Danh hiệu Di sản văn hóa thế giới của Huế lung lay

Nhiều vấn đề về bảo tồn di sản đã được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo quốc tế Bảo tồn kiến trúc gỗ châu Á nhìn từ trường hợp VN và Nhật Bản.

Các chuyên gia quốc tế khảo sát công trình trùng tu lầu Ngũ Phụng ngày 25-10 - Ảnh: Ngọc Hiển

Hội thảo diễn ra tại Huế ngày 25-10.

Cũng tại đây, tính toàn vẹn của quần thể di tích Huế (đã được công nhận Di sản văn hóa thế giới) tiếp tục được cảnh báo đang bị xâm hại nặng nề.

Hai cách làm trái ngược

Đến từ Đại học Waseda (Nhật Bản), GS Nakagawa Takeshi - chuyên gia cao cấp về kiến trúc gỗ của UNESCO - đã trình bày phương pháp “trùng tu kiểu Nhật Bản” khiến nhiều người ngỡ ngàng trước sự trân quý và nâng niu di sản từng tí một của người Nhật.

Bắt đầu công việc trùng tu, người Nhật dựng một khu nhà bao che bảo vệ toàn bộ di tích - công đoạn được ví von là đưa “con bệnh” di sản “nhập viện”.

Như khi trùng tu phủ công chúa Diên Phước ở Kim Long và điện Long Đức ở Thái Miếu (Huế), phía Nhật đánh giá toàn diện công trình kiến trúc cổ, từ hệ khung chịu lực, công trình có yếu tố nguyên gốc hay không, có thấm dột hay không, nền móng có bị lún hay không... Các đánh giá ấy đều được lý giải nguyên nhân cụ thể, kỹ lưỡng.

Sau khi đánh dấu toàn bộ cấu kiện, các “bác sĩ tiến hành mổ xẻ” bằng cách hạ giải công trình, đúng theo trình tự: cấu kiện nào lắp sau thì tháo trước, tháo đến đâu thì bảo quản đến đó. Từng cấu kiện một được khám nghiệm kỹ, cấu kiện nào không còn có thể cứu vãn nổi mới thay. Vật liệu, cấu kiện nguyên gốc được bảo tồn tối đa.

Quan trọng hơn cả là người ta tìm cách lý giải để vận dụng triệt để kỹ thuật truyền thống sử dụng cho công trình, và xem đó như là phần hồn của di sản.

Ngoài những giải pháp gia cường, gia cố, người Nhật sử dụng một loại gỗ nhân tạo được sáng tạo và ứng dụng thành công trong công tác trùng tu kiến trúc gỗ hàng chục năm qua. Những công trình trùng tu theo phương pháp nói trên được đánh giá sẽ đảm bảo cho công trình không dưới 50 năm.

Trong khi đó, VN hiện có chừng 85% trong số hơn 3.000 di tích được xếp hạng cấp quốc gia là kiến trúc gỗ, và rất nhiều di tích trong số đó đã và đang tu bổ phục hồi. Một chuyên gia nhận xét: “Công tác bảo tồn, trùng tu di tích tại VN hiện nay thể hiện sự tùy tiện và thiếu kiến thức”.

Theo GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính, các kiến trúc di tích VN đều mang trong mình sự tích hợp, kế thừa của nhiều thời, nhiều giai đoạn, nhiều phong cách. Đó cũng là lịch sử, là đặc điểm tạo nên giá trị đặc biệt.

Tuy nhiên, GS Kính cảnh báo xu hướng hiện nay là “trùng tu triệt để”: thay vì giữ lại tối đa yếu tố gốc thì lại thay thế bằng cấu kiện, vật liệu và công nghệ mới... “Nhiều dự án hiện nay thay đến 70-80% vật liệu; sau những cuộc đại trùng tu di tích kiến trúc gỗ trở thành rất khỏe mạnh, rất trẻ trung... Điều đó đối với một vài người thì mừng, còn đối với di sản thì đấy là mất mát!” - GS Kính nhận định.

