Giấy Dó làng Yên Thái - Từ di sản "ngủ quên" đến hành trình được hồi sinh

(LĐTĐ) Từng nổi tiếng khắp nơi và là niềm tự hào của người dân Kẻ Bưởi, làng nghề giấy Dó Yên Thái (phường Bưởi, quận Tây Hồ) đã dần mai một theo thời gian. Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống quý báu, quận Tây Hồ đã đưa giấy dó làng Yên Thái trở thành điểm đến du lịch văn hóa, nơi du khách có thể tìm hiểu và trải nghiệm nghề truyền thống độc đáo.
“Mở lối về” cho giấy dó Phục dựng mô hình nghề truyền thống làm giấy Dó của vùng Bưởi xưa Công chúng thích thú chiêm ngưỡng quy trình sản xuất giấy Dó ở Hà Nội

Di sản vàng son một thời

Nghề làm giấy ở Việt Nam đã có từ những năm đầu Công Nguyên, cho đến kỷ nguyên Đại Việt thì nghề làm giấy Dó ở Thăng Long ngày càng được phát triển mạnh. Một trong những nơi làm giấy Dó nổi tiếng thời bấy giờ là làng nghề giấy dó Yên Thái, còn gọi là Kẻ Bưởi, ở phía Tây Bắc của Thủ đô Hà Nội (nay là phường Bưởi, quận Tây Hồ).

giay do yen thai
Vỏ Dó nguyên liệu chính để làm ra giấy Dó.

Làng giấy Yên Thái trước đây luôn vang dội nhịp chày giã vỏ dó, âm thanh ấy đã đi vào ca dao, dân ca làm nên vẻ đẹp của chốn kinh kỳ thanh bình yên ả: “Gió đưa cành trúc la đà /Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương/Mịt mù khói tỏa ngàn sương/Nhịp chày Yên Thái mặt gương Tây Hồ”.

Nguyên liệu chính để làm giấy Dó là vỏ của cây dó - một loại cây cao từ 1 - 2m mọc tự nhiên thành rừng ở khu vực Phú Thọ, Yên Bái. Ngày xưa người dân làng Yên Thái thường lên đó thu mua vỏ dó rồi đóng thành từng bè xuôi theo dòng chảy sông Hồng và tập kết ở bến Xù Gạ (gần bến Chèm, quận Bắc Từ Liêm) sau đó kéo về làng. Sau khi có được nguyên liệu tốt, hàng loạt các công đoạn sản xuất được thực hiện liên tục, nối tiếp nhau.

Chị Nguyễn Hồng Nhung, người sáng lập mô hình trải nghiệm làm giấy Dó - Zó Project chia sẻ “Kỹ thuật để làm ra giấy Dó cổ truyền làng Yên Thái xưa cũng khá phức tạp, đòi hỏi mỗi bước làm phải là từng thợ khác nhau. Cụ thể mỗi người thợ dày dặn kinh nghiệm phải trải qua rất nhiều công đoạn sản xuất tỉ mỉ đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh và sự dẻo dai; sự chuyên môn hóa ấy còn chịu sự chi phối bởi mục đích sản xuất, sản lượng và chất lượng giấy theo yêu cầu”.

Trong số các công đoạn làm giấy Dó, seo giấy có thể coi là công đoạn quan trọng nhất quyết định sự thành công của một tờ giấy Dó. Công đoạn này đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay do những người phụ nữ đảm nhận. Những người phụ nữ làng Yên Thái phải đứng bên tàu seo làm việc miệt mài trong nhiều giờ đồng hồ, đôi tay ngâm trong bể nước bất kể trời mùa đông giá buốt.

giay do yen thai
Du khách trải nghiệm quy trình làm giấy truyền thống tại “Điểm dịch vụ, du lịch văn hóa và giới thiệu nghề truyền thống làm giấy Dó của vùng Bưởi xưa”.

