội. Truyền thống nhân văn là sức sống mãnh liệt làm nên sự trường tồn của dân tộc ta. Những nét đẹp được bộc lộ vừa qua, một lần nữa chứng minh truyền thống văn hiến “dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An” mãi mãi vẫn là một giá trị trường tồn và bền vững.

Thành ủy Hà Nội thường xuyên chỉ đạo Ban Tuyên giáo định hướng để các báo, đài của Thành phố tích cực tuyên truyền về những nét đẹp của người Hà Nội, qua đó khuyến khích nhân rộng những nghĩa cử cao đẹp trong xã hội, không phải thông qua những bài giảng khô khan mà bằng những tấm gương, những việc làm cụ thể, thuyết phục. Việc lựa chọn, tôn vinh 10 công dân Thủ đô ưu tú mỗi năm là việc làm theo chủ trương, định hướng đó. Thành ủy sẽ tiếp tục chỉ đạo các cấp, các ngành Thành phố, đặc biệt là các cơ quan báo chí, truyền thông và ngành Giáo dục, Văn hóa đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức theo phương châm “lấy xây để chống”, nhân rộng cái tốt để đẩy lùi cái xấu. Thực hiện có hiệu quả Chương trình số 04-CTr/TU của Thành ủy về “Phát triển văn hoá - xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Thủ đô, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2011 - 2015”; đặc biệt chú trọng các giải pháp nâng cao phẩm chất, đạo đức, năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong toàn hệ thống chính trị Thành phố, thông qua việc nghiêm túc khắc phục những yếu kém, khuyết điểm đã được chỉ ra sau kiểm điểm theo Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI); siết chặt kỷ cương hành chính, nâng cao ý thức, trách nhiệm, năng lực, chất lượng trong thực thi công vụ; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị; thưởng phạt công minh; gắn với đẩy mạnh thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ bằng những việc làm thiết thực, cụ thể.

Thành ủy cũng tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm túc việc đánh giá chất lượng cán bộ, đảng viên và lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh lãnh đạo chủ chốt các cấp và các chức danh do HĐND bầu. Tăng cường lắng nghe ý kiến góp ý của nhân dân và dư luận xã hội để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện chủ trương, chính sách của Thành phố.

Thành phố luôn ý thức sâu sắc rằng, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi công chức, viên chức với tư cách là công bộc của dân, cần thường xuyên phải tự soi lại mình, xem mỗi hành động, việc làm của mình đã thực sự vì dân chưa? Việc được nhân dân nhìn nhận, đánh giá thế nào mới là câu trả lời chân thực nhất.

Giữ vững niềm tin về cái tốt, cái đẹp sẽ là động lực cho chúng ta vượt qua khó khăn, thử thách, vững bước vào năm mới, thưa Bí thư?

Vâng. Đúng thế. Đất nước chúng ta đã trải qua chặng đường gần 30 năm đổi mới. Chúng ta đã làm nên những điều kỳ diệu vào lúc tưởng như sức cùng lực kiệt. Đây là giai đoạn có ý nghĩa rất quan trọng để đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 như Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đã đề ra. Những năm sắp tới, bối cảnh trong và ngoài nước vẫn còn nhiều thách thức, khó khăn. Song, với truyền thống của người Việt Nam, trước những hoàn cảnh cam go thì sức mạnh đoàn kết và tinh thần sáng tạo lại trỗi dậy mạnh mẽ.

Năm mới Giáp Ngọ 2014, dẫu còn đứng trước nhiều thử thách cam go, song với truyền thống đoàn kết, ý chí không lùi bước trước khó khăn, tôi tin dân tộc ta, đất nước ta, Thủ đô ta sẽ làm nên những thắng lợi mới. Năm mới, chúc đồng bào, chiến sỹ, nhân dân, công nhân viên chức lao động Thủ đô sức khỏe, hạnh phúc.

Xin cảm ơn đồng chí Bí thư!

LÊ HÀ