Thiết lập cơ chế bồi thường giải phóng mặt bằng minh bạch, kịp thời và sát với giá thị trường

Tôi rất đồng tình với những nhiệm vụ đột phá về phát triển kết cấu hạ tầng và kinh tế - xã hội được nêu trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV. Cụ thể, nhiệm vụ này nằm ở Mục III: Định hướng phát triển đất nước, những nhiệm vụ trọng tâm, với nội dung: "(3) Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng công nghệ phục vụ cho quá trình quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu".

Để hiện thực hóa các dự án phát triển lớn theo định hướng trên, việc thu hồi đất phục vụ công trình công cộng là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, vấn đề quản lý và sử dụng đất đai phải được giải quyết triệt để và công bằng, bởi đây là nguồn gốc của nhiều khiếu kiện và tiêu cực trong xã hội.

Tôi nhận thấy rằng, Dự thảo cần nhấn mạnh và cụ thể hóa hơn nữa giải pháp liên quan đến việc thu hồi đất. Tôi đề nghị Chính phủ phải thiết lập một cơ chế thu hồi và bồi thường theo nguyên tắc: Minh bạch tuyệt đối, kịp thời và đảm bảo sinh kế.

Thứ nhất, bồi thường phải minh bạch tuyệt đối và sát với giá thị trường.

Người dân chấp nhận giao đất vì lợi ích chung, nhưng họ cần sự công bằng. Cơ chế xác định giá đất bồi thường phải được công khai, minh bạch, có sự tham gia của các tổ chức định giá độc lập và phải sát với giá thị trường tại thời điểm thu hồi. Nếu giá bồi thường không tương xứng, người dân sẽ bị tước đi khả năng tái tạo tài sản và sinh kế, dẫn đến mất công bằng xã hội. Sự minh bạch và công bằng về giá trị là giải pháp căn bản nhất để chấm dứt tình trạng khiếu kiện kéo dài.

Thứ hai, đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân bị thu hồi đất.

Việc bồi thường không chỉ là trả tiền mà phải là trả lại khả năng sống và làm việc cho người dân. Nhà nước cần có các chương trình cụ thể để: Đào tạo nghề và giới thiệu việc làm cho người dân bị mất đất nông nghiệp, giúp họ chuyển đổi nghề nghiệp một cách bền vững. Hỗ trợ vốn và công nghệ để họ chuyển đổi sang các ngành nghề, dịch vụ mới có hiệu quả kinh tế cao. Bố trí khu tái định cư với hạ tầng đồng bộ, chất lượng tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ và gần nơi sinh hoạt, làm việc.

Việc này giúp người dân không chỉ có nơi ở mới mà còn có thu nhập ổn định, tái hòa nhập cộng đồng, tránh tình trạng tái nghèo do mất đất.

Thứ ba, xử lý nghiêm minh các vi phạm và đảm bảo tiến độ dự án.

Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ tiến độ giải phóng mặt bằng và kiên quyết xử lý nghiêm minh, kịp thời các cán bộ vi phạm hoặc chậm trễ, gây bức xúc, kéo dài thời gian chờ đợi của người dân.

Tôi tin rằng, giải quyết triệt để vấn đề bồi thường đất đai, đặc biệt là đảm bảo sinh kế, chính là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của nhân dân vào các quyết sách phát triển kinh tế-xã hội, tạo sự đồng thuận cao nhất trong toàn xã hội.

Trần Thanh Sang

(Phường Hoàng Mai, Hà Nội)