Khi ma túy “ẩn mình” trong thuốc lá điện tử!

Tỉ lệ hút thuốc lá điện tử đang gia tăng trong giới trẻ

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hương, Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế): Thuốc lá là nguy cơ gây ra tử vong, bệnh tật, gây ra đói nghèo và tác hại đối với môi trường, kinh tế và xã hội trên thế giới. Đáng lo ngại, hiện tỉ lệ hút thuốc lá điện tử trong giới trẻ đang gia tăng. Cụ thể, trong nhóm 13-17 tuổi, năm 2019, tỉ lệ hút thuốc lá điện tử ở nhóm tuổi này chiếm 2,6%. Năm 2022, theo điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở thanh thiếu niên 13-15 tuổi, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm tuổi này là 3,5%.

Các hình ảnh đa dạng của thuốc lá điện tử. Ảnh minh họa

Người trưởng thành trên 15 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử tập trung cao ở nhóm tuổi 15 - 24 tuổi với tỉ lệ là 7,3%, 45 - 64 tuổi là 1,4%.“Chỉ sau 3 năm, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đã gia tăng một cách đáng kể. Điều này cho thấy những thành tựu Việt Nam đã đạt được trong việc giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong gần 10 năm qua có nguy cơ bị phá bỏ bởi việc gia tăng sử dụng thuốc lá điện tử, mà đối tượng mục tiêu là giới trẻ”, Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hương nói.

Liên quan tới vấn đề này, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai khẳng định: "Thuốc lá điện tử là một sản phẩm gây hại. Nó không phải thức ăn, nước uống, không phải là thuốc chữa bệnh, chỉ mang tính chất giải trí nhưng tác hại của nó vô cùng lớn".

Cũng theo vị chuyên gia y tế này, hầu như tuần nào Trung tâm Chống độc, cũng tiếp nhận các ca ngộ độc thuốc lá điện tử. Trường hợp gần đây nhất là một bệnh nhân nam, 17 tuổi, hút cả thuốc lá thường và thuốc lá điện tử, nhập viện ngày 21/11. Bệnh nhân nhập viện với trạng thái hoảng hốt, có biểu hiện rối loạn ý thức, không thể giao tiếp, kích động co giật, kích thích, vã mồ hôi. Đây là các triệu chứng điển hình của tình trạng ngộ độc do thuốc lá điện tử.

Hay trước đó, Trung tâm Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai cũng tiếp nhận nữ bệnh nhân 20 tuổi, ở Hà Nội trong tình trạng hôn mê sâu, suy tim, tổn thương não lan tỏa tất cả các vị trí, tổn thương gan… Nguyên nhân được xác định do bệnh nhân ngộ độc một chất ma túy thế hệ mới có trong thuốc lá điện tử.

Theo đó, gia đình bệnh nhân đã mang mẫu lọ dung dịch thuốc lá điện tử mà bệnh nhân hút đến để các bác sĩ của Trung tâm Chống độc xác định độc chất. Kết quả xét nghiệm mẫu từ Viện Pháp y Quốc gia tìm thấy chất cần sa tổng hợp Adb- butinaca trong lọ dung dịch. Vì vậy, có thể xác định, bệnh nhân bị ngộ độc do chất cần sa tổng hợp có trong thuốc lá điện tử. Đây là loại ma túy thế hệ mới, là chất độc. Theo cơ quan chức năng, chất Adb - Butinaca có tác dụng gây ảo giác tương tự như các chất ma túy thuộc nhóm cần sa tổng hợp được tẩm vào các mẫu thảo mộc…

Cần cấm lưu hành thuốc lá điện tử tại Việt Nam

Tiến sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho biết, hàm lượng nicotine trong thuốc lá điện tử cao hơn rất nhiều lần so với thuốc lá thông thường. Đây là chất độc, khả năng gây nghiện cao. Theo một nghiên cứu trên thế giới vào năm 2018, ước tính cứ 1 người bỏ được thuốc lá khi dùng thuốc lá điện tử, thì có thêm 80 trẻ vị thành niên nghiện nicotine.

Theo bác sĩ, thuốc lá điện tử khó xét nghiệm, khó kiểm tra, chứa toàn các loại hóa chất mới, độc tính rất mạnh, không khác gì ma túy đá, thậm chí còn phức tạp hơn. Bằng những kiến thức từ kinh nghiệm chuyên môn và tổng hợp thực tế, cập nhật tình hình, thực trạng quản lý hiện nay, ông Trung Nguyên cho biết, thành phần hóa chất, ma túy của thuốc lá điện tử phức tạp hơn rất nhiều so với thuốc lá truyền thống.

Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cũng cho biết, hiện nay ở một số nước đã cấm thuốc lá điện tử như: Thái Lan, Trung Quốc, Singapore… Là nước phát minh, sản xuất thuốc lá điện tử nhiều nhất trên thế giới, Trung Quốc cũng đã thực hiện chính sách cấm các loại thuốc lá điện tử có hương thơm từ tháng 10/2022 (gần như toàn bộ các sản phẩm thuốc lá điện tử). Do đó, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nguyên đề xuất cần cấm ngay lập tức việc lưu hành thuốc lá điện tử ở Việt Nam, cấm hoàn toàn, không thử nghiệm, không cần đánh giá, theo dõi.

Đồng quan điểm trên, thạc sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam nhấn mạnh: Các sản phẩm thuốc lá mới rất độc hại, tác hại ngay trước mắt và lâu dài. Nếu không được ngăn chặn hiệu quả, sẽ có nguy cơ cao tạo ra một thế hệ trẻ nghiện nicotine và nhấn chìm những kết quả của phòng, chống tác hại thuốc lá trong những năm gần đây".

Theo thông tin của thạc sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, hiện tại các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới không được phép nhập khẩu, quảng cáo và bán ở Việt Nam, nhưng các sản phẩm lậu được bán khá tràn lan, mua bán dễ dàng. Việc duy trì tình hình như hiện nay sẽ dẫn tới tình trạng sử dụng tiếp tục tăng nhanh trong giới trẻ. Do đó cần khuyến nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết cấm nhập khẩu, sản xuất, phân phối và bán các sản phẩm nicotine, hệ thống phân phối điện tử không chứa nicotine và các sản phẩm thuốc lá nung nóng, cũng như cấm quảng cáo và khuyến mãi các sản phẩm này ở Việt Nam...

Bên cạnh đó, các chuyên gia y tế cũng cho rằng, cần tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá mới và ngăn chặn việc bắt đầu sử dụng thuốc lá mới tại Việt Nam, chú trọng đến trẻ em. Đồng thời, tăng cường và nỗ lực hơn trong phòng chống buôn lậu thuốc lá mới, kinh doanh, quảng cáo bất hợp pháp trên môi trường mạng.

Minh Khuê