“Giá trị nổi bật toàn cầu” bị lung lay

GS.TS William Logan - chủ tịch Ban di sản và đô thị của UNESCO tại Đại học Deakin, tỏ ra “quan ngại sâu sắc” về nhiều vấn đề đang tồn tại của di tích Huế. Khi công nhận Di sản văn hóa thế giới vào năm 1993, khu di tích Huế được UNESCO đánh giá là “giá trị nổi bật toàn cầu”, được xác định gồm cả hai tiêu chí: “thể hiện một bằng chứng nổi bật về quyền lực của đế chế phong kiến đã qua ở VN vào đỉnh cao của nó đầu thế kỷ 19” và là “một ví dụ nổi bật về kinh đô phong kiến phương Đông”.

Thế nhưng, theo ông William Logan, tiêu chí “thể hiện bằng chứng nổi bật...” của khu di tích Huế đã bị xóa bỏ trong tuyên bố của ủy ban Di sản thế giới (ICOMOS) thuộc UNESCO tại phiên họp ở Doha vào tháng 6-2014.

Theo ông William Logan, khu di sản Huế mới chỉ có vùng lõi mà chưa có vùng đệm (xung quanh di sản), nên không bảo vệ được các di tích trước những diễn biến phát triển không mong muốn, mà theo nhận định của đoàn công tác hỗn hợp UNESCO - ICOMOS, là đã gây tổn hại lớn đối với các yếu tố phong thủy, vốn là một phần trong giá trị nổi bật của di sản này.

Ông William Logan chỉ rõ đó là việc mở mới tuyến đường (quốc lộ 1 tránh Huế) cắt ngang ngọn núi “tả thanh long” vốn là yếu tố phong thủy của lăng Khải Định, cùng với tiếng ồn xe cộ và ô nhiễm không khí làm mất đi tính toàn vẹn của di tích này.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với lăng Minh Mạng, tiếng ồn không dứt của các xe tải hạng nặng đã ảnh hưởng lớn đến không gian tĩnh lặng của di tích này. Các công trình có chiều cao vượt quá giới hạn cho phép trong kinh thành Huế cũng là mối đe dọa khu di sản hoàng thành.

Những sự xâm hại khác dọc dòng sông Hương đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính toàn vẹn của cảnh quan văn hóa này.

Ông William Logan cho biết nếu Huế không thiết lập được những cơ chế giám sát và điều chỉnh trong kế hoạch quản lý bảo tồn tổng thể thì sẽ làm giảm giá trị toàn cầu nổi bật.

Điều này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho Huế: “Nếu các báo cáo tình trạng bảo tồn sau này vẫn tiếp tục nêu vấn đề này, có thể ICOMOS sẽ coi đây là sự không tuân thủ và khuyến nghị đưa vào danh sách các di sản bị đe dọa, thậm chí loại ra khỏi danh sách di sản thế giới”.

Kế hoạch quản lý bảo tồn khu di sản: 8 năm vẫn đang dự thảo

Ông William Logan nhắc lại vào những năm 2005-2006, ủy ban Di sản thế giới đã đề nghị Huế lập bản kế hoạch quản lý bảo tồn khu di sản (một cách toàn vẹn, cả di tích lẫn cảnh quan xung quanh - PV) và xem đây chính là cơ hội để xử lý những vấn đề đang tồn tại của di tích Huế, nhưng sau tám năm kế hoạch “vẫn đang dự thảo”.

PGS.TS Đặng Văn Bài - phó chủ tịch Hội Di sản văn hóa VN, thành viên ủy ban Di sản thế giới - nói có cảm giác tỉnh Thừa Thiên - Huế e ngại những yêu cầu khắt khe của các công ước quốc tế về bảo vệ cảnh quan vùng đệm di tích sẽ cản trở sự phát triển kinh tế của tỉnh, do đó đã chậm trễ lập kế hoạch quản lý di sản, chần chừ việc lập hồ sơ sông Hương và cảnh quan vùng bờ để UNESCO công nhận di sản thế giới lần hai.

