Lưu giữ tinh hoa của một tài năng nghệ thuật

	Nữ họa sỹ 3 miền hội ngộ
	​Cuộc sống thường nhật của Việt Nam trong mắt họa sĩ Mỹ
	Trao giải cuộc thi “Hàn Quốc dưới con mắt họa sỹ Việt Nam”
	Ngắm Hà Nội qua tranh của họa sỹ Tuấn Dũng

Sách tranh về Bùi Xuân Phái đã được xuất bản đôi, ba cuốn. Triển lãm tác phẩm của Bùi Xuân Phái cũng đã được tổ chức dăm bận. Nhưng đây là lần đầu tiên, một mảng sáng tác đặc biệt của danh họa được tập hợp khá đầy đủ trong một ấn phẩm, được biên tập kỳ khu, giúp cho những người yêu cái đẹp cơ hội tìm hiểu thêm về một nhân cách văn hóa nơi đất Hà Thành.

Điều đáng trân quý hơn là việc, cuốn sách được ấn hành đúng vào năm kỷ niệm lần thứ 95 ngày sinh danh họa Bùi Xuân Phái, đồng thời cận kề vào dịp Trường Đại học Mỹ thuật VN (tiền thân là Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương - nơi Bùi Xuân Phái từng theo học và làm giảng viên) kỷ niệm 90 năm thành lập.

Nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc và ấn phẩm mới về họa sĩ Bùi Xuân Phái.

Bùi Xuân Phái từng được nhiều người biết tới chủ yếu ở mảng tranh sơn dầu và bột màu, trong đó, những bức tranh vẽ phố cổ Hà Nội được coi là tiêu biểu trong sáng tác của ông, đến độ người ta gọi ghép một cách trìu mến là “Phố Phái”. Nhưng mảng tranh ký họa, minh họa báo chí - vốn thường “lép vế” trong đời sống mỹ thuật nói chung - của Bùi Xuân Phái cũng có một vị trí đáng kể trong di sản nghệ thuật của ông.

Thời bao cấp, Bùi Xuân Phái sống khá kham khổ. Nhưng với ông, vẽ cũng như hơi thở thường ngày. Ông tự vượt thoát những gian nan cơ hàn bằng bản ngã nghệ sĩ vốn có. Ông vẽ bằng bất cứ chất liệu nào có được, vẽ ở mọi nơi, mọi lúc, vẽ như để giải tỏa tâm tư, nỗi niềm. Vẽ cũng đồng thời để mưu sinh, như ông từng vẽ minh họa các tác phẩm văn học, vẽ vi-nhét (minh họa khổ nhỏ, mang tính chắt lọc) cho một số báo, chủ yếu là báo Văn Nghệ, tiếp đến là các báo Độc Lập, Phụ Nữ, Lao Động.

Cái đáng quý ở Bùi Xuân Phái là thái độ lao động chân thành, trách nhiệm cao. Thường thì trong giới họa sĩ mấy ai chú trọng cái mảng “tiểu họa” nhỏ nhoi ấy. Nhưng cứ lần giở cuốn “Bùi Xuân Phái - ký họa & minh họa” vừa ra mắt của liên danh Phan Cẩm Thượng - Nguyễn Mạnh Phúc sẽ thấy rõ lao động nghệ thuật của Bùi Xuân Phái toát lên sự nghiêm túc tới chừng nào. Những người làm sách đăng minh họa hay một vi-nhét của Bùi Xuân Phái đã được in trên báo và kèm đó là vài cái phác thảo để người xem dễ mường tượng cái sự không tự cho phép dễ dãi, hời hợt trong sáng tác của họa sĩ.

Phan Cẩm Thượng, bấy lâu là một nhà nghiên cứu nghệ thuật nổi tiếng cẩn trọng trong công việc. Ông từng hợp tác cùng nhà sưu tập Thái Lan, Tira Vanichtheeranont, và nhà nghiên cứu Nguyễn Anh Tuấn thực hiện một số ấn phẩm về hội hoa và họa sĩ Việt Nam hiện đại, rất công phu về tư liệu, mà cuốn “Nguyễn Thụ - con đường phương Đông” (ấn hành năm 2014) là một ví dụ. Cách mà Phan Cẩm Thượng cùng các cộng sự trình bày “Niên biểu nghệ thuật”, cũng như dẫn giải xuất xứ tác phẩm, như đã thể hiện ở cuốn sách về cố danh họa Bùi Xuân Phái lần này, đã giúp người xem dễ hình dung bối cảnh lịch sử, xã hội có liên quan tới sự nghiệp của từng họa sĩ.

Còn cuộc đời ông Nguyễn Mạnh Phúc cũng có nhiều điều lạ. Ông sinh sau Bùi Xuân Phái 15 năm, từng học Đại học Mỏ, rồi làm thợ mỏ. Trước khi là nhà sưu tập nghệ thuật, ông tự học quay phim, chụp ảnh. Trước khi nghỉ hưu, ông Phúc công tác ở Vụ công tác chính trị (Ủy ban Thể dục - Thể thao) những 25 năm, gắn mình với nghiệp viết báo, chụp ảnh. Thời trẻ, ông Phúc đam mê cổ vật, nhưng từ khi về hưu, ông dành toàn bộ thời gian và tâm trí vào cái thú sưu tập tranh vốn có từ lâu, dù chẳng phải dư dả tiền nong. Ông Phúc chủ yếu sưu tập tranh của các họa sĩ Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Riêng tranh của Bùi Xuân Phái, ông có khoảng 200 bức. Ông đã ra cuốn sách “Bùi Xuân Phái với bạn bè”, rồi triển lãm tác phẩm của danh họa này.

Vào năm 1997, một đoàn họa sĩ của Hàn Quốc sang Việt Nam du lịch và họ rất muốn tổ chức một triển lãm tại Hà Nội. Khi ấy, ông Phúc là chủ Gallery Thế giới ở Hà Nội, đã đứng ra giúp địa điểm. Từ sự kiện này, ông Phúc được làm quen với Đại sứ Hàn Quốc. Cảm tấm lòng của ông, Đại sứ mời ông Phúc sang tham quan Hàn Quốc, ông từ chối, nhưng ngỏ ý muốn vị Đại sứ giúp tổ chức một triển lãm mỹ thuật Việt Nam tại Hàn Quốc. Năm sau, Đại sứ quán Hàn Quốc đã gửi thư mời ông tổ chức một triển lãm quốc tế gồm 5 nước tại Hàn Quốc nhân kỷ niệm 50 năm quốc khánh Đại Hàn Dân Quốc.

Sự kiện này đã mở ra hàng loạt hoạt động giao lưu văn hóa sau đó. Ông Phúc đã tổ chức nhiều triển lãm cho các họa sĩ VN tại Hàn Quốc, rồi tại Trung Quốc, Australia, Na Uy và tổ chức triển lãm cho các nghệ sĩ một số quốc gia tại Việt Nam. Hiện ông Nguyễn Mạnh Phúc là chủ nhiệm Câu lạc bộ Giao lưu Mỹ thuật quốc tế, tiếp tục làm cầu nối giao lưu văn hóa quốc tế cho các họa sĩ VN và thế giới. Với bộ sưu tập ký họa và minh họa của Bùi Xuân Phái, ông Phúc đã lưu giữ cho Hà Nội, cho đất nước một phần tinh hoa của một tài năng nghệ thuật.

Lê Quang Vinh