Văn hóa chính trị thời đại Hồ Chí Minh

Văn hóa chính trị của nước ta từ tính chất dân chủ nhân dân đến xã hội chủ nghĩa trải qua chặng đường vinh quang 94 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tiếp tục tuyên truyền, giới thiệu, tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh với cộng đồng quốc tế Thi sáng tác ảnh về vẻ đẹp của Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh

Văn hóa chính trị của nước ta từ tính chất dân chủ nhân dân đến xã hội chủ nghĩa trải qua chặng đường vinh quang 94 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, gần 80 năm từ khi chế độ Dân chủ Cộng hòa ra đời sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không ngừng phát triển với hạt nhân là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mang bản chất khoa học, cách mạng và nhân văn sâu sắc.

1. “Văn” là vẻ đẹp trong xử sự, yếu tố then chốt của chính trị. Người ta nói đến “văn trị” (hay “đức trị”) là theo nghĩa đó, tức cách cai trị mang hình thức đẹp đẽ bằng thuyết phục, cảm hóa, thu phục, chinh phục. Văn hóa là một kiểu quan hệ, lựa chọn riêng của cá nhân, tộc người, dân tộc, tổ chức, phản ánh cách xử sự, xử thế, chứa đựng bản sắc, cốt cách của chủ thể. Văn hóa hiểu rộng là chính trị. Chính trị hiểu sâu là văn hóa.

Là một bộ phận, một phương diện của văn hóa, văn hóa chính trị được tiếp cận dưới nhiều giác độ khác nhau, phản ánh cái đẹp, cái giá trị, định hướng, lập trường và hành động chính trị của tổ chức, hệ thống chính trị hay của những nhà chính trị; là quan điểm, thái độ và niềm tin của người dân vào tư tưởng chính trị, hoạt động chính trị và cách ứng xử của giai cấp cầm quyền và bộ máy quyền lực.

Một cách tiếp cận khác, có thể hiểu văn hóa chính trị là chính trị có văn hóa, tức chính trị hàm chứa tính chính đáng về một nền dân chủ, nhân văn, nhân đạo, công bằng, văn minh; về các giá trị cao đẹp có ý nghĩa, hiệu quả, đáng tin cậy, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ của xã hội theo quy luật tiến hóa khách quan của lịch sử. Văn hóa chính trị như thế phải thấm sâu vào tâm lý quốc dân, vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng như một sức mạnh văn hóa, sức mạnh hợp chất lý và tình, thuyết phục bằng cảm hóa, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của chủ thể quyền lực và phát huy tính tích cực chính trị của công dân trong việc tham gia vào các hoạt động của nhà nước vì lợi ích chân chính của dân tộc, nhân dân và phẩm giá của con người.

Văn hóa chính trị ở nước ta hiện nay kết tinh, kế thừa và phát triển các giá trị văn hóa chính trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đặc biệt trong thời đại Hồ Chí Minh cùng với tinh hoa văn hóa chính trị của nhân loại.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa”. Tư tưởng đó của Người thể hiện rõ vai trò của văn hóa chính trị trong xây dựng một chế độ chính trị cụ thể - xã hội xã hội chủ nghĩa. Thấm nhuần và quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình lãnh đạo, Đại hội XII của Đảng khẳng định: “Xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế. Chú trọng chăm lo xây dựng văn hóa trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể; coi đây là nhân tố quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh”.

2. Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước gần 40 năm qua cùng những thay đổi, diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường của thế giới về chính trị, kinh tế, an ninh quốc phòng, khoa học, công nghệ đã tác động sâu sắc đến việc xây dựng nền văn hóa chính trị ở nước ta hiện nay trên cả hai phương diện thời cơ và thách thức đan xen vào nhau. Vì vậy, nhiệm vụ, giải pháp đặt ra cho việc xây dựng nền văn hóa chính trị ở nước ta hiện nay rất lớn, toàn diện, đòi hỏi Đảng cầm quyền phải có bản lĩnh, trí tuệ, đổi mới, sáng tạo, xuất phát từ thực tiễn Việt Nam và xu thế của thời đại.