Ông Bài khuyên tỉnh này nên “suy nghĩ lại”, thực hiện theo khuyến nghị của UNESCO để bảo toàn tính toàn vẹn của di sản Huế.

Theo Thái Lộc/Tuổi trẻ

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Từ 1/7/2024, doanh nghiệp có phải trả thêm 7% lương cho người lao động có trình độ?

Từ 1/7/2024, doanh nghiệp có phải trả thêm 7% lương cho người lao động có trình độ?

(LĐTĐ) Nội dung Nghị định 74/2024/NĐ-CP ban hành ngày 30/6/2024 quy định mức lương tối thiểu cho người lao động hợp đồng. Người sử dụng lao động phải điều chỉnh chế độ lương phù hợp nhưng không được cắt giảm chế độ có lợi cho người lao động. Từ 1/7/2024, không bắt buộc trả thêm 7% lương cho người có trình độ cao hơn.
Lan tỏa giá trị của Sen Hà Nội

Lan tỏa giá trị của Sen Hà Nội

(LĐTĐ) Tối 12/7, tại Không gian Văn hóa sáng tạo Tây Hồ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội phối hợp với Ủy ban nhân dân (UBND) quận Tây Hồ và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tổ chức khai mạc “Lễ hội Sen Hà Nội và giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với văn hoá các tỉnh miền núi phía Bắc” năm 2024.
Cụm Thi đua số 7 LĐLĐ Thành phố: Phối hợp hiệu quả với chuyên môn chăm lo đời sống đoàn viên

Cụm Thi đua số 7 LĐLĐ Thành phố: Phối hợp hiệu quả với chuyên môn chăm lo đời sống đoàn viên

(LĐTĐ) Bám sát sự chỉ đạo của Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội, cấp ủy Đảng các đơn vị, 6 tháng đầu năm 2024, các đơn vị trong Cụm thi đua số 7 LĐLĐ Thành phố đã nỗ lực vượt qua khó khăn chung của tình hình kinh tế đất nước và Thủ đô, thực hiện tốt công tác chăm lo đời sống đoàn viên, người lao động (NLĐ), động viên NLĐ phấn đấu tích cực sản xuất, hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
Quận Tây Hồ: Khai trương Trung tâm giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch

Quận Tây Hồ: Khai trương Trung tâm giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch

(LĐTĐ) Chiều 12/7, Ủy ban nhân dân (UBND) quận Tây Hồ tổ chức khai trương Trung tâm giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch của quận.
Sôi nổi cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc” chào mừng Ngày Giải phóng Thủ đô

Sôi nổi cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc” chào mừng Ngày Giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Ngày 12/7, UBND thị xã Sơn Tây tổ chức cuộc thi Đại sứ Văn hoá đọc thị xã Sơn Tây năm 2024 với chủ đề: “Phát huy hào khí Thăng Long - Hà Nội, xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại” chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng thị xã Sơn Tây (3/8/1954 - 3/8/2024) và 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024).
Bình Dương: Nhiều giải pháp đồng hành cùng người lao động trong giai đoạn khó khăn

Bình Dương: Nhiều giải pháp đồng hành cùng người lao động trong giai đoạn khó khăn

(LĐTĐ) Ngày 12/7, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh Bình Dương tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành LĐLĐ tỉnh lần thứ ba khóa XI, nhiệm kỳ 2023 - 2028 và sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2024.
Hoài Đức thu ngân sách ước đạt 1.478,17 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm

Hoài Đức thu ngân sách ước đạt 1.478,17 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm

(LĐTĐ) 6 tháng đầu năm 2024, tổng thu ngân sách huyện huyện Hoài Đức ước thực hiện 1.478,17 tỷ đồng, đạt 41,3% dự toán Thành phố và 40,4% dự toán Nghị quyết HĐND huyện giao.

