Hướng tới Thủ đô văn hóa - thông minh - sinh thái và bền vững

Ngưỡng cửa quan trọng

Theo Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng, Hội thảo về “Quản lý phát triển đô thị Hà Nội: Hướng tới Thủ đô văn hóa - thông minh - sinh thái và bền vững” không chỉ mang ý nghĩa là sự kiện khoa học chuyên ngành, mà còn là một diễn đàn học thuật, chính sách, nơi kết nối giữa các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định và người thực thi, nhằm xây dựng hệ thống luận cứ cho định hướng phát triển đô thị Thủ đô trong thời kỳ mới.

Từ việc phản ánh thực tiễn sinh động, tổng kết lý luận đến chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hội thảo kỳ vọng kiến tạo nền tảng tư duy và hành động cho quá trình chuyển đổi đô thị của Hà Nội theo hướng “văn hóa - thông minh - sinh thái - bền vững”.

Trong tiến trình đô thị hóa nhanh chóng và sâu rộng của đất nước gần 4 thập kỷ qua, Hà Nội nổi bật là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và giao dịch quốc tế của cả nước.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng cùng PGS.TS Phạm Minh Anh - Hiệu trưởng Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong đồng chủ trì Hội thảo.

Những năm gần đây, Thủ đô Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong phát triển đô thị, thể hiện rõ qua cả quy mô không gian, chất lượng hạ tầng và diện mạo đô thị. Quy hoạch chung Thủ đô đến 2030, tầm nhìn 2050 đã định hình rõ hướng phát triển đa trung tâm, thúc đẩy mở rộng đô thị vệ tinh và giảm áp lực cho khu vực nội đô. Nhiều khu đô thị mới hiện đại được hình thành, góp phần nâng cao chất lượng sống.

Về hạ tầng, Hà Nội đầu tư mạnh vào giao thông, với các tuyến vành đai, cầu vượt, và đặc biệt là tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Ga Hà Nội. Hạ tầng xã hội như trường học, bệnh viện, nhà ở xã hội, không gian công cộng cũng không ngừng được cải thiện. Song song với đó, quản lý đô thị có bước tiến lớn với chuyển đổi số, thí điểm chính quyền đô thị 2 cấp và xây dựng trung tâm điều hành thông minh.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội nhận định, tuy đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng Hà Nội hiện vẫn đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức trong ngắn và dài hạn.

Thành phố đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình quản lý đô thị, phù hợp với đặc điểm của một Thủ đô có quy mô lớn, cơ cấu dân cư đa dạng và trước những xu thế mới của thế giới như chuyển đổi số, thành phố thông minh, đô thị sáng tạo, cấu trúc đa trung tâm, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Những xu thế này đang tạo ra những cơ hội và thách thức mới cho Hà Nội: Việc xây dựng một mô hình phát triển đô thị mang tính tích hợp - tức là văn hóa - thông minh -sinh thái - bền vững, không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nếu Hà Nội muốn duy trì vị thế dẫn dắt, tăng năng lực cạnh tranh quốc tế và đảm bảo chất lượng sống của người dân.

Cần đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị

Tại Hội thảo, GS.TS.KTS Đỗ Hậu, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam tham luận với chủ đề “Hình thái không gian và cấu trúc đô thị sinh thái trong phát triển bền vững: Cách tiếp cận áp dụng cho thành phố Hà Nội”. Tham luận đã cung cấp cái nhìn tổng quan sâu rộng về đô thị sinh thái, từ các tiếp cận trên thế giới đến những mô hình cụ thể. Đặc biệt là việc phân tích chi tiết các đặc điểm của hệ sinh thái đô thị và đề xuất những hình thái, cấu trúc đô thị sinh thái có thể áp dụng cho Hà Nội.

Trong khi đó, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội trình bày vấn đề “Quản lý phát triển Thủ đô Hà Nội hướng tới bền vững”. Với kiến thức thực tiễn phong phú, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm đã cung cấp tổng quan lịch sử phát triển đô thị Hà Nội, từ điều chỉnh địa giới đến các kỳ quy hoạch chung, làm nổi bật thành tựu trong quản lý đô thị. Đồng thời liên hệ chặt chẽ các tiêu chí phát triển bền vững với thực tiễn, có tính định hướng chiến lược cho phát triển Hà Nội trong tương lai.

Hà Nội đối mặt với hàng loạt thách thức trong ngắn và dài hạn trong lĩnh vực quản lý đô thị.

Ở một góc nhìn khác, TS.KTS Nguyễn Việt Huy trình bày tham luận về “Những vấn đề cốt lõi của Hà Nội sau khi chuyển sang mô hình chính quyền đô thị 2 cấp, đặt trong khung so sánh quốc tế và dựa trên kinh nghiệm từ các mô hình tương tự”. Tham luận không chỉ phân tích bối cảnh trong nước mà còn đặt Hà Nội trong so sánh quốc tế với các mô hình như Grand Paris, Tokyo Metropolitan, Seoul và Singapore. Cách tiếp cận này giúp nhận diện rõ những vấn đề cốt lõi về phân quyền, quản trị mạng lưới, đô thị sinh thái và chuyển đổi số.

Từ giải pháp quy hoạch - kiến trúc cho nhà ở, trường học, không gian công cộng hướng tới xây dựng đô thị xanh trong bối cảnh khai thác hiệu quả quỹ đất và ứng dụng khoa học công nghệ, sáng tạo - chuyển đổi số, kết hợp với phát huy bản sắc văn hóa cho thành phố Hà Nội. Tham luận chọn đúng vấn đề bức thiết là phát triển đô thị xanh trong bối cảnh quỹ đất hạn chế và biến đổi khí hậu. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết sinh thái đô thị, thiết kế khí hậu, hạ tầng xanh, đồng thời dẫn chiếu các nghị quyết quốc gia về biến đổi khí hậu, quy hoạch Thủ đô, chuyển đổi số. Bài tham luận phân tích thực trạng chi tiết gắn với bối cảnh Hà Nội. Đề xuất giải pháp toàn diện, có phân kỳ theo từng giai đoạn 2025 - 2030, 2030 - 2045, 2045 - 2050.

PGS.TS Đoàn Thu Hà, Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp thoát nước và môi trường, Hội Cấp thoát nước Việt Nam trình bày tham luận “Tham gia của cộng đồng và quản lý đô thị hiệu quả”. PGS.TS Đoàn Thu Hà đã nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong quản trị đô thị hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội hướng tới phát triển văn hóa - thông minh - sinh thái - bền vững. Tác giả đã phân tích sâu sắc các tác động tích cực của sự tham gia cộng đồng từ quy hoạch đến giám sát, bảo trì, đồng thời lồng ghép cụ thể vào lĩnh vực cấp thoát nước và cảnh quan sinh thái. Các bài học quốc tế và trong nước được dẫn chứng phù hợp, làm tăng tính thuyết phục cho các giải pháp đề xuất.

Phân tích các vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau nhưng các đại biểu đều cùng chung nhận định, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước ngưỡng cửa quan trọng, buộc phải đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị đô thị để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.