Thứ nhất, không ngừng vun bồi, tăng cường sức mạnh, chất lượng làm cho văn hóa chính trị thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, đặc biệt chú trọng giáo dục văn hóa chính trị trong Đảng và hệ thống chính trị, trong các tổ chức chính trị - xã hội, làm cho mỗi người Việt Nam có lý tưởng độc lập, tự do, hạnh phúc; có khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, sánh vai với các cường quốc năm châu. Văn hóa chính trị hiện nay phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần trách nhiệm với Tổ quốc và nhân dân, vì nước quên thân, vì dân phục vụ, biết đặt lợi ích của nhân dân và Tổ quốc lên trên, lên trước lợi ích cá nhân; phải làm cho mỗi người dân Việt Nam hiểu biết nhiệm vụ của mình và biết hưởng hạnh phúc của mình nên được hưởng. Văn hóa chính trị phải thấm sâu vào tâm lý quốc dân, tức là văn hóa phải sửa đổi được quan liêu, vô và sợ trách nhiệm, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, xa xỉ, lười biếng, bất chính.

Thứ hai, kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới; kiên định các nguyên tắc xây dựng Đảng để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Người đứng đầu Đảng ta chỉ rõ rằng thực tiễn cho thấy “Tính khoa học và cách mạng triệt để chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là những giá trị bền vững, đã và đang được những người cách mạng theo đuổi và thực hiện. Nó sẽ còn được tiếp tục phát triển và có sức sống trong thực tiễn cách mạng cũng như trong thực tiễn phát triển của khoa học. Chúng ta cần tiếp thu, bổ sung một cách có chọn lọc trên tinh thần phê phán và sáng tạo những thành tựu mới nhất về tư tưởng và khoa học để học thuyết, chủ nghĩa của chúng ta luôn luôn tươi mới, luôn luôn được tiếp thêm sinh lực mới, mang hơi thở của thời đại, không rơi vào xơ cứng, trì trệ, lạc hậu so với cuộc sống” (Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2022, tr.37-38).

Thứ ba, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận theo hướng chủ động, thiết thực, kịp thời. Sáng tạo, đổi mới nội dung, phương thức giáo dục để bảo đảm tính chiến đấu, tính giáo dục, tính thuyết phục, tính hiệu quả của công tác tư tưởng, phục vụ yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị, phù hợp với từng giai đoạn, tạo sự thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội; đẩy mạnh tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Thứ tư, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận của 40 năm đổi mới, từng bước hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối đổi mới, về xã hội chủ nghĩa theo đặc điểm Việt Nam, mang đậm dấu ấn, bản lĩnh, trí tuệ và cốt cách dân tộc như một “Made in Việt Nam” theo tinh thần Hồ Chí Minh. Thực hiện nghiêm Quy định dân chủ, tạo môi trường dân chủ, khuyến khích tìm tòi, sáng tạo, phát huy trí tuệ của các tổ chức và cá nhân trong nghiên cứu lý luận chính trị.

Thứ năm, nâng cao trình độ học vấn và mặt bằng dân trí trong xã hội. Văn hóa chính trị ở Việt Nam - xét đến cùng - là bảo đảm quyền làm chủ thật sự của nhân dân và vì nhân dân, mang lại và không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân, để mọi người dân được thụ hưởng thành quả của công cuộc đổi mới, không để ai bị bỏ lại phía sau. Trong hoạch định và phát triển văn hóa chính trị phải thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Phải lấy sự hài lòng và lòng tin của nhân dân làm tiêu chí quan trọng đánh giá chất lượng của văn hóa chính trị. Muốn vậy, cùng với nâng cao đảng trí là nâng cao dân trí. Lênin chỉ rõ “mù chữ là đứng ngoài chính trị”.

