Cần ban hành quy chế đạo đức nghề nghiệp với hoạt động xuất bản

Liên quan đến vụ việc, mới đây ông Vũ Anh Tuấn - Phó giám đốc NXB Lao động - Xã hội khẳng định: Việc xuất bản cuốn sách trên do Văn phòng đại diện của NXB Lao động - Xã hội trực tiếp thực hiện các giao dịch trực tiếp với nhà sách Lao động. Tuy nhiên, Nhà sách Lao động đã tự ý bổ sung thêm hình ảnh diễn viên Công Lý vào trang bìa cuốn sách, không đúng như bản duyệt. “Sau khi Nhà sách Lao động chuyển sách cho Văn phòng đại diện phía Nam nộp lưu chiểu sách, NXB Lao động - Xã hội đã phát hiện Nhà sách Lao động thực hiện không đúng nội dung sách do NXB Lao động - Xã hội duyệt” - ông Tuấn cho biết thêm. Qua sự việc này, NXB Lao động- Xã hội nhận định rằng: Văn phòng đại diện phía Nam đã có thiếu sót là không kiểm tra bản bông, bản kan và số sách ngay sau khi in để có biện pháp ngăn chặn kịp thời. Ông Tuấn cho biết thêm: Đơn vị này đã và đang tích cực thu hồi và cam kết hủy toàn bộ ấn phẩm trên.

Được biết song song với cuốn sách “Bộ luật Dân sự và văn bản hướng dẫn thi hành 2014” bị đình chỉ phát hành với lý do: Bìa của cuốn sách sử dụng hình ảnh minh họa không phù hợp với nội dung cuốn sách, thì Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông) đã ra quyết định đình chỉ phát hành sách “Bộ luật Hình sự và văn bản hướng dẫn thi hành 2014” (cũng do NXB Lao động - Xã hội ấn hành) với lý do: bìa của cuốn sách sử dụng hình ảnh minh họa không phù hợp với nội dung cuốn sách, dễ gây suy diễn, không có lợi cho bạn đọc.

Tiếp đó, ngày 19/11, Cục Xuất bản có quyết định xử phạt hành chính đối với NXB Lao động - Xã hội do vi phạm 10 lỗi khi xuất bản 2 cuốn sách luật, trong đó đáng chú ý là lỗi: Đã xúc phạm uy tín cơ quan ban hành Bộ luật bằng việc thể hiện hình ảnh trên bìa 1 cuốn sách. Ông Chu Văn Hòa - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cho biết: Cục đã có văn bản đề nghị Ban Tuyên giáo Trung ương làm việc với Ban cán sự Đảng đoàn Bộ LĐTB&XH làm rõ trách nhiệm và có hình thức xử lý phù hợp đối với giám đốc, Tổng biên tập NXB Lao động - Xã hội trong việc để xảy ra sai phạm như thời gian qua.

Vụ việc này giúp chúng ta thêm khẳng định rằng những sai phạm liên tiếp trong lĩnh vực xuất bản bị phát hiện thời gian qua đều nằm ở diện sách liên kết. Chẳng hạn như sách “Đồng dao dành cho trẻ mầm non” là sản phẩm liên kết giữa NXB Mỹ thuật và Công ty văn hóa Đinh Tỵ”; cuốn “Văn hóa tộc người Việt Nam”, liên kết giữa NXB Thời đại, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật và nhà sách Thăng Long; cuốn “Bài tập ôn luyện tự kiểm tra cuối tuần toán” (tập 1), liên kết giữa NXB Đại học Sư phạm với Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị giáo dục Việt Nam… Đó là sự liên kết xuất bản giữa một NXB và một đơn vị tư nhân hoặc một NXB khác.

Phải công nhận rằng hoạt động liên kết xuất bản đã giúp cho các NXB khắc phục được hạn chế lớn nhất hiện nay là thiếu vốn sản xuất. Trong khi đó, đối tác liên kết có nhiều thế mạnh (vốn, khả năng nắm bắt thị trường, năng lực phát hành sách…) đã giúp cho các NXB khắc phục được những điều này. Tuy nhiên, “NXB không tuân thủ đúng quy trình biên tập xuất bản như duyệt bản thảo và bìa, thậm chí “bán giấy phép”, phó thác hoàn toàn sản phẩm liên kết cho đối tác là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc bỏ lọt những cuốn sách sai phạm ra thị trường” - Thạc sĩ Vũ Thùy Dương - Phó trưởng khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định. Trong khi đó Cục Xuất bản không đủ lực để kiểm soát, mà đa phần chạy theo xử lý những việc đã rồi. Cho nên cứ lâu lâu lại một vụ sai phạm sách bị khui ra, âu cũng không phải là điều quá khó hiểu.

Để hạn chế những sai phạm trong lĩnh vực xuất bản, ông Nguyễn Kiểm - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam cho rằng: Phải siết chặt quy trình biên tập của NXB, tức là phải tổ chức, đánh giá, tuân thủ lại quy trình biên tập. “Hiện tại, chúng tôi cũng đang soạn thảo và lấy ý kiến về quy chế đạo đức nghề nghiệp đối với hoạt động xuất bản. Đây không phải là một văn bản có tính chất pháp luật, nhưng tôi hi vọng đó sẽ là cẩm nang cho những người làm nghề lưu ý và có những nhận thức đúng để tuân thủ đúng pháp luật, cũng như đạo đức trong làm nghề. Theo tôi, Hội Nghề nghiệp cần phải được trao quyền và cùng Cơ quan quản lý thực hiện nhiệm vụ này” - ông Kiểm cho biết thêm.

Ngô Quang Chính