Mở rộng diện bao phủ BHXH: Phải để người dân biết quyền lợi

	Trường hợp nào không bị tính lãi chậm đóng BHXH?
	Đơn vị nợ bảo hiểm xã hội: Sẽ công khai danh tính

Cần có sự điều chỉnh về chính sách

Phát biểu tại hội thảo, Bộ trưởng Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) Đào Ngọc Dung cho biết: Chính sách BHXH đã từng bước được hoàn thiện, đối tượng tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH ngày càng gia tăng.

TCty May 10 thực hiện tốt chính sách BHXH với người lao động.

Tính đến hết năm 2016, cả nước có trên 13 triệu người tham gia BHXH, chiếm khoảng 28% lực lượng lao động trong độ tuổi. Hàng năm, có khoảng 4-5 triệu người được hưởng các chế độ BHXH ngắn hạn và khoảng 150 nghìn người hưởng các chế độ BHXH dài hạn.

Đến nay, đã có gần 3 triệu người cao tuổi được hưởng lương hưu và BHXH hàng tháng. Nếu tính cả đối tượng hưởng trợ cấp xã hội cho người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có công thì có trên 50% người cao tuổi ở Việt Nam được hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng.

Tuy vậy, báo cáo của Bộ LĐTBXH cũng chỉ ra những hạn chế, bất cập trong chính sách BHXH như: Diện bao phủ BHXH của Việt Nam còn ở mức thấp so với các nước trên thế giới. Nhiều người lao động chưa được tham gia BHXH và được bảo vệ trước những rủi ro trong quá trình làm việc như ốm đau, tai nạn lao động, thất nghiệp. Quỹ BHXH tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối trong dài hạn; hệ thống các chế độ BHXH còn chưa đa dạng, linh hoạt nên thiếu hấp dẫn với người dân...

Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ LĐTBXH) Vũ Trường Giang cho biết: Nguy cơ mất cân đối Quỹ BHXH đang dần trở thành hiện thực nếu không có sự điều chỉnh về chính sách. Đến nay mới khoảng 28% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia đóng BHXH, trong khi đó, ở các nước phát triển đạt trên 90%.

Các quy định về mức lương tối đa để đóng BHXH, mức hưởng lương hưu của Việt Nam cũng có nhiều khác biệt so với nhiều quốc gia khác. Cụ thể, theo khuyến nghị của ILO, tiền lương tháng đóng BHXH tối đa không quá 10 lần mức lương tối thiểu (mức lương cơ sở).

Tại một số quốc gia như Đức, tiền lương hưu của 1 người tối đa bằng 2 lần mức lương trung bình của xã hội; tại Trung Quốc, tiền lương tháng đóng BHXH tối đa bằng 3 lần mức tiền lương trung bình tháng đóng BHXH. Trong khi đó tại Việt Nam, tiền lương tháng đóng BHXH tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở (tương đương 6 lần mức tiền lương trung bình tháng đóng BHXH), trong khi đó mức hưởng chưa có giới hạn.

Từ thực tế trên, ông Vũ Trường Giang khuyến nghị: Cần xem xét tăng mức đóng BHXH, kéo dài thời gian lao động hoặc phải giảm mức lương hưu được hưởng. Nhưng quan trọng không kém là phải tăng nhanh tỷ lệ người lao động tham gia đóng BHXH. Bên cạnh đó, cần giao chỉ tiêu phát triển BHXH cho địa phương, gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan thuế và BHXH; đơn giản hóa các quy trình, thủ tục tham gia BHXH; xây dựng các chính sách linh hoạt hỗ trợ doanh nghiệp đóng đầy đủ BHXH để người lao động được tiếp cận các chương trình ưu đãi của Nhà nước, từ đó tạo thói quen tham gia BHXH.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia quốc tế có kinh nghiệm trong lĩnh vực BHXH cũng khuyến nghị Việt Nam cần ưu tiên mở rộng bao phủ BHXH ở khu vực chính thức, khu vực tự tạo việc làm, phi chính thức với sự hỗ trợ của Nhà nước; phát triển các chương trình hưu trí bổ sung thông qua mở rộng, tăng mức đóng góp cho các chương trình hưu trí theo nghề và các công cụ tiết kiệm hưu trí tư nhân…

Người lao động phải biết được quyền của mình

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam khẳng định: Việt Nam đã có một lực lượng lao động mà chúng ta nắm được số liệu hoàn toàn chắc chắn, đây là thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc. Hiện còn khoảng 20% chưa đóng BHXH thì nhất định phải có các giải pháp rất toàn diện từ vận động, kiểm tra, thanh tra cho đến việc khởi kiện ra tòa bởi vì đây là quyền lợi của người lao động.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh hai điểm: Thứ nhất làm sao phối kết hợp rất chặt chẽ giữa cơ quan BHXH và cơ quan thuế. Không chỉ là khắc phục tình trạng hai sổ sách, hai số liệu mà còn là quá trình kết hợp kiểm tra, thanh tra, phải rất chặt. Thứ hai là công tác thông tin cực kỳ quan trọng.

Chúng ta phải phổ biến pháp luật thông qua phương tiện thông tin đại chúng, và thông qua kênh tuyên truyền của Tổng LĐLĐVN và các đoàn thể chính trị xã hội khác để người lao động biết được quyền lợi của mình.

Khi tôi vào làm lao động, dù chỉ là hợp đồng 1 tháng nhưng theo quy định tôi được quyền yêu cầu người chủ phải đóng BHXH cho tôi; và khi đó họ là 1 người thanh tra gián tiếp tốt nhất. Khi họ biết quyền của mình nếu người sử dụng lao động không thực hiện thì họ sẽ có cách thông tin và chúng ta phải tạo cách để họ có thể thông tin được với cơ quan nhà nước. Tôi cho rằng đây là điều rất quan trọng.

Cũng theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, để mở rộng diện bao phủ BHXH đến người dân, rất cần sự vào cuộc của các cấp Mặt trận Tổ quốc, các cấp công đoàn và các tổ chức đoàn thể khác để làm sao tất cả người dân hiểu được lợi ích rất lâu dài của việc tham gia BHXH kể cả bắt buộc và tự nguyện.

“Chỉ có tham gia BHXH và chỉ khi chúng ta phát triển, mở rộng được diện bao phủ BHXH như quốc tế thì về lâu dài, an sinh xã hội mới được đảm bảo, kinh tế đất nước mới phát triển”- Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh.

Lan Ngọc