Trải qua nhiều công đoạn chế tác thủ công cầu kỳ, phức tạp, với đôi tay tài hoa của người thợ đã làm ra những tờ giấy nhẹ như bấc, mềm như lụa, óng như tơ, nhưng bên trong dáng vẻ mảnh mai tinh tế đó lại chứa đựng sức bền đối với thời gian. Dù trong điều kiện khắc nghiệt của khí hậu nhiệt đới gió mùa thì giấy Dó Yên Thái có thể bảo quản được hằng trăm năm mà không bị mốc hay hư hại. Chính vì điều này, người xưa đã dùng giấy Dó để in kinh sách, viết chữ, in tranh dân gian và đặc biệt hơn cả, các triều đại phong kiến Việt Nam dùng giấy Dó cho việc viết sắc phong.

Cho tới những năm 90 của thế kỷ XX, nghề làm giấy Dó tại vùng Bưởi vẫn còn được lưu giữ, sản xuất bởi các hợp tác xã. Nhưng đến đầu những năm 2000, các hợp tác xã giải thể thì nghề làm giấy Dó đã bị thất truyền. Kể từ đó, nghề làm giấy Dó đã không còn trên đất Thăng Long - Hà Nội khiến nhiều người dân vô cùng tiếc nuối.

Tiếp nối truyền thống để giấy Dó hồi sinh

Để triển khai có hiệu quả Chương trình số 02-CTr/QU ngày 19/10/2020 của Quận ủy Tây Hồ về tăng cường công tác quản lý Nhà nước về kinh tế; chú trọng phát triển ngành dịch vụ - du lịch gắn với di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, các làng nghề truyền thống của quận giai đoạn 2020 - 2025; UBND phường Bưởi được giao nhiệm vụ xây dựng, triển khai thực hiện Đề án “Tổ chức vận hành, khai thác điểm dịch vụ, du lịch văn hóa và phục dựng mô hình nghề sản xuất truyền thống làm giấy Dó, phường Bưởi”.

Ngày 13/5/2024, “Điểm dịch vụ, du lịch văn hóa và giới thiệu nghề truyền thống làm giấy Dó của vùng Bưởi xưa” tại địa chỉ số 189 phố Trích Sài, phường Bưởi, chính thức đi vào hoạt động.

giay do yên thai
Không gian bên trong nhà trưng bày giới thiệu về làng nghề làm giấy Dó.

Ông Nguyễn Minh Hoài, Phó Chủ tịch UBND phường Bưởi cho biết, điểm dịch vụ, du lịch văn hóa và giới thiệu nghề truyền thống làm giấy Dó của vùng Bưởi xưa không chỉ là một điểm dịch vụ, du lịch văn hóa, nơi tôn vinh lưu giữ, bảo tồn những giá trị của nghề làm giấy Dó truyền thống mà còn là địa chỉ tin cậy, quen thuộc đối với người dân Thủ đô và các tỉnh, thành trong cả nước, bạn bè quốc tế khi về tham quan, du lịch trên địa quận Tây Hồ.

Địa điểm phục dựng mô hình giấy Dó được đặt trong khuôn viên Đài tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ phường Bưởi. Nhà tưởng niệm được chọn làm nơi giới thiệu, trình chiếu phim tư liệu về làng nghề giấy Dó xưa, với nhiều hiện vật, hình ảnh, tư liệu được trưng bày dành cho khách tham quan. Lấy nhà truyền thống làm trung tâm, xung quanh là những phục dựng tượng và công cụ mô phỏng theo từng công đoạn sản xuất giấy Dó làng nghề Yên Thái xưa.

Đến địa điểm này, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những hiện vật làm từ giấy Dó mà còn có cơ hội trực tiếp trải nghiệm quy trình làm giấy truyền thống. Dưới sự hướng dẫn tận tình của các nghệ nhân, du khách sẽ được tự tay seo giấy và phơi giấy. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn, mang đến cho du khách những trải nghiệm vô cùng thú vị và bổ ích.

Ngoài ra, du khách còn có thể tham quan khu trưng bày sản phẩm làm từ giấy Dó. Nơi đây trưng bày đa dạng các sản phẩm thủ công tinh xảo như tranh, sổ tay, quạt giấy,... Tất cả đều được làm từ giấy Dó với nhiều màu sắc, hoa văn độc đáo, thể hiện sự sáng tạo và khéo léo của người nghệ nhân.

