Quy hoạch tiên phong mở lối tương lai

Quy hoạch luôn đi trước

Thời gian qua, thành phố Hà Nội đã từng bước “phủ kín” quy hoạch bằng hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược có quy mô lớn, tính kết nối cao. Hệ thống các tuyến vành đai 1, 2,5, 3.5 và đặc biệt là Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đang hình thành khung giao thông xương sống, phá vỡ các “điểm nghẽn” phát triển, mở ra không gian mới cho các khu đô thị, khu công nghiệp, logistics và dịch vụ hiện đại. Cùng với đó, các trục hướng tâm, các cây cầu lớn vượt sông Hồng như Vĩnh Tuy (giai đoạn 2), Trần Hưng Đạo, Tứ Liên, Vân Phúc… không chỉ giải bài toán giao thông mà còn là động lực tái cấu trúc không gian đô thị hai bờ sông.

Song song với hạ tầng giao thông, quy hoạch các đại đô thị và đô thị vệ tinh cũng cho thấy tầm nhìn vượt trước. Các khu đô thị quy mô lớn tại phía Tây, phía Bắc, phía Đông và phía Nam Thủ đô được định hướng phát triển đồng bộ về nhà ở, thương mại, giáo dục, y tế và không gian xanh, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử. Việc phát triển các cực tăng trưởng mới như xã Hòa Lạc, xã Đông Anh, xã Gia Lâm, xã Thanh Trì và tới đây là Khu đô thị Thể thao Olympic tại xã Thanh Oai… giúp Hà Nội từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phù hợp với xu thế phát triển của các đô thị lớn trên thế giới.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong dấu ấn quy hoạch chiến lược là việc Hà Nội ngày càng coi trọng yếu tố môi trường và chất lượng sống. Hàng loạt dự án cải tạo sông hồ, công viên, không gian xanh được triển khai đồng bộ với quy hoạch hạ tầng. Việc chỉnh trang, tái thiết không gian ven sông Tô Lịch, mở hàng rào Công viên Thống Nhất, phát triển các công viên mới tại khu vực vành đai, đô thị mới cho thấy tư duy quy hoạch đã chuyển mạnh từ “mở rộng” sang “nâng cao chất lượng”. Đây là bước chuyển quan trọng, khẳng định mục tiêu phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm.

Thông qua tư duy quy hoạch tích hợp, cách tiếp cận toàn diện và quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Hà Nội quyết tâm khẳng định vai trò đầu tàu, động lực phát triển vùng và cả nước.

Đáng chú ý, quá trình phủ kín quy hoạch các dự án lớn của Hà Nội không chỉ dừng ở việc phê duyệt trên giấy, mà được triển khai bằng cơ chế điều hành quyết liệt, rõ trách nhiệm, gắn với tiến độ cụ thể. Có thể thấy rõ trong những ngày gần đây, những thành quả từ công tác giải phóng mặt bằng các tuyến Vành đai 1 Hoàng Cầu - Voi Phục, đườn vành đai 2.5 từ Cầu Giấy - Nguyễn Trãi… đến công tác bố trí vốn đầu tư công, huy động nguồn lực xã hội hóa, Thành phố đều thể hiện quyết tâm biến quy hoạch thành hiện thực, tạo niềm tin cho người dân và nhà đầu tư.

Thành quả này là kết quả từ quá trình lập quy hoạch với tinh thần chủ động, linh hoạt, sáng tạo, rút gọn quy trình nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định pháp luật. Trong suốt quá trình đó, Thành phố đã huy động sự tham gia rộng rãi của các viện nghiên cứu, trường đại học, các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước thông qua hàng chục hội thảo, tọa đàm, tham vấn chuyên sâu. Nhiều ý tưởng, cách tiếp cận mới về tổ chức không gian phát triển, quản trị đô thị, phát triển xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn đã được tiếp thu, chắt lọc, đưa vào định hướng quy hoạch. Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch dùng chung trên nền tảng GIS, bảo đảm “Đúng - Đủ - Sạch - Sống”, là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng cho quản lý, điều hành phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, thông minh.

