Mở bến xe sau 0 giờ, cần cân nhắc kỹ

	Tiếp sức để vượt ải
	Bến xe triển khai hàng loạt biện pháp phòng dịch
	Doanh nghiệp vận tải ‘gánh’ nhiều ảnh hưởng từ dịch Covid-19

Nhiều ý kiến trái chiều

Quanh đề xuất này, Sở Giao thông vận tải Hà Nội cho biết việc bổ sung các tuyến xe khách chạy ban đêm nhằm đạt các mục tiêu như: Giảm ùn tắc, thuận lợi cho công tác tổ chức giao thông của thành phố vào các khung giờ ban ngày; khai thác hiệu quả công suất hoạt động của các bến xe và tiết kiệm thời gian di chuyển cho hành khách…

Xe khách chạy đêm tạo thuận lợi nhất định cho hành khách và nhà xe nhưng cũng đặt ra hàng loạt vấn đề về tổ chức và giám sát hoạt động, đòi hỏi phải cân nhắc kỹ lưỡng. Ảnh: Giang Nam

Thực tế ghi nhận cho thấy, việc mở bến xe sau 0 giờ mà Sở Giao thông vận tải Hà Nội nghiên cứu nếu đáp ứng được các mục tiêu như trên thì hoàn toàn có những lợi ích tích cực. Mang lại lợi ích cho 3 bên là Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Minh chứng dễ thấy, trên các trục giao thông huyết mạch như tuyến đường Phạm Hùng, Giải Phóng… thường xảy ra tình trạng ùn ứ cục bộ vào các khung giờ cao điểm.

Tại các trục này, do tập trung các bến xe lớn, lượng xe khách ra vào bến dù được phân làn, luồng và có những điều chỉnh giao thông cụ thể song vẫn ít nhiều gây ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân trên tuyến đường, dễ gây ra tình trạng ùn tắc. Chính vì vậy, khi luồng tuyến được điều chỉnh thưa giãn vào các khung giờ thấp điểm sẽ góp phần giảm ùn tắc giao thông.

Quanh vấn đề trên, ở góc nhìn khác, nhiều chuyên gia giao thông cho rằng hiện nhu cầu và lựa chọn đi lại của người dân bằng xe khách đã và đang có sự thay đổi lớn. Cụ thể, trong những năm qua, cùng với sự gia tăng nhanh chóng của xe ô tô cá nhân, sự đa dạng, tiện lợi của các dịch vụ đi lại người dân đã ít lựa chọn xe khách là loại hình ưu tiên số một cho các chặng đi dài. Ví dụ, nếu như trước kia thay vì đến bến xe và lựa chọn các tuyến xe phù hợp, hiện người dân có thể dễ dàng ở nhà, truy cập mạng internet để lựa chọn. Những chiếc xe limousine sẽ đưa đón tận nơi. Khách cũng có thể lựa chọn những chuyến xe đi chung, đi ghép trong cự ly di chuyển vài trăm cây số xung quanh các đô thị lớn…

Sự “đảo chiều” và những tiện ích theo nhu cầu kể trên khiến ít năm trở lại đây, sản lượng vận tải của xe khách liên tỉnh có xu hướng sụt giảm. Khách ít, xe nhiều, cung vẫn đang vượt quá cầu nên nghiên cứu điều chỉnh mở bến xe sau 0 giờ dù hay nhưng khó mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Để hiệu quả cần có phương án kỹ lưỡng

Khách quan có thể thấy, câu chuyện xe khách vi phạm có lẽ tồn tại dai dẳng nhất trong nhiều năm qua trên địa bàn thành phố. Lực lượng chức năng, trong đó có Cảnh sát giao thông thường xuyên kiểm tra, xử lý song chỉ được một thời gian ngắn chấn chỉnh thì những vi phạm đó lại tái diễn. Bến xe Mỹ Đình là ví dụ. Tại bến xe này, trung bình một ngày có hàng trăm xe xuất bến. Mặc dù những tuyến xe chạy phía Nam đã được điều chuyển, cũng như có sự sắp xếp lại nhiều năm qua, song những vấn đề liên quan đến vi phạm của xe khách tại khu vực các tuyến đường xung quanh bến vẫn xảy ra.

