Nghệ sĩ với xu hướng viết tự truyện: Con dao hai lưỡi

	Hà Nội gặp mặt văn nghệ sĩ, trí thức
	Triển lãm ảnh nghệ thuật Hà Nội lần thứ 47
	Đoàn múa “Beryozka” của Nga lưu diễn tại Việt Nam
	Bất ngờ với câu chuyện của nghệ sĩ xiếc bị chém đứt gân tay năm 19 tuổi

Mang nhiều giá trị tư liệu

Xuất bản tự truyện, hồi ký là việc nhiều nghệ sĩ và những người nổi tiếng trên thế giới vẫn thường làm. Tự truyện là những tác phẩm văn học thuộc thể loại tự sự, thường được viết bằng văn xuôi trong đó tác giả tự kể lại và miêu tả cuộc đời mình. Theo nhà văn Trần Thanh Cảnh, Hội Nhà văn Việt Nam, nghệ sĩ thường có hai xu hướng viết tự truyện. Một là chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm đã qua sau nhiều năm làm nghề hoặc trước khi từ dã sân khấu. Hai là kể về đời tư, những sự thật gây sốc mà đằng sau đó chủ yếu là một chiêu đánh bóng tên tuổi hoặc để kiếm bộn tiền.

Nghệ sỹ Trần Tiến trong buổi ra mắt tự truyện “Ngẫu hứng”. Ảnh: Hà nội mới

Ở Việt Nam, trong trào lưu xuất bản tự truyện, hồi kí cũng đã có những cuốn sách hữu ích, giúp cho công chúng hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp người nghệ sĩ. Những cuốn hồi ký của các nhà văn lớn như “Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng, “Cát bụi chân ai” của Tô Hoài dù có những sự thật gây sốc trong làng văn nghệ. Nhưng đó vẫn là những cuốn hồi ký giá trị, vì đã ghi lại cuộc đời những con người có ảnh hưởng lớn và qua đó, ta thấy được những biến động của lịch sử, của thời cuộc. Tương tự một loạt những tự truyện có giá trị tư liệu như “Tự truyện Trần Văn Khê - Những câu chuyện từ trái tim” của GS Trần Văn Khê, “Tâm Thành và Lộc đời” của nghệ sĩ Thành Lộc, “Đằng sau những nụ cười” của ca sĩ Khánh Ly, “Để gió cuốn đi” của nghệ sĩ Ái Vân…

Tháng 9 năm ngoái, nhạc sĩ Trần Tiến đã cho ra mắt “Ngẫu hứng Trần Tiến” như một cách vẽ lại chân dung chính mình bằng con chữ. Trần Tiến đã viết lại những hỉ, nộ, ái, ố, những cảm nhận háo hức, đắm say suốt quãng đời phiêu lãng, du ca thông qua những câu chuyện nhỏ dung dị, được ghép nối với nhau thành một cuốn tự truyện đậm chất ngẫu hứng. Đọc tự truyện của Trần Tiến, khán giả thấy một con người đời thường, “ngẫu hứng”, phiêu bạt nhưng đầy chất lãng tử. Trần Tiến đã dẫn dắt độc giả qua những trải nghiệm của ông với những cay đắng, chua chát, cũng như những bước ngoặt đã đẩy cuộc đời ông phiêu bạt nhiều nơi. Đó là những lý giải vì sao nhạc của ông, mỗi bài hát đều như một cuộc đời.

Hay vài năm trước, cố nhạc sĩ Trần Lập cũng ra mắt tự truyện “Bên kia bức tường” với lời chia sẻ, sở dĩ viết tự truyện vì anh muốn kể lại câu chuyện chân thật, giản dị nhưng cũng đầy chìm nổi của ban nhạc Bức Tường.Từ cuộc “chào đời” âm thầm, bí mật trong lòng đội văn nghệ Trường Đại học Xây dựng, qua vô vàn khó khăn, có những lần suýt giải tán, nhưng từng bước một lên đỉnh vinh quang cho tới khi tạm dừng cuộc chơi vào năm 2006 và tái hợp vào năm 2012. Nhưng với những người không còn trẻ lắm, thì những hồi ức của anh đã lay động khơi gợi lên hồi ức thanh xuân cũng như truyền cảm hứng cho chính họ.

Mục đích đánh bóng tên tuổi?

