Nhiều vi phạm trong kinh doanh thương mại điện tử

Theo quy định của Luật Quản lý thuế, các cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh thuộc đối tượng phải đăng ký, kê khai, nộp thuế theo phương pháp “tự kê khai, tự nộp”. Để hỗ trợ tối đa cho người nộp thuế thực hiện kê khai và nộp thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế tự giác kê khai và nộp thuế theo quy định, trên Trang thông tin điện tử Tổng cục Thuế đã có chuyên mục riêng hỗ trợ các cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh thực hiện đăng ký thuế, khai nộp thuế điện tử.

Ghi nhận trong thời gian qua, nhiều trường hợp là cá nhân kinh doanh TMĐT, kinh doanh trên nền tảng số tự giác đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, cho thấy sự chuyển biến tích cực về nhận thức của người nộp thuế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và các nền tảng mạng xã hội đã là một môi trường thuận lợi cho các hình thái kinh doanh TMĐT phát triển nhanh và rất khó kiểm soát bởi tính chất “ẩn danh” rất đặc trưng của loại hình kinh doanh qua mạng xã hội.

Điển hình như một số người bán hàng trên mạng xã hội thường chốt đơn qua điện thoại hoặc sau khi livestream, quảng cao trên nền tảng mạng xã hội, họ hướng dẫn khách khi chuyển khoản thanh toán hàng không ghi nội dung liên quan đến hàng hóa mà ghi nội dung khác như “cho vay”, “trả nợ”, “quà tặng” …; còn người bán hàng trực tiếp thì yêu cầu khách hàng trả bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản.

Việc các sàn giao dịch TMĐT đều phải có trách nhiệm lưu giữ thông tin của các cá nhân kinh doanh trên sàn sẽ tránh được việc liên đới chịu trách nhiệm. (Ảnh minh họa: BT)

Ngoài trường hợp điển hình trên, người kinh doanh trên nền tảng mạng xã hội còn khá nhiều phương cách để trốn tránh nghĩa vụ thuế của mình. Điều này đòi hỏi cơ quan thuế phải nắm rõ đặc điểm từng loại hình TMĐT và doanh thu chủ yếu đến từ bán hàng hóa, dịch vụ; hưởng hoa hồng trên các dịch vụ; doanh thu từ việc quảng cáo, cung cấp các dịch vụ… khi đó mới có căn cứ tính thuế. Theo đó, việc phải tìm hiểu từ hạ tầng thanh toán, vận chuyển, giao nhận đều thay đổi để đáp ứng các mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực này.

Có thể nhận thấy, hoạt động TMĐT vẫn đang là xu thế diễn ra mạnh ở Việt Nam và tình trạng cá nhân, tổ chức kinh doanh TMĐT trên các nền tảng mạng xã hội nhưng không khai báo, giấu bớt doanh thu đang diễn ra và ngày càng có nhiều diễn biến phức tạp. Vấn đề này đã đặt ra bài toán cấp thiết cho ngành Thuế và các cơ quan chức năng về việc làm thế nào vừa tạo điều kiện thông thoáng cho TMĐT hoạt động, vừa ngăn chặn việc thất thu thuế từ lĩnh vực đầy tiềm năng này.

Tổng cục Thuế đã và đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT. Trong đó, tích cực phối hợp với các sàn giao dịch TMĐT và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan triển khai để làm sạch cơ sở dữ liệu lớn về người nộp thuế kinh doanh TMĐT, đó là tăng cường công tác nắm bắt thông tin người bán hàng thông qua các sàn giao dịch TMĐT cung cấp, từ đó quản lý chặt chẽ việc thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý Nhà nước khác thường xuyên liên tục.

Việc lưu giữ thông tin trên cơ sở dữ liệu lớn (BigData) thông qua công tác phối hợp và cung cấp thông tin xác thực và đầy đủ từ phía các sàn giao dịch TMĐT cung cấp đã góp phần quan trọng trong việc hạn chế tối đa các tổ chức, cá nhân kinh doanh qua sàn giao dịch TMĐT trốn thuế. Việc các sàn giao dịch TMĐT đều phải có trách nhiệm lưu giữ thông tin của các cá nhân kinh doanh trên sàn sẽ tránh được việc liên đới chịu trách nhiệm.

Ngoài việc phải phối hợp với cơ quan thuế trong quản lý thu thuế, các sàn giao dịch TMĐT còn phải có trách nhiệm trong quản lý tiêu dùng, tránh hàng giả, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vì vậy, trách nhiệm của sàn rất lớn trong việc cung cấp thông tin, lưu giữ thông tin cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý Nhà nước khác. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp Bộ Công Thương để có những giải pháp yêu cầu các sàn giao dịch TMĐT chấn chỉnh ngay việc lưu giữ thông tin để có thông tin xác thực cung cấp cho cơ quan quản lý Nhà nước.

Tổng cục Thuế có đề xuất giải pháp phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có liên quan, cụ thể: Phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng liên quan để thực hiện quản lý chặt chẽ đối với các tổ chức, cá nhân này, giảm thiểu rủi ro trong công tác quản lý thuế. Trường hợp qua công tác rà soát, kiểm tra, thanh tra phát hiện những trường hợp tổ chức, cá nhân có dấu hiệu cố tình vi phạm pháp luật về thuế thực hiện chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an để xử lý theo quy định của pháp luật. Đồng thời, tiếp tục thực hiện tốt công tác phối hợp truyền thông, báo chí đối với các tổ chức, cá nhân này.

Phối hợp với các ngân hàng thương mại trên địa bàn để thu thập các thông tin như: Dữ liệu dòng tiền giao dịch qua các tài khoản của các tổ chức, cá nhân trong nước với các tổ chức cung cấp dịch vụ trực tuyến nước ngoài (như: Google, Facebook, Youtube, Netflix …). Thông tin cá nhân, nội dung và số tiền giao dịch của các tài khoản cá nhân có dấu hiệu hoạt động kinh doanh TMĐT.

Phối hợp với Bộ ngành chia sẻ, kết nối dữ liệu phục vụ quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT theo nhiệm vụ được giao tại CT18 (Bộ Công an: rà soát và đồng nhất cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với cơ sở dữ liệu mã số thuế; Bộ Công Thương: dữ liệu về sàn giao dịch TMĐT, Bộ Thông tin và Truyền thông: dữ liệu về các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực: viễn thông, quảng cáo, phát thanh truyền hình; Ngân hàng Nhà nước thông tin về tài khoản thanh toán, dòng tiền).

Điều 33 Luật Quản lý thuế số 38 nêu rõ cá nhân kinh doanh phải thực hiện đăng ký thuế trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế hiện nay nhiều cá nhân kinh doanh trên sàn chưa đăng ký thuế, điều đó có thể phát sinh các hành vi trốn thuế, lách thuế.

Đức Hạnh