Bước đi chiến lược hoàn thiện khung thể chế

Kỷ nguyên mới, Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, quản trị đô thị và phát triển bền vững, việc xây dựng Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15 của Bộ Chính trị được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây chính là khung thể chế chiến lược, tạo nền tảng chính trị, pháp lý để Thủ đô triển khai quy hoạch đồng bộ, dẫn dắt sự phát triển của từng ngành, từng lĩnh vực trong dài hạn.

Cụ thể, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được Hà Nội tiếp cận với tầm nhìn mở rộng, không bó hẹp trong phạm vi địa giới hành chính mà đặt Thủ đô trong mối quan hệ hữu cơ với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc, cùng toàn bộ không gian vùng đô thị Hà Nội. Trên nền tảng đó, quy hoạch hướng tới xử lý đồng bộ các điểm nghẽn lớn đang cản trở quá trình phát triển bền vững, từ hạ tầng kỹ thuật, giao thông, môi trường đến tổ chức không gian đô thị.

Một trong những nội dung trọng tâm là giải quyết căn cơ bài toán ngập úng đô thị. Quy hoạch tổng thể xác định phát triển đồng bộ hệ thống công trình ngầm, giao thông ngầm gắn với các trục vành đai, hướng tâm, xuyên tâm, kết hợp hệ thống thu gom nước ngầm, bể ngầm chống ngập và các trạm bơm công suất lớn. Không gian ngầm được tổ chức theo mô hình TOD, vừa phục vụ giao thông, vừa đảm nhiệm chức năng hạ tầng kỹ thuật. Song song với đó, Thành phố bổ sung các hồ điều hòa, mở rộng các tuyến sông trong vành đai xanh, hành lang xanh và khu vực bãi sông nhằm tăng khả năng trữ nước, thoát nước và điều hòa sinh thái.

Bên cạnh các giải pháp dài hạn, Hà Nội cũng xác định rõ những nhiệm vụ cấp bách, tập trung hoàn thiện hệ thống hồ điều hòa, mạng lưới thoát nước, trạm bơm thoát nước ra sông Hồng, sông Đáy; đồng thời rà soát, nạo vét, thay thế hệ thống thoát nước đã xuống cấp trong khu vực nội đô.

Giải quyết ùn tắc giao thông cũng là yêu cầu xuyên suốt của quy hoạch. Thành phố định hướng bổ sung các tuyến kết nối giao thông đường bộ và đường sắt liên vùng với các tỉnh lân cận; phối hợp triển khai các dự án đường sắt quốc gia, như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn. Hệ thống đường sắt đô thị được quy hoạch theo hướng tăng cường liên kết với các đô thị vệ tinh và các tỉnh trong vùng, nghiên cứu phát triển đường sắt đô thị ngầm từ vành đai 3 trở vào nội đô.

Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển các bãi đỗ xe ngầm, không gian thương mại dịch vụ xung quanh các nhà ga nhằm tối ưu hóa sử dụng đất. Cấu trúc giao thông liên khu vực theo mạng ô bàn cờ được bổ sung để kết nối các khu đô thị mới và cũ, kết hợp cải tạo, tái thiết các khu phố xuống cấp, từng bước giải quyết các điểm ùn tắc cục bộ. Các cầu lớn vượt sông Hồng tiếp tục được nghiên cứu bổ sung, mở rộng không gian phát triển đô thị, gắn với rà soát quy hoạch sân bay Nội Bài và nghiên cứu khai thác lưỡng dụng các sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc.

Về môi trường, quy hoạch đặt trọng tâm vào rà soát toàn diện hệ thống xử lý chất thải rắn, nước thải, yêu cầu phân loại rác tại nguồn và áp dụng công nghệ xử lý hiện đại. Các hành lang xanh, vành đai xanh dọc sông Đáy, sông Tích, sông Nhuệ, sông Tô Lịch được xác định là không gian sinh thái then chốt, cần khơi thông dòng chảy, ngăn chặn xả thải trực tiếp, đồng thời phát triển công viên, hồ điều hòa, không gian sinh hoạt cộng đồng…/.