Gần đây, hàng loạt nghệ sĩ trẻ đua nhau ra mắt tự truyện. Chỉ sau 48 giờ phát hành, “Chạm tới giấc mơ” – cuốn tự truyện của chàng ca sĩ Sơn Tùng – MTP đã bán ra được hơn 10 nghìn bản. Hiện tự truyện “Chạm tới giấc mơ” đang lọt vào top những cuốn sách bán chạy nhất trên hệ thống các kênh phát hành sách trực tuyến. Sau đợt phát hành đầu tiên, Sơn Tùng M-TP và ê-kíp cũng đã lên kế hoạch cho đợt tái bản tiếp theo của quyển sách. Nhiều người đặt câu hỏi, với 5 năm làm nghề và với tuổi đời còn quá trẻ Sơn Tùng M-TP sẽ viết gì trong cuốn sách?

Chưa hết bất ngờ vì sự kiện trên thì dư luận lại xôn xao khi nghe tin ca sĩ Hoàng Thùy Linh chuẩn bị ra mắt tự truyện “Vàng Anh và Phượng Hoàng” với tâm sự: “Tôi nợ cái tên Vàng Anh một lời xin lỗi chân thành. Sau 10 năm, tôi đã đủ dũng khí để đối diện. Hôm nay, Hoàng Thùy Linh của hiện tại chính thức đối diện với Hoàng Thùy Linh cách đây 10 năm”. Vẫn biết ít ai đứng dậy được sau scandal clip sex “gây bão” một thời và ít nhiều khẳng định được tên tuổi của mình như Hoàng Thùy Linh, song việc cũ đáng buồn ấy có cần xới lại hay không khi bản thân người trong cuộc đã cố gắng thoát ra để khẳng định mình? Ngay khi tiết lộ về dự định này, nhiều khán giả đã cho rằng phải chăng đây là một chiêu trò để đánh bóng tên tuổi?

Cách đây hơn 10 năm, cuốn tự truyện “Lê Vân yêu và sống” của nghệ sĩ Lê Vân đã gây bão dư luận. Không biết bao nhiêu giấy mực, bao cuộc tranh cãi, thảo luận liên quan đến cuốn sách này. Đem chuyện riêng tư ra nói, yêu ai, ai yêu, như thế nào, những quan hệ bạn bè, đồng nghiệp… Và nhất là quan hệ ruột thịt. Người ta truyền nhau những câu đại loại “gia đình tôi năm người nhìn về năm hướng”…Trong đó cả những nhà đạo đức, nhà văn hóa cũng phải lên tiếng về những chuẩn mực cư xử trong gia đình, xã hội. Nhưng tổn thương nhất có lẽ chính là những người trong cuộc, khi mà những sự việc của quá khứ đã qua đi lại trở về và làm nhức nhối khi bị mang ra mổ xẻ, phân tích. Sau khi ra mắt hồi kí, Lê Vân đã không một lần xuất hiện trở lại ở chốn đông người, không tham gia bất kỳ vai diễn nào.

Nhà văn Trần Thanh Cảnh cho rằng, có trăm ngàn lý do để nghệ sĩ cho ra mắt tự truyện, nào là gần công chúng hơn, nói rõ những điều dư luận nghi vấn, hâm nóng tên tuổi, chia sẻ về nghề... Tuy nhiên, ra mắt tự truyện cũng như “con dao hai lưỡi”, rất dễ trở nên phản tác dụng và gây những hệ quả không mong muốn. Đương nhiên sách càng rắc rối, càng sốc thì càng thu hút độc giả. Người đọc chỉ tò mò mỗi nghệ sĩ yêu bao nhiêu người, lằng nhằng tình ái ra sao, tố nhau thế nào... Người muốn chia sẻ tài năng, tâm huyết thì ít mà chủ yếu tiết lộ đời tư, sự thật gây sốc thì nhiều.

“Sẽ chẳng có giới hạn nào trong chuyện tiết lộ đời tư hay sự thật gây sốc bởi chỉ có người trong cuộc mới hiểu còn tin hay không là thuộc về khán giả. Rốt cuộc, dù là để đánh bóng tên tuổi, để gần hơn với khán giả hay gì đi chăng nữa thì điều đọng lại với người hâm mộ vẫn chỉ là tài năng, tâm huyết của nghệ sĩ cho nghệ thuật chứ không phải là những câu chuyện gây sốc. Vì thế, người nghệ sĩ nên cân nhắc trước khi ra mắt tự truyện của riêng mình bởi nó là con dai hai lưỡi” – nhà văn Trần Thanh Cảnh cho hay.

Phương Bùi