Nhớ quai thao Triều Khúc

Làng thay đổi quá nhiều, nhà kiên cố mọc lên san sát, cửa hàng cửa hiệu chẳng khác gì đô thị. Cái ao làng rộng mênh mông vẫn còn đây, ngày xưa cứ tết đến là cả làng ra bờ ao xem bắt vịt, bơi thuyền…vui lắm. Cây đa làng vẫn sừng sững như lực sĩ canh chừng sự bình yên. Sân đình là nơi diễn ra việc làng, những ngày lễ tết người dân trong làng kéo nhau ra đây phục dịch, hành lễ, gặp gỡ nhau. Theo bà Nguyễn Thị Mùi, một cao niên trong làng, khoảng chục năm trước, khi đến đầu làng Triều Khúc, mọi người đã nghe tiếng lách cách của tiếng dệt cửi phát ra từ khắp nơi. Thời ấy, từ trẻ đến già, ai ai cũng  làm  công việc này. Tuy nhiên, theo thời gian, nghề này đã bị mai một và cũng được máy hóa.

Ông Nguyễn Hữu Qúy, chủ nhiệm HTX dệt của làng Triều Khúc đưa chúng tôi thăm nhà truyền thống về nghề dệt, hai mặt hàng được trưng bầy nhiều là quai nón quai thao và các loại huân chương. Nghề làm quai nón Triều Khúc nổi tiếng từ xưa. Những chiếc nón mà không có cái quai thao gắn vào thì không thể nào thăng lên được. Nón quai thao đã đi vào đời sống thường nhật của người dân miền Bắc một thời, đi vào thơ ca, vào phim ảnh như một truyền thống của người Việt. Có những cái quai nón được người Triều Khúc dệt bằng lụa tơ tằm với những quả cầu nhỏ thõng xuống nhìn đẹp mê hồn. Thế nên mới có câu thơ: “Ai làm ra nón quai thao/ Để cho anh thấy cô nào cũng xinh”. Để dệt quai nón thì người thợ phải dẻo tay, sợi tơ tằm trơn và bóng vậy mà đan lại với nhau thì không dễ chút nào. Thế nên thiên hạ cứ bảo gái Trều Khúc khéo tay. Vào những năm 60 thế kỷ trước người dân Triều Khúc nhận được một nhiệm vụ, đó là dệt huân huy chương cho đất nước và các nước bạn Lào, Căm pu chia. Đây là công việc mới mẻ và cũng rất khó nhưng vô cùng vinh dự. Ông Nguyễn Hữu Quý cảm động nói: “Một người con ưu tú được gắn tặng tấm huân huy chương cao quý là sự ghi nhận sự phấn đấu rèn luyện, thậm chí hy sinh cả bản thân nơi chiến trận. Chính vì thế mà bà con dân làng dệt ra những dải tấm huân chuơng đẹp nhất, có hồn nhất, gửi gắm cả niền tin vào từng sợi chỉ lụa. Để làm được những tấm huân chương cần phải có những bàn tay vàng thực sự”.

58256

Là nông dân chính hiệu nhưng người dân Triều Khúc lại rất ít làm ruộng. Ngoài những người làm nghề dệt truyền thống, số còn lại đi buôn bán, chạy chợ. Có thời kỳ trong làng có tới mấy trăm người đi thu mua đồng nát. Cũng nhờ nghề mua bán lông gà lông vịt mà người dân Trều Khúc đã học được nghề làm chổi lông gà. Hiện có gần trăm gia đình làm chổi lông gà, cho thu nhập khá cao. Đào Thu Hoà là một thanh niên làng, đã tốt nghiệp đại học nhưng ở nhà dệt huân huy chương cho HTX với thu nhập 5 triệu đồng một tháng. Thu Hòa là đại diện tiêu biểu của lớp trẻ trong việc gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.

"Lễ hội làng Triều Khúc được tổ chức từ ngày mồng 9– 12 tháng Giêng để ghi nhớ công ơn của các vị tướng quân, thành hoàng làng, cũng như có chương trình phục dựng lại cảnh sống, sinh hoạt, làm nghề của cha ông. Du khách đến lễ hội sẽ được thưởng thức trò múa “con đĩ đánh bồng” do các chàng trai giả gái biểu diễn", chủ nhiệm HTX dệt Nguyễn Hữu Quý cho biết. 

Tự Kiên