Quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng?

kỲ 1: Luật mới có gì mới

Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2015, nhiều NLĐ kêu thiệt khi chế độ BHTN chuyển từ mức trần đóng sang mức trần hưởng. Trường hợp NLĐ đang hưởng trợ cấp thất nghiệp tìm được việc làm sẽ không được hưởng một lần số tháng trợ cấp còn lại chưa hưởng như trước .

Mở rộng đối tượng tham gia, thụ hưởng

Theo Luật Việc làm có hiệu lực từ 1/1/2015, đối tượng tham gia BHTN sẽ được mở rộng hơn so với trước. Cụ thể,  NLĐ làm việc theo hợp đồng mùa vụ từ đủ 3 tháng trở lên được tham gia BHTN. Nhưng để được hưởng chế độ BHTN thì NLĐ làm việc theo hợp đồng mùa vụ phải có đủ 12 tháng tham gia BHTN trong vòng 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (đối với các loại hợp đồng khác thì điều kiện này là có đủ 12 tháng tham gia BHTN trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt). Thời gian tham gia BHTN để tính hưởng trợ cấp sẽ tính bằng tổng các khoảng thời gian đã đóng BHTN (liên tục hoặc không liên tục) mà NLĐ chưa hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Riêng đối tượng lao động làm công việc giúp việc gia đình hoặc đang hưởng lương hưu thì không phải tham gia BHTN. Trường hợp, NLĐ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động/hợp đồng làm việc trái pháp luật sẽ không được hưởng trợ cấp thất nghiệp. NLĐ bị tạm giam sẽ bị ngừng hưởng trợ cấp thất nghiệp (trước đây chỉ bị tạm ngừng). So với quy định cũ thì luật mới bổ sung một số trường hợp sẽ bị ngừng hưởng trợ cấp thất nghiệp là trường hợp NLĐ đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên; bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật bảo hiểm thất nghiệp; bị tòa án tuyên bố mất tích.

Theo quy định mới, NLĐ đã đóng BHTN từ đủ 09 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi nghỉ việc khi thất nghiệp sẽ được hưởng chế độ hỗ trợ học nghề  và dự kiến mức hỗ trợ học nghề sẽ cao hơn trước (từ 300.000 đồng lên 1 triệu đồng). Đồng thời, NLĐ thuộc diện phải tham gia BHTN sau khi nghỉ việc sẽ được tư vấn hỗ trợ  giới thiệu tìm việc làm miễn phí nếu có nhu cầu. Trước đây, hai chế độ này chỉ áp dụng đối với NLĐ đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Ngoài ra, quy định mới bổ sung thêm chế độ “hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ”. Cách thức hỗ trợ cụ thể sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.

Khống chế mức hưởng, thời gian hưởng

Một điểm mới của chế độ BHTN thời gian tới là mức đóng BHTN tối đa không quá 20 tháng lương tối thiểu vùng (đối với NLĐ đang hưởng lương theo mức do người sử dụng lao động quyết định). Song mức hưởng BHTN từng tháng tối đa lại không được vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng hoặc mức lương cơ sở. Đồng thời, NLĐ đang hưởng trợ cấp thất nghiệp mà tìm được việc làm thì sẽ ngừng hưởng trợ cấp và không được hưởng một lần số tháng trợ cấp còn lại chưa hưởng như trước đây. Bù lại, thời gian tham gia BHTN chưa được hưởng trợ cấp sẽ được bảo lưu và cộng dồn lại cho lần hưởng tiếp theo. Cách tính thời gian bảo lưu thực hiện theo khoản 4, điều 53 Luật Việc làm.

Cũng theo quy định mới, NLĐ tham gia BHTN từ đủ 12 tháng đến 36 tháng sẽ được hưởng 3 tháng trợ cấp, sau đó cứ có thêm 12 tháng tham gia BHTN thì sẽ được hưởng thêm 1 tháng trợ cấp, nhưng tối đa không quá 12 tháng. Trong khi đó, theo quy đinh trước đây, NLĐ tham gia BHTN dưới 36 tháng đã được hưởng 3 tháng trợ cấp. Còn tham gia đủ từ 36 - 72 tháng sẽ được hưởng 6 tháng trợ cấp và tham gia đủ từ 72 tháng trở lên thì sẽ được hưởng 9 tháng. Điều này khiến những lao động đã tham gia đóng BHTN mức cao và những lao động làm việc lâu năm bức xúc vì thấy bị thiệt thòi.

Cũng theo quy định mới thì người thất nghiệp sẽ được giới thiệu việc làm nhưng nếu quá 2 lần giới thiệu mà người thất nghiệp không làm thì sẽ bị cắt lĩnh trợ cấp.

(còn nữa)

Kim Thoa

(Kỳ 2: Lúng túng vì chưa có nghị định hướng dẫn)