Bác Hồ từng nhấn mạnh “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu; dốt thì dại, dại thì hèn”. Người coi dốt là một loại giặc. Trong khi nhấn mạnh cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, hơn lúc nào hết, sứ mệnh của giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phát hiện và trọng dụng nhân tài. Đảng cầm quyền phải hiểu thấu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí to lớn, quyết định của nhân dân. Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được. Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên. Khi nhân dân giúp đỡ ta nhiều thì thành công nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ ta hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn.

Thứ sáu, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Kiên quyết, kịp thời đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch; chủ động, tích cực ngăn chặn, phản bác các thông tin sai trái, phản động, cơ hội chống phá Đảng, Nhà nước và sự nghiệp đổi mới của nhân dân ta, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nghiên cứu đầy đủ văn hóa chính trị hiện nay cần mở rộng và đi sâu vào các thành tố cấu thành hoặc liên quan như văn hóa Đảng cầm quyền, văn hóa pháp luật của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, văn hóa lãnh đạo - quản lý, văn hóa công bộc, văn hóa liêm chính, văn hóa kiệm - cần, giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam...

Theo hanoimoi.com.vn

https://hanoimoi.vn/van-hoa-chinh-tri-thoi-dai-ho-chi-minh-657592.html

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Ấn tượng chương trình “Hát cho công nhân nghe - Nghe công nhân hát” huyện Thạch Thất

Ấn tượng chương trình “Hát cho công nhân nghe - Nghe công nhân hát” huyện Thạch Thất

(LĐTĐ) Nhằm kết nối công nhân, hướng về cơ sở, xây dựng tổ chức Công đoàn ngày càng vững mạnh, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện Thạch Thất đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa. Đáng chú ý là Chương trình biểu diễn nghệ thuật “Hát cho công nhân nghe - nghe công nhân hát” vào sáng 24/4/2024.
55 người lao động khởi kiện Công ty cổ phần Dệt Hòa Khánh - Đà Nẵng

55 người lao động khởi kiện Công ty cổ phần Dệt Hòa Khánh - Đà Nẵng

(LĐTĐ) Sáng 24/4, các cấp Công đoàn thành phố Đà Nẵng và đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành tham gia buổi hòa giải lần thứ nhất vụ Công ty Cổ phần Dệt Hòa Khánh - Đà Nẵng nợ tiền lương, trợ cấp thôi việc của 89 người lao động.
LĐLĐ thị xã Sơn Tây thăm hỏi, tặng quà đoàn viên nhân dịp Tháng Công nhân

LĐLĐ thị xã Sơn Tây thăm hỏi, tặng quà đoàn viên nhân dịp Tháng Công nhân

(LĐTĐ) Mới đây, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thị xã Sơn Tây phối hợp với Hội Chữ thập đỏ, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Chấp hành Công đoàn Công ty CP Bê tông Minh Đức tổ chức thăm hỏi, tặng quà đoàn viên mắc bệnh hiểm nghèo nhân dịp Tháng Công nhân năm 2024.
17 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự Triển lãm Mining Vietnam 2024

17 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự Triển lãm Mining Vietnam 2024

(LĐTĐ) Sáng 24/4, Triển lãm Quốc tế lần thứ 6 về Công nghiệp khai thác, khôi phục tài nguyên khoáng sản và xây dựng Việt Nam (Mining Vietnam 2024) đã được khai mạc tại Cung Triển lãm Kiến trúc Quy hoạch xây dựng Quốc gia (NECC), quận Từ Liêm, Hà Nội do Informa Markets Việt Nam tổ chức.
Bí thư Thành ủy Hà Nội thăm, tặng quà thân nhân liệt sĩ và chiến sĩ Điện Biên

Bí thư Thành ủy Hà Nội thăm, tặng quà thân nhân liệt sĩ và chiến sĩ Điện Biên

(LĐTĐ) Chiều 24/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng đã đến thăm, tặng quà một số thân nhân liệt sĩ và chiến sĩ Điện Biên nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024).
Huyện Thạch Thất phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2024

Huyện Thạch Thất phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2024

(LĐTĐ) Sáng 24/4, tại Hội trường Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Thạch Thất, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện phối hợp với Ủy ban nhân dân (UBND) huyện phối tổ chức Lễ phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ); biểu dương “Công nhân giỏi - Lao động giỏi” năm 2024.
Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XV sẽ khai mạc ngày 20/5

Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XV sẽ khai mạc ngày 20/5

(LĐTĐ) Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường vừa thông báo triệu tập Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV. Theo đó, Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV khai mạc ngày 20/5 và dự kiến bế mạc vào ngày 28/6, chia thành 2 đợt họp tập trung tại Nhà Quốc hội.

