Bánh gio, hương vị quê nơi thành thị

Bánh gio, chỉ tên gọi cũng đủ để thấy sự độc đáo và chân quê. Độc đáo vì nó thuần Việt, độc đáo vì màu sắc trong suốt như hổ phách, độc đáo từ cung cách chế biến đến thưởng thức. Đậm chất quê, hương quê, vì bánh được làm ra từ bàn tay của người phụ nữ nông dân nghèo, chịu thương chịu khó đảm đang và tháo vát.

Tuy là một loại bánh có hương vị đơn giản, nhưng để làm ra một chiếc bánh ngon, cũng phải qua những công đoạn đòi hỏi sự cầu kỳ và tinh tế. Để bánh có hương vị ngai ngái và màu nâu vàng đặc trưng, người làm phải lấy tro lá cây rồi ngâm với gạo nếp.

Gạo làm bánh phải chọn thứ gạo nếp cái hoa vàng, đều hạt. Nước ngâm gạo được lấy từ tro của cây dền gai, rơm nếp, vỏ bưởi và đánh với nước vôi trong. Thứ tro này được rây cho mịn đem hòa với nước vôi theo một tỉ lệ nhất định, để cho ra bánh có màu hổ phách, phảng phất hương vôi, ngọt thơm mát.

Lá gói bánh thường là lá dong hoặc lá chuối hột. Trước khi gói, lá được luộc kỹ, thay nước liên tục, để phai màu xanh và bớt mùi hăng. Bánh làm ra phải có màu nâu vàng đều, rưới thêm mật mía lên thì trong veo như viên ngọc hổ phách. Cắn vào miếng bánh, thấy vừa mềm lại vừa dẻo, thỉnh thoảng lại sần sật hạt gạo nếp.

Thế rồi tiếp đó, là vị mát thanh thanh lan khắp khoang miệng, rồi cái hương ngai ngái, hăng hăng nhẹ nhàng và cuối cùng là cái ngọt lịm của mật mía hòa quyện tất cả lại thành một hương vị hài hòa đặc trưng.

Trong không khí giao mùa, ngồi quây quần bên nhau cùng nhâm nhi từng miếng bánh, mới thấy vị mát đến nơi đầu lưỡi, rồi vị ngọt lịm của mật mía, quyện cùng vị dẻo của gạo nếp, lẩn quất trong miệng có cả mùi nồng của nước vôi, hương vị thanh vẫn nồng của lá chít… tất cả quyện vào nhau tạo thành hương vị đồng quê khiến ta chợt thấy nao lòng.

T.An