Hà Nội xây dựng cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội: Cần minh bạch, đảm bảo đúng đối tượng

Trình bày dự thảo tại Hội nghị, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Nghị quyết quy định về việc thực hiện sử dụng ngân sách Thành phố để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật, khung hạ tầng xã hội thiết yếu, đấu nối hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài dự án; hỗ trợ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư tại các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội độc lập trên địa bàn Thành phố quy định tại điểm b Khoản 2 Điều 29 của Luật Thủ đô, điểm g Khoản 2 Điều 85 Luật Nhà ở 2023.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Phạm Anh Tuấn phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: B.Duy.

Tại Hội nghị, các chuyên gia, nhà khoa học đều cho rằng, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết và cấp bách. Nghị quyết là yêu cầu pháp lý bắt buộc để cụ thể hóa cơ chế đặc thù được giao tại điểm b Khoản 2 Điều 29 Luật Thủ đô năm 2024 về sử dụng ngân sách đầu tư hạ tầng và điểm g Khoản 2 Điều 85 Luật Nhà ở năm 2023 về ban hành cơ chế hỗ trợ.

Về cơ sở thực tiễn, các ý kiến cũng cho rằng, Hà Nội đang đối mặt với áp lực rất lớn về nhu cầu nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ, công chức. Việc phát triển nhà ở xã hội đang gặp khó khăn, vướng mắc (giải phóng mặt bằng, lợi nhuận thấp) khiến nhà đầu tư không mặn mà.

Thành phố mới đạt dưới 20% mục tiêu nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2025 và cần thúc đẩy để hoàn thành chỉ tiêu 37.500 căn giai đoạn 2026 - 2030 do Chính phủ giao. Nghị quyết được xem là động lực chiến lược thúc đẩy phát triển đô thị bao trùm, bền vững.

Ông Phạm Ngọc Thảo - Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn dân chủ pháp luật Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội góp ý tại Hội nghị. Ảnh: B.Duy

Cho rằng cơ chế giám sát quy định trong dự thảo đã đảm bảo công khai, minh bạch, đảm bảo việc triển khai thực hiện hỗ trợ kịp thời, đúng đối tượng, song các đại biểu cho rằng, cần bổ sung cơ chế giám sát cộng đồng thông qua Ủy ban MTTQ; thiết lập báo cáo bắt buộc định kỳ (hằng quý) về tiến độ, vốn hỗ trợ và số lượng căn hộ bàn giao; xây dựng cơ chế hậu kiểm giá bán/giá thuê để ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách, đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng và đạt hiệu quả. Đồng thời cần có biện pháp giám sát chặt chẽ, có hiệu quả để kiểm soát được vấn đề giá bán nhà ở xã hội.

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết, ông Phạm Ngọc Thảo - Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn dân chủ pháp luật Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng: Cần đánh giá rõ hơn về kết quả thực hiện chương trình nhà ở xã hội của Hà Nội trong những năm vừa qua, nêu rõ những ưu, nhược điểm và khó khăn, bất cập cần khắc phục. Trên cơ sở đó để đề xuất cơ chế, chính sách mới phù hợp hơn nhằm khuyến khích nhà đầu tư và người dân. Cùng đó, cần làm rõ hơn kết quả khảo sát, lấy ý kiến đóng góp vào dự thảo Nghị quyết ra sao, nhất là ý kiến của các doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Tiến Dĩnh - Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về kinh tế tham gia phản biện tại Hội nghị. Ảnh: B.Duy.

Phản biện về đối tượng áp dụng của dự thảo, TS. Nguyễn Tiến Dĩnh - Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về kinh tế cho rằng: “Cần thiết xác định đối tượng người dân thuộc đối tượng được mua nhà ở xã hội (người diện hưởng chính sách xã hội, người có thu nhập thấp, người nghèo, công nhân khu công nghiệp...) vào đối tượng áp dụng để họ thấy được hưởng chính sách của Nhà nước cũng như thực hiện giám sát".

Cũng đề cập đến đối tượng thụ hưởng và điều kiện được hưởng, PGS.TS Bùi Thị An - Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố cho rằng: “Mặc dù có mở rộng đối tượng nhà ở xã hội trong Nghị định 261/2025/NĐ-CP (ví dụ người thu nhập thấp, độc thân có thu nhập không quá 20 triệu đồng/tháng), nhưng với dự thảo Nghị quyết của Hà Nội, vẫn chưa rõ liệu điều kiện thu nhập, tiêu chí được thuê/mua nhà ở xã hội sẽ thực sự phù hợp với thực tế của người lao động trẻ, công nhân, thuê nhà”. Theo bà An, nếu tiêu chí quá khắt khe hoặc thủ tục quá phức tạp, người cần nhà vẫn khó tiếp cận.

PGS.TS Bùi Thị An - Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố đóng góp ý kiến tại Hội nghị. Ảnh: B.Duy.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Phạm Anh Tuấn tiếp thu các ý kiến góp ý sâu sắc, tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học đã đóng góp vào dự thảo Tờ trình cũng như dự thảo Nghị quyết HĐND thành phố Hà Nội. Trong đó, các ý kiến đều khẳng định việc ban hành Nghị quyết là cần thiết và cấp bách, là yêu cầu tất yếu để cụ thể hóa cơ chế đặc thù được giao tại Luật Thủ đô năm 2024 về đầu tư hạ tầng và Luật Nhà ở năm 2023 về cơ chế hỗ trợ.

“Đây còn là đòn bẩy chiến lược nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực mạnh mẽ để Thành phố hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, giữ vững ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống cho Nhân dân Thủ đô. Dự thảo cơ bản đã đảm bảo cơ sở khoa học, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn với những chính sách hỗ trợ rõ ràng, cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư có uy tín tham gia”, đồng chí Phạm Anh Tuấn tổng kết.

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội tiếp thu các ý kiến phản biện tại Hội nghị. Ảnh: B.Duy.

Về quy định cụ thể tiêu chí hỗ trợ, các ý kiến đề nghị cần bổ sung quy định chi tiết các tiêu chí cụ thể như vị trí, tổng mức đầu tư, mức độ khó khăn về giải phóng mặt bằng để làm căn cứ xác định tỷ lệ % hỗ trợ ưu đãi nhưng trong giới hạn không vượt quá 50%, tránh việc áp dụng tùy tiện, nguy cơ dẫn đến tiêu cực. Bên cạnh đó, làm rõ công khai nguồn vốn đầu tư công trung hạn dành riêng cho nhà ở xã hội độc lập và tỷ lệ chi từ nguồn thu quỹ đất 20 - 25% của dự án nhà ở thương mại.

Về cơ chế hậu kỳ và cơ chế giám sát cộng đồng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố đề nghị cơ quan soạn thảo cần xem xét, thiết lập cơ chế hậu kiểm để kịp thời phát hiện và ngăn ngừa các hành vi lợi dụng chính sách, đảm bảo hiệu quả đầu tư công. Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Công tác Mặt trận ở cơ sở nhằm tăng cường giám sát việc thực hiện hiệu quả Nghị quyết.