Nhiều biến chứng đe doạ sức khỏe trẻ sinh non

Đây là những thông tin được Tiến sĩ, bác sĩ Trần Đăng Khoa, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết tại Lễ hưởng ứng “Ngày thế giới vì trẻ sinh non”, do Bộ Y tế phối hợp Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF tổ chức vừa qua.

Tiến sĩ Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế; bà Silvia Danailov - Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam; đại diện WHO; cùng đại diện các bệnh viện và các đơn vị đồng hành cùng kêu gọi hành động vì trẻ sinh non.

Đây là hoạt động ý nghĩa và thiết thực nằm trong Tháng cao điểm hành động vì trẻ sinh non, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc và bảo vệ trẻ sinh non, góp phần bảo đảm mọi trẻ em đều có khởi đầu tốt đẹp trong cuộc sống.

Sinh non là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ trường hợp trẻ được sinh ra trước tuần thứ 37 của thai kỳ (thai kỳ bình thường kéo dài khoảng 40 tuần). Trẻ sinh non thường có cân nặng thấp và chưa phát triển hoàn thiện các cơ quan, đặc biệt là phổi, não, và hệ miễn dịch, nên dễ gặp các vấn đề sức khỏe ngay sau khi chào đời và trong thời gian đầu đời.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn cầu có hơn 13 triệu trẻ sinh non, tức là cứ 10 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ sinh non. Sinh non là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh, chiếm khoảng 1 triệu ca tử vong mỗi năm. Những trẻ sống sót sau sinh non thường phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài như chậm phát triển, khuyết tật vận động, giảm thị lực, thính lực và các rối loạn về hành vi, học tập.

Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em Trần Đăng Khoa cho biết: Sinh non hiện là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp của hơn 50% ca tử vong sơ sinh trên toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ sinh non ước tính dao động từ 8,5% đến 10% tổng số ca sinh và điều đáng lưu ý là khoảng 85% trẻ sinh non có tuổi thai từ 32 tuần trở lên.

Ứớc tính 75% các trường hợp tử vong do sinh non hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng những can thiệp đơn giản, hiệu quả và chi phí thấp. Sinh non không chỉ là thời điểm sinh sớm hơn dự kiến, mà là một nguy cơ đe dọa sức khỏe toàn diện của trẻ.

Trẻ sinh non không chỉ có thể đối mặt với những biến chứng ngắn hạn, mà còn có nguy cơ gặp phải những hệ lụy lâu dài cũng không kém phần nặng nề, bao gồm: Rối loạn phát triển thần kinh, bại não, chậm phát triển trí tuệ - vận động, rối loạn hành vi, hen, bệnh võng mạc, đến các vấn đề chuyển hóa, dinh dưỡng và bệnh thận mạn.

Phát biểu tại buổi Lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho biết, trong những năm qua, nhờ sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, sự đầu tư của Chính phủ; sự cống hiến của các cán bộ y tế từ trung ương đến địa phương, sự tham gia tích cực của các Bộ, ngành và sự hỗ trợ của các Tổ chức quốc tế và trong nước, Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá cao, là điểm sáng trong việc thực hiện giảm tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ.

Tỷ suất tử vong trẻ em dưới 5 tuổi giảm từ 22,1% năm 2015 xuống còn 16,9% năm 2024. Tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm từ 14,7% năm 2015 xuống còn 11,3% năm 2024. Tỷ vong trẻ sơ sinh hiện nay giảm ước tính còn 9,6% (năm 2015 là 12%).

Đặc biệt, Việt Nam đã có nhiều tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực chăm sóc và điều trị trẻ sinh non. Chúng ta đã cứu sống và chăm sóc thành công nhiều trẻ sinh non, nhẹ cân, thậm chí có trẻ dưới 500 gram, giúp các em được lớn lên khỏe mạnh, phát triển bình thường về thể chất và trí tuệ. Mỗi nụ cười trên gương mặt trẻ, mỗi giọt nước mắt xúc động của cha mẹ chính là nguồn động viên to lớn để đội ngũ cán bộ y tế tiếp tục nỗ lực và cống hiến vì trẻ sinh non, vì thế hệ tương lai của Việt Nam.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh, để giảm tử vong sơ sinh, đặc biệt là tử vong do sinh non/nhẹ cân, Việt Nam cần tiếp tục tập trung các nguồn lực, tăng cường các can thiệp dự phòng và chăm sóc sơ sinh an toàn, hiệu quả.

Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định: “Chúng ta phải bảo đảm mọi trẻ sinh non đều được chăm sóc sức khỏe tốt nhất, được hưởng khởi đầu vững chắc để có tương lai tươi sáng. Mục tiêu của chúng ta là tất cả trẻ em Việt Nam được sinh ra đều có cơ hội sống, khỏe mạnh và phát triển, trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới".

Theo Bộ Y tế, việc giảm tỷ lệ trẻ sinh non và nhẹ cân không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế, mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành, các cấp chính quyền và toàn cộng đồng. Cần có sự vào cuộc của các bộ, ngành trong việc đảm bảo điều kiện chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ mang thai; của chính quyền địa phương trong triển khai dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu; của cộng đồng trong việc nâng cao hiểu biết và ý thức chăm sóc thai kỳ; cùng với sự hỗ trợ thiết thực từ các tổ chức quốc tế và trong nước.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức cho rằng, việc kết hợp giữa kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam sẽ giúp chúng ta tiếp tục giảm được tỷ lệ sinh non và tử vong sơ sinh, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ sinh non và gia đình.