Lộ trình chuyển đổi xanh trong hoạt động giao thông vận tải tại TP.HCM

Trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng về việc triển khai các biện pháp kiểm soát, khắc phục ô nhiễm môi trường, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết: Đơn vị này đã và đang phối hợp Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP) xây dựng Đề án nghiên cứu lộ trình phát triển hệ thống trạm sạc công cộng trên địa bàn Thành phố, nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang xe điện và đóng góp vào nỗ lực hành động vì khí hậu, sử dụng năng lượng hiệu quả của Thành phố. Dự kiến, Đề án sẽ được hoàn thành trong quý IV/2025.

TP.HCM đã và đang triển khai nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải.

Sở Xây dựng cũng ban hành văn bản hướng dẫn giải quyết các vướng mắc liên quan lắp đặt trụ, trạm sạc điện trên địa bàn; hoàn thiện dự thảo hướng dẫn kỹ thuật thiết kế, xây dựng, quản lý và vận hành trạm sạc xe buýt điện áp dụng cho TP.HCM. Lập Đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông để đấu thầu lắp đặt các trạm sạc điện tại các bến xe buýt; hỗ trợ hướng dẫn các đơn vị lắp đặt trạm sạc điện, tủ đổi pin trong phạm vi đất dành cho đường bộ (đã xác định được 12 vị trí).

Đối với hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, Thành phố đang xây dựng lộ trình chuyển đổi với mục tiêu đến 2030 có 100% xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh. Đồng thời, đề xuất chính sách hỗ trợ lãi vay và mức vốn vay cho doanh nghiệp, tổ chức kinh tế trong nước tham gia đầu tư xe buýt sử dụng điện; đầu tư xây dựng trạm sạc điện phục vụ cho phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn TP.HCM trong Đề án Kiểm soát khí thải phương tiện giao thông.

Xây dựng ban hành đầy đủ các Bộ định mức kinh tế kỹ thuật, đơn giá dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt điện; xây dựng giá vé xe buýt mới và giá vé liên thông giao thông công cộng; hoàn thành và đưa vào sử dụng hệ thống vé điện tử triển khai trên các tuyến xe buýt có trợ giá; liên thông các loại hình giao thông công cộng khác.

Đối với lộ trình chuyển đổi xanh trong hoạt động giao thông vận tải: Từ năm 2025 sẽ có 100% xe buýt thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh; đến năm 2030 sẽ cps 100% xe buýt, xe ô tô con của các cơ quan, đơn vị nhà nước sử dụng điện, năng lượng xanh. Đảm bảo ít nhất 50% xe máy của tài xế công nghệ và giao hàng, xe máy của công chức, viên chức các cơ quan, đơn vị nhà nước chuyển đổi sang xe điện vào năm 2027 và đạt 100% đến năm 2030. Từ năm 2030 trở đi sẽ có 100% xe taxi thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh; đưa vào sử dụng một số loại phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu xanh như khí hydro.

Đối với hạ tầng, Thành phố sẽ phát triển hạ tầng trạm sạc đáp ứng nhu cầu chuyển đổi phương tiện. Cụ thể sẽ có 100% công sở, bệnh viện, bến xe buýt, bãi đỗ xe có trạm sạc điện cho xe ô tô; hoàn thành ít nhất 1.500 trạm sạc điện (hoặc trạm cung cấp năng lượng xanh) công cộng cho ô tô; phát triển các trạm sạc, đổi pin cho xe máy điện tại các khu vực tập trung đông người như trung tâm thương mại, chung cư, các trường học, bãi giữ xe, trạm xe buýt; khuyến khích các bến xe, trạm dừng nghỉ chuyển đổi theo tiêu chí xanh.

Triển khai thí điểm phân vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm thành phố, khu vực Cần Giờ, đặc khu Côn Đảo; bắt buộc kiểm định khí thải cho 100% xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành và triển khai lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ trên toàn địa bàn TP.HCM.

Về vận tải hành khách công cộng, Thành phố sẽ đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị theo Đề án đường sắt đô thị TP.HCM và đưa vào hoạt động tuyến đường sắt đô thị số 2 (Bến Thành – Tham Lương). Phát triển, mở rộng các tuyến buýt sử dụng điện, năng lượng xanh, dịch vụ vận tải thân thiện với môi trường kết nối tới các nhà ga đường sắt đô thị. Nâng tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng đạt 15-20% nhu cầu đi lại.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM: Thành phố hiện có 176 tuyến xe buýt với 2.386 phương tiện, trong đó có 627 xe buýt sử dụng điện (chiếm 26,3%), 451 xe sử dụng khí CNG (chiếm 17,9%); đang có 5 trạm để sạc điện xe buýt điện với số lượng 56 trụ sạc siêu nhanh. Thành phố có 18.613 xe taxi, trong đó taxi điện là 13.124 xe (chiếm 71%); số lượng xe máy vận chuyển hành khách sử dụng phần mềm kết nối điện tử là 88.742 xe (trong đó có khoảng 25.000 xe máy điện, chiếm 28,1%).

Các số liệu trên cho thấy việc chuyển đổi phương tiện xanh đang từng bước chuyển mình, mang lại hiệu quả rõ rệt về giảm phát thải và tiếng ồn. Nhiều doanh nghiệp vận tải đã chủ động hưởng ứng đầu tư, thay thế mới đưa vào khai thác xe taxi điện, xe máy điện công nghệ.

Về số lượng trạm sạc, trên địa bàn Thành phố hiện nay có khoảng 1.000 trạm sạc, trong đó của V-Green là 900 trạm với 9.432 trụ sạc, 14.743 cổng sạc (4.792 cổng sạc nhanh ô tô điện, 9.839 sạc chậm ô tô điện) và 300 trạm sạc nhanh xe máy điện với 9.000 cổng sạc. Số điểm đổi pin xe máy của Selex motors khoảng 50 điểm (900 pin) dùng chung và chia sẻ với nhiều hãng xe. Thành phố đang có 39.566 xe ô tô điện (trong đó có khoảng 25.000 xe ô tô điện kinh doanh vận tải) và 86.978 xe máy điện.

Số lượng trụ sạc ô tô điện hiện nay cơ bản đáp ứng yêu cầu, tuy nhiên với số lượng xe điện kinh doanh vận tải chiếm 63,1% phương tiện xe ô tô điện, các trụ sạc chủ yếu là sạc chậm. Trong giai đoạn tới, Thành phố cần đồng thời triển khai mạnh mẽ hệ thống tủ hoán đổi pin cho xe máy điện và phát triển bổ sung tối thiểu 1.500 trụ sạc nhanh cho ô tô điện tại các khu vực trọng điểm, nhằm rút ngắn thời gian sạc cho người dùng và góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh của Thành phố.

Về vận tải hành khách khối lượng lớn, Thành phố đã hoàn thành và đưa vào vận hành tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) từ cuối năm 2024, với sản lượng tính từ đầu năm 2025 đến nay đạt hơn 15 triệu lượt hành khách, góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm không khí khu vực trung tâm – cửa ngõ phía Đông Thành phố.

Hiện Thành phố đang chuẩn bị triển khai tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và các đoạn kết nối hướng Củ Chi, Thủ Thiêm; đồng thời nghiên cứu, rà soát và điều chỉnh quy hoạch tổng thể mạng lưới đường sắt đô thị theo phạm vi hành chính mới sau sáp nhập 3 tỉnh, bảo đảm kết nối đồng bộ giữa khu vực trung tâm TP.HCM với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và sân bay quốc tế Long Thành.