Với sự kết hợp giữa trưng bày hiện vật và hoạt động trải nghiệm khu du lịch, văn hóa phục dựng lại nghề truyền thống giấy Dó Yên Thái đã trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Nơi đây không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về một làng nghề truyền thống mà còn là nơi truyền lửa đam mê cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc.

Hồng Ngọc

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Hà Nội: Doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng 6 tháng năm 2024 tăng 10,7%

Hà Nội: Doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng 6 tháng năm 2024 tăng 10,7%

(LĐTĐ) Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý II/2024 của Hà Nội ước đạt 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 4,6% so với quý trước, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2023. Tính chung 6 tháng đầu năm 2024, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trên địa bàn Hà Nội đạt 408,4 nghìn tỷ đồng, tăng 10,7% so với cùng kỳ.
5 bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn hiện nay

5 bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn hiện nay

(LĐTĐ) Chặng đường 95 năm xây dựng và phát triển, trải qua 13 kỳ Đại hội, Công đoàn Việt Nam, giai cấp công nhân Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, đang có mặt trong tất cả các ngành nghề, các thành phần kinh tế, là lực lượng quan trọng, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Hà Nội: Hướng dẫn người dân 3 phương án đổi giấy phép lái xe

Hà Nội: Hướng dẫn người dân 3 phương án đổi giấy phép lái xe

(LĐTĐ) Để thuận tiện nhất cho người dân, phục vụ tốt nhu cầu đổi giấy phép lái xe, Sở Giao thông vận tải (GTVT) Hà Nội thông tin, người dân có thể thực hiện 3 phương án, đặc biệt, có phương án người dân chỉ cần ra khỏi nhà 1 lần để khám sức khỏe, các nội dung còn lại có thể xử lý qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Đội tuyển Tây Ban Nha cùng các cầu thủ đã lập hàng loạt kỷ lục tại Euro 2024

Đội tuyển Tây Ban Nha cùng các cầu thủ đã lập hàng loạt kỷ lục tại Euro 2024

(LĐTĐ) Đội tuyển Tây Ban Nha cùng các cầu thủ đã lập hàng loạt kỷ lục sau khi đánh bại Đội tuyển Anh 2-1 ở chung kết để giành chức vô địch Euro 2024.
Cháy tại quán kinh doanh chân gà nướng trên phố Đê La Thành

Cháy tại quán kinh doanh chân gà nướng trên phố Đê La Thành

(LĐTĐ) Vụ cháy xảy ra vào 9h30 ngày 15/7 tại cơ sở kinh doanh chân gà nướng số 683 Đê La Thành (phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội). Lực lượng chức năng đã khẩn trương đến hiện trường thực hiện các biện pháp chữa cháy...
Tử vong do uống nhầm rễ cây lá ngón để chữa bệnh

Tử vong do uống nhầm rễ cây lá ngón để chữa bệnh

(LĐTĐ) Uống thuốc sắc từ rễ cây phơi khô để chữa đau đầu, mất ngủ, bệnh nhân bị liệt không thở được dẫn tới ngừng tim, tổn thương đa cơ quan. Nguyên nhân được xác định do uống nhầm rễ cây lá ngón.
Để con trẻ hòa mình vào nghệ thuật, khoa học dịp hè

Để con trẻ hòa mình vào nghệ thuật, khoa học dịp hè

(LĐTĐ) Các lớp học mỹ thuật, thủ công hay những trại hè khoa học… đang được nhiều phụ huynh lựa chọn để giúp con em mình có một mùa hè bổ ích, lành mạnh, sáng tạo.

Tin khác

Chiêm ngưỡng những tác phẩm độc đáo tại lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

Chiêm ngưỡng những tác phẩm độc đáo tại lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

(LĐTĐ) Đến với lễ hội Sen Hà Nội đang được tổ chức tại quận Tây Hồ, người dân và du khách không chỉ được hòa mình vào không khí ngát hương sen mà còn được chiêm ngưỡng nhiều tác phẩm độc đáo.
Quảng bá, vinh danh nghề làm trà sen Hà Nội tới du khách