Bản thân người viết từng được biết các Tổ công tác của Đội Cảnh sát giao thông số 6, số 14… được Ban chỉ huy đơn vị thành lập nhằm tập trung xử lý về những vi phạm xe khách trên địa bàn. Trong đó, điển hình nhất phải kể tới là tình trạng lái xe khách dừng, đỗ đón trả khách sai quy định. Để xử lý hiệu quả vi phạm, các Tổ công tác phải vừa kết hợp kiểm tra công khai, vừa mật phục để ghi hình, thông báo cho lực lượng tuần lưu kiểm tra xử lý… Đáng chú ý, khi xử lý vi phạm, các lái xe thường “gãi đầu gãi tai” viện dẫn lý do khách ít, nên đã “lỡ” vi phạm. Nói cách khác, chuyện xe khách vi phạm có lẽ xuất phát từ việc ít khách, khiến họ đi ì ạch phải “vợt” thêm. Ban ngày là vậy, việc mở bến xe sau 0 giờ lượng khách mà nhà xe có được có thể còn ít hơn nữa, khó đảm bảo lợi ích kinh tế cho các đơn vị doanh nghiệp vận tải.

Ngoài ra, đặt trong bối cảnh dịch bệnh Covid – 19 diễn biến phức tạp, sản lượng vận chuyển hành khách đã sụt giảm như hiện tại thì nghiên cứu trên rất khó triển khai. Cụ thể, thống kê cho thấy riêng trong tháng 2/2020, sản lượng vận tải hành khách liên tỉnh giảm từ 40 - 50% so với cùng kỳ tháng 2/2019 (ước đạt 2,6 đến 3,15 triệu hành khách). Các bến xe Giáp Bát, Mỹ Đình, Gia Lâm sản lượng giảm từ 30-40%. Bến xe Yên Nghĩa giảm 43%. Bến xe Nước Ngầm giảm 65%. Vận tải hành khách bằng xe taxi cũng giảm từ 50-60% so với cùng kỳ (ước đạt 3,6 đến 4,58 triệu hành khách). Ảnh hưởng nhiều nhất chính là các loại hình xe hợp đồng với mức giảm lên tới 70 - 80% so với cùng kỳ (ước đạt 3,1 đến 4,58 triệu hành khách).

Chưa hết, nếu việc mở bến xe sau 0 giờ được đưa vào triển khai rộng rãi thì rất có thể sẽ kéo theo hàng loạt ảnh hưởng. Ví dụ như, ban đêm đường phố thường vắng, mật độ phương tiện thưa hơn dẫn đến tình trạng lái xe chủ quan, hay vi phạm tốc độ; ban đêm, tầm nhìn tầm quan sát của lái xe bị hạn chế hơn ban ngày rất nhiều nên khi xảy ra sự cố bất ngờ thì khó quan sát, phát hiện nên dễ gây ra tai nạn...

Góp ý kiến vào vấn đề liên quan, ông Bùi Danh Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội cho rằng trước khi quyết định mở thêm thời gian hoạt động cho các bến xe cần phải có những khảo sát kỹ nhu cầu đi lại của hành khách nhằm tránh lãng phí. Đặc biệt là vấn đề kéo dài thời gian hoạt động của bến xe và việc mở cho các tuyến xe đêm chạy xuyên tâm thành phố. Nói cách khác, để triển khai vào trong thực tế thì rất cần thêm những phương án kỹ lưỡng hơn.

Rõ ràng, nghiên cứu mở thêm các tuyến xe khách chạy sau 0 giờ là hoàn toàn có cơ sở và có nhiều lợi ích. Dễ thấy nhất là khung giờ đêm khuya đường phố thưa vắng, không ùn tắc, hành khách chỉ cần ngủ qua một đêm là đến nơi cần đến, rất thuận tiện. Song cho đến nay, việc di chuyển vào ban đêm chưa được coi là thói quen hay sở thích của phần lớn hành khách nên nếu mở bến sau 0 giờ thì cần có thêm những phương án cụ thể hơn như ưu đãi về phí bến, bãi… Đặc biệt cần có bố trí tần suất hoạt động phù hợp để các nhà xe có thể duy trì, thu hút thêm nhiều hành khách, tiến tới đưa các tuyến chạy đêm dần đi vào hoạt động ổn định.

Giang Nam