Tin khác

Phòng chống nắng nóng, xâm nhập mặn tại Thành phố Hồ Chí Minh

Phòng chống nắng nóng, xâm nhập mặn tại Thành phố Hồ Chí Minh

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) triển khai hàng loạt giải pháp để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra do nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2024.
Khởi công dự án cấp nước khu vực phía Nam thành phố Hà Nội và tỉnh Hòa Bình

Khởi công dự án cấp nước khu vực phía Nam thành phố Hà Nội và tỉnh Hòa Bình

(LĐTĐ) Chiều 18/4, tại xã Mông Hóa, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Hòa Bình và Công ty TNHH Nước sạch Hòa Bình - Xuân Mai (đơn vị thành viên của Công ty cổ phần nước AquaOne) tổ chức Lễ khởi công giai đoạn 1 Dự án đầu tư xây dựng Hệ thống cấp nước Xuân Mai - Hòa Bình.
Khánh Hoà: Người dân thành kính dự lễ Giỗ Tổ Hùng Vương

Khánh Hoà: Người dân thành kính dự lễ Giỗ Tổ Hùng Vương

(LĐTĐ) Ngày 18/4 (mùng 10/3 âm lịch) nhiều người dân đã đến Đền thờ Hùng Vương để dâng hương trong ngày Giỗ Tổ.
Thành phố Vinh tổ chức Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương

Thành phố Vinh tổ chức Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương

(LĐTĐ) Sáng 18/4 (tức ngày 10/3 âm lịch), tại Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia đền Hồng Sơn, thành phố Vinh long trọng tổ chức Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương.
Người dân mọi miền Tổ quốc về dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương

Người dân mọi miền Tổ quốc về dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương

(LĐTĐ) Sáng 18/4 (tức 10/3 âm lịch), dù trời mưa nhưng đông đảo người dân cả nước và kiều bào ở nước ngoài đã đội mưa tham gia lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.
Hưng Yên: Xếp thứ 7/63 địa phương về Chỉ số SIPAS năm 2023

Hưng Yên: Xếp thứ 7/63 địa phương về Chỉ số SIPAS năm 2023

(LĐTĐ) Về Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính Nhà nước (SIPAS năm 2023), Hưng Yên xếp vị trí thứ 7/63 tỉnh, thành phố; trong khi Quảng Ninh là địa phương dẫn đầu.
Ảnh lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nhân dân dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương

Ảnh lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nhân dân dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương

(LĐTĐ) Sáng 18/4 (tức mùng 10/3 âm lịch năm Giáp Thìn), tại Điện Kính Thiên trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh thuộc Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Phú Thọ thay mặt đồng bào, chiến sĩ cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài, tổ chức trọng thể Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng đông đảo người dân, đồng bào ta ở nước ngoài dự và dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương.
Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước dâng hương ngày Giỗ Tổ Hùng Vương

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước dâng hương ngày Giỗ Tổ Hùng Vương

(LĐTĐ) Sáng 18/4 (tức 10/3 âm lịch - ngày Giỗ Tổ Hùng Vương), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại Điện Kính Thiên trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh thuộc Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Khuyến khích phong trào đọc sách trong cộng đồng

Khuyến khích phong trào đọc sách trong cộng đồng

(LĐTĐ) Tối 17/4, tại Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Ba.
Hà Tĩnh tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Trần Phú

Hà Tĩnh tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Trần Phú

(LĐTĐ) Sáng 17/4, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tĩnh long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Trần Phú - Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng (1/5/1904 - 1/5/2024).
Xem thêm
Phiên bản di động