Quảng bá, vinh danh nghề làm trà sen Hà Nội tới du khách

(LĐTĐ) Công việc ướp trà sen được truyền từ nhiều đời nay tại các gia đình ở phường Quảng An (quận Tây Hồ) nhưng hiện chỉ còn một số gia đình còn gìn giữ. Bởi thế, Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024 sẽ góp phần quảng bá tinh hoa sen Hà thành cũng như động viên các nghệ nhân trong việc gìn giữ nghề của cha ông.
Bảo tồn và phát triển hoa sen Việt Nam

Bảo tồn và phát triển hoa sen Việt Nam

(LĐTĐ) Ở Hà Nội, nhắc đến hoa sen người ta nghĩ ngay đến sen Bách Diệp của vùng đất Tây Hồ. Để bảo tồn và phát huy văn hóa đặc sắc và giá trị kinh tế của sen, Hà Nội đã mở rộng các vùng trồng sen ở nhiều quận, huyện, thị xã, đến nay có khoảng hơn 600ha trồng sen, tập trung ở nhiều địa phương.
Hà Nội: Tổ chức kiểm tra việc thực hiện 2 Quy tắc ứng xử của Thành phố năm 2024

Hà Nội: Tổ chức kiểm tra việc thực hiện 2 Quy tắc ứng xử của Thành phố năm 2024

(LĐTĐ) Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội vừa ban hành kế hoạch kiểm tra việc thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong cơ quan thuộc thành phố Hà Nội, Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn Thành phố năm 2024.
Lễ hội Kanagawa tại Hà Nội năm 2024, dự kiến diễn ra từ ngày 16-17/11

Lễ hội Kanagawa tại Hà Nội năm 2024, dự kiến diễn ra từ ngày 16-17/11

(LĐTĐ) Lễ hội Kanagawa tại Hà Nội năm 2024, dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 17/11 tại khu vực Tượng đài Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh thuộc phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Trưng bày “Thắp ngọn lửa hồng” kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh liệt sĩ 27/7

Trưng bày “Thắp ngọn lửa hồng” kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh liệt sĩ 27/7

(LĐTĐ) Thiết thực kỷ niệm 77 năm ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2024), sáng 9/7, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức khai mạc Trưng bày chuyên đề “Thắp ngọn lửa hồng”.
Cận cảnh khu di tích lầu Bảo Đại xuống cấp trước khi được trùng tu

Cận cảnh khu di tích lầu Bảo Đại xuống cấp trước khi được trùng tu

(LĐTĐ) Khu biệt thự cổ hơn 100 năm tuổi nằm trong di tích lầu Bảo Đại (phường Vĩnh Nguyên, TP. Nha Trang) hiện nay đang xuống cấp, hư hỏng ở nhiều hạng mục.
Ứng xử đẹp với di tích nhìn từ mô hình kiểu mẫu xã Dương Xá

Ứng xử đẹp với di tích nhìn từ mô hình kiểu mẫu xã Dương Xá

(LĐTĐ) Từ năm 2023 đến nay, Khu di tích thờ Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan (xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội) đón hàng nghìn khách tới tham quan, làm lễ, đặc biệt là các chuyến tham quan về nguồn tìm hiểu các di tích lịch sử của người dân. Đó là nhờ một phần đóng góp không nhỏ của các cấp hội phụ nữ trên địa bàn huyện trong thực hiện mô hình danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử kiểu mẫu.
Nâng cao hiệu quả hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn Thủ đô

Nâng cao hiệu quả hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn Thủ đô

(LĐTĐ) Nhằm triển khai có hiệu quả Chương trình số 08-CTr/TU của Thành ủy về “Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội, chất lượng cuộc sống của nhân dân Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025”, trong 6 tháng đầu năm 2024, Sở Văn hoá và Thể thao đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền cổ động trực quan, triển khai nhiều hoạt động văn hoá - thể thao - gia đình đạt được kết quả đáng ghi nhận.
"Những ngày Hà Nội tại tỉnh Điện Biên" kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

"Những ngày Hà Nội tại tỉnh Điện Biên" kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 168/KH-UBND ngày 4/6/2024 về việc tổ chức Chương trình “Những ngày Hà Nội tại tỉnh Điện Biên”, kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024).
Xem thêm
Phiên bản di động