Vấn đề trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố công trình

Sự cố không mong muốn nhưng để lại hậu quả

Liên tiếp trong các ngày 20 và 22/2 bùn và nước đã bất ngờ trào lên từ các lỗ nhỏ trên mặt ngõ 7 phố Giang Văn Minh, phủ kín con ngõ rộng hơn 2 m và dài khoảng 50 m. Ngõ này có khoảng 40-50 hộ dân sinh sống. Nguyên nhân được Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) xác định là do dưới lòng đất còn tồn tại các đường giếng khoan cũ, cống thoát nước cũ không còn được sử dụng, tạo thành đường đi cho phụ gia khoan hầm trào lên mặt đất. Vì vậy, hiện tượng này chỉ xảy ra trong thời gian ngắn, và kết thúc ngay sau khi máy TBM khoan qua và lắp đặt vỏ hầm.

Sự cố trào bùn tại ngõ 7 phố Giang Văn Minh khiến việc đi lại, cuộc sống và buôn bán của người dân bị ảnh hưởng. Ảnh: N.L.Đ

Sự cố này ảnh hưởng đến việc đi lại và buôn bán của người dân sống tại khu vực ngõ 7 phố Giang Văn Minh. Phía Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội cam kết chịu toàn bộ chi phí dọn dẹp vệ sinh, đền bù thiệt hại (nếu có) do sự cố gây ra.

Theo kỹ sư xây dựng Nguyễn Tiến Long, rõ ràng việc thi công để bùn trào vào khu dân cư là sự cố không mong muốn của đơn vị thi công. Qua đó cũng cho thấy sự phức tạp về địa chất nơi thi công công trình, cũng như việc khảo sát, lên phương án bảo đảm an toàn khi thi công đã không được đơn vị thi công, giám sát và chủ đầu tư tính toán hết.

Đối với hoạt động thi công xây dựng, cần đáp ứng những yêu cầu về kỹ thuật cũng như pháp luật. Cụ thể, công trình xây dựng phải tuân thủ thiết kế xây dựng đã được duyệt, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, vật liệu xây dựng theo quy định pháp luật. Cùng với đó, phải bảo đảm an toàn về chịu lực và trong quá trình sử dụng, đảm bảo mỹ quan đô thị và bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ.

Một yếu tố quan trọng khác là phải đảm bảo an toàn về người, tài sản cho các công trình liền kề, công trình nơi dự án đi qua.

Chủ đầu tư có thể phải đền bù, bị xử phạt?

Phân tích sự cố bùn trào lên mặt đường làm ảnh hưởng đến việc đi lại, sinh hoạt, làm ăn buôn bán của người dân, luật sư Nguyễn Phương Tuyến, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội cam kết chịu toàn bộ chi phí dọn dẹp vệ sinh, đền bù thiệt hại (nếu có) do sự cố gây ra cho thấy tinh thần cầu thị. Về phía người dân, khu dân cư nếu thấy thiệt hại do bên thi công gây ra ảnh hưởng đến kinh tế gia đình và muốn bồi thường thì có trách nhiệm làm việc với chính quyền sở tại, đơn vị thi công và chủ đầu tư để đưa ra những yêu cầu cụ thể. Điều này được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp các bên không có tiếng nói chung thì có quyền khởi kiện ra toà.

Ngoài ra, Điều 115 Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi bởi khoản 43 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020 cũng quy định rõ trách nhiệm của nhà thầu thi công và chủ đầu tư. Theo đó: “… Chủ đầu tư phải tổ chức giám sát việc thực hiện các quy định về an toàn của nhà thầu thi công xây dựng; tạm dừng hoặc đình chỉ thi công khi phát hiện dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn, có sự cố gây mất an toàn công trình; phối hợp với các nhà thầu xử lý, khắc phục khi xảy ra sự cố hoặc tai nạn lao động; thông báo kịp thời với cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi xảy ra sự cố công trình, tai nạn lao động gây chết người…”.

Việc xử phạt chủ đầu tư và đơn vị thi công để xảy ra hậu quả từng được Hà Nội áp dụng. Gần đây nhất là việc UBND quận Long Biên ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng đối với Công ty CP Đầu tư và Phát triển Nhà Thăng Long - Việt Nam, chủ đầu tư dự án chung cư Ruby Riverside tại phường Phúc Đồng.

Trước đó, vào chiều 25/12/2024 khi thi công hạng mục vách hầm thuộc dự án, đơn vị thi công để xảy ra sự cố khiến bê tông cốt thép bị bung văng chống, gây gãy tường tầng hầm, gây sạt lở, lún nứt vỉa hè, nứt gãy mặt đường bê tông asphalt tuyến đường Mai Phúc với chiều dài khoảng 50m.

Hình thức vi phạm của chủ đầu tư được UBND quận Long Biên xác định, do tổ chức thi công xây dựng công trình vi phạm quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng gây lún, nứt hoặc hư hỏng công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình lân cận hoặc gây sụp đổ hoặc có nguy cơ gây sụp đổ công trình lân cận nhưng không gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của người khác. Mức xử phạt đối với chủ đầu tư dự án chung cư Ruby Riverside là 180 triệu đồng.