Gợi ý chuẩn bị mâm cúng ngày vía Thần Tài 2025

Ngày vía Thần Tài thể hiện sự đa dạng trong tín ngưỡng, văn hóa của người Việt Nam. Có nhiều điển tích, truyền thuyết về ngày vía Thần Tài.

Nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cho hay, theo quan niệm nhà Phật, ngài Di Lặc nhiều vàng bạc châu báu được coi là Thần Tài.

Quan niệm dân gian thì cho rằng, Thần Tài là các vị tiểu thổ thần nhỏ bé ở trong góc nhà. Các vị tiểu thổ thần nhỏ đến mức nhiều gia đình không dám quét nhà 3 ngày Tết vì sợ bới tung góc nhà khiến các vị Thần Tài bỏ đi. Điều này cũng lý giải tục kiêng quét nhà 3 ngày Tết vì sợ "đổ tài lộc đi".

Trong mâm cúng ngày vía thần Tài thường có bộ tam sên. (Ảnh: Loan Trần)

Chuyên gia phong thủy Phạm Cương cho biết, tín ngưỡng thờ Thần Tài bắt nguồn từ văn hóa phương Bắc cho rằng, Thần Tài là vị thần cai quản của cải, tài lộc của nhân gian. Vì vậy, thờ Thần Tài là một cách để cầu may mắn, nhất là đối với những người làm về kinh doanh, buôn bán.

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch hàng năm. Nhiều người tin rằng, đây là ngày mà Thần Tài giáng trần và ban phát tài lộc cho nhân gian.

Tháng Giêng cũng là tháng khởi đầu của một năm mới, nên các gia đình cúng Thần Tài vào khoảng thời gian này với mong muốn đầu xuôi đuôi lọt, hy vọng may mắn tài lộc trong cả năm.

Theo truyền thống, mâm cúng vía Thần Tài gồm có các lễ vật:

- Hoa tươi: Một bình hoa tươi, thường là hoa cúc hoặc hoa đồng tiền, được đặt lên bàn thờ Thần Tài. Hoa tươi thể hiện cho sự sống động và thịnh vượng, mang đến niềm vui và may mắn.

- Nến: Nến hoặc đèn dầu là vật không thể thiếu khi cúng bái. Ánh sáng từ nến giúp xua tan bóng tối và mang lại năng lượng tích cực cho gia chủ.

- Hương (nhang): Thắp hương là một nghi thức quan trọng trong các nghi lễ tâm linh, cầu mong thần linh chứng giám cho lòng thành kính của gia chủ.

- Trái cây: Mâm ngũ quả với năm loại trái cây khác nhau, thường được chọn lựa kỹ càng, thể hiện mong ước ngũ phúc (phú, quý, thọ, khang, ninh) luôn hiện diện trong gia đình và công việc.

- Nước: Một ly nước sạch, biểu tượng cho sự tinh khiết và minh bạch, cũng được đặt trên bàn thờ.

- Gạo và muối: Hai bát gạo và muối, thường được đặt cạnh nhau, tượng trưng cho sự đủ đầy và sung túc.

- Tiền vàng: Đây là biểu trưng cho tiền tài, của cải được gửi tới cõi thần linh, mong nhận lại sự bảo hộ về tài lộc.

- Bánh kẹo và rượu: Một ít bánh kẹo và ly rượu có thể được thêm vào mâm cúng như biểu thị cho sự ngọt ngào và tình thân thiết trong các mối quan hệ kinh doanh.

Ngoài các lễ vật trên, mâm cỗ mặn là phần chính trong mâm cúng, tuỳ điều kiện và tập quán vùng miền mà có thể lựa chọn các món khác nhau. Với truyền thống của người miền Nam, mâm cúng Thần Tài đầy đủ ngoài những lễ vật trên thì không thể thiếu món cá lóc nướng. Còn ở miền Trung, đặc biệt là ở Huế, mâm cúng ngày vía Thần Tài thường có lưỡi heo hay mép bò.

Đặc biệt, trong mâm cúng ngày vía Thần Tài thường có bộ tam sên, còn gọi là tam sinh hay tam sanh, bao gồm 3 loại thực phẩm đại diện cho các loài bay trên trời, chạy trên đất và bơi dưới nước, thường là một miếng thịt heo (đại diện cho Thổ), một quả trứng luộc (đại diện cho Thiên), ba con tôm hoặc một con cua (đại diện cho Thủy).

Ý nghĩa của bộ tam sên không chỉ đơn thuần nằm ở góc độ vật chất mà còn là biểu trưng sâu sắc cho sự hòa quyện của ba yếu tố thiên nhiên. Thông qua bộ tam sên, người dân thể hiện sự tôn vinh những gì tự nhiên đã ban tặng, cũng như lời cầu mong cho một năm may mắn, thịnh vượng.

Những năm gần đây, trong mâm cúng ngày vía Thần Tài thường có thêm bánh bao tạo hình túi tài lộc, tiền vàng, thỏi vàng, hình quả đào... với nhiều màu sắc rực rỡ, bắt mắt. Nhiều gia đình soạn mâm lễ cúng Thần Tài với chè trôi nước, xôi gấc đỏ hoặc xôi đậu xanh tạo hình chữ phúc, lộc, thọ. Nhiều chị em khéo tay còn bày xôi ngũ sắc cho thêm may mắn.

Ngoài ra, nhiều người còn mua vàng đặt lên bàn thờ lúc cúng để xin lộc Thần Tài, cúng xong có thể cất đi hoặc đeo trên người để được may mắn quanh năm.

Việc chuẩn bị mâm cúng đòi hỏi sự tỉ mỉ, chu đáo. Ngoài những vật phẩm trên, quan trọng nhất là tấm lòng chân thành của người cúng. Người ta tin rằng, với một tâm nguyện chân thật, Thần Tài sẽ đáp lại và mang đến cho gia chủ một năm mới đầy may mắn và thịnh vượng.

Khánh An (t/h)