Tin khác

Tương lai của HLV Gareth Southgate sau trận chung kết EURO 2024

Tương lai của HLV Gareth Southgate sau trận chung kết EURO 2024

(LĐTĐ) Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) được cho là đã đưa ra quyết định về tương lai của HLV Gareth Southgate với tư cách là HLV trưởng đội tuyển Anh trước trận chung kết EURO 2024 với Đội tuyển Tây Ban Nha.
Điểm tựa lịch sử giúp Tây Ban Nha tự tin hạ Anh vô địch EURO 2024

Điểm tựa lịch sử giúp Tây Ban Nha tự tin hạ Anh vô địch EURO 2024

(LĐTĐ) Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Tây Ban Nha gặp Anh trong một trận chung kết ở một giải đấu lớn ở châu Âu, tại Euro 2024 ở Berlin. Thế nhưng, với điểm tựa lịch sử này, Tây Ban Nha đang rất tự tin để vô địch Euro 2014, qua đó là đội có số lần vô địch Euro nhiều nhất, với 4 lần.
Nâng cao kỹ năng về dinh dưỡng, tâm lý và phòng chống Doping cho các đội tuyển

Nâng cao kỹ năng về dinh dưỡng, tâm lý và phòng chống Doping cho các đội tuyển

(LĐTĐ) Sáng 11/7, Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia Hà Nội (HLTTQG) đã tổ chức lớp tập huấn nâng cao kỹ năng về dinh dưỡng, tâm lý thể thao và phòng chống Doping trong tập luyện và thi đấu cho các đội tuyển thể thao quốc gia.
Đội bóng nào vô địch Copa America nhiều lần nhất?

Đội bóng nào vô địch Copa America nhiều lần nhất?

(LĐTĐ) Được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1916 dưới tên South American Championship (Giải vô địch Nam Mỹ) và đổi thành như hiện nay từ 1975, Copa America đã chứng kiến 8 đội bóng khác nhau bước lên ngôi vô địch.
Dự đoán tỉ số Tây Ban Nha và Anh - Euro 2024: Tây Ban Nha có lên ngôi vô địch lần thứ tư?

Dự đoán tỉ số Tây Ban Nha và Anh - Euro 2024: Tây Ban Nha có lên ngôi vô địch lần thứ tư?

(LĐTĐ) Trận chung kết Euro 2024 diễn ra lúc 2h00 ngày 15/7 (thứ 2), là màn thư hùng giữa đội tuyển Tây Ban Nha và Anh. Đây là trận chung kết của hai đội bóng có lối chơi gần như trái ngược nhau tại Euro 2024, Tây Ban Nha đá tấn công rực lửa, còn Anh chơi phòng ngự chắc chắn.
Chung kết Euro 2024: Lịch sử đối đầu Tây Ban Nha và Anh

Chung kết Euro 2024: Lịch sử đối đầu Tây Ban Nha và Anh

(LĐTĐ) Sau trận bán kết diễn ra sáng 11/7, Euro 2024 đã xác định được cặp đấu chung kết: Anh đối đầu Tây Ban Nha sau khi cả hai đã vượt qua những thử thách to lớn. Dưới đây là lịch sử đối đầu giữa hai đội tuyển.
Thắng ngược Hà Lan 2-1, tuyển Anh gặp Tây Ban Nha ở chung kết Euro 2024

Thắng ngược Hà Lan 2-1, tuyển Anh gặp Tây Ban Nha ở chung kết Euro 2024

(LĐTĐ) Rạng sáng nay (11/7), trên sân Signal Iduna Park, đội tuyển Anh ngược dòng đánh bại Hà Lan 2-1 ở bán kết Euro 2024. Kane và Watkins ghi bàn giúp thầy trò HLV Southgate có mặt ở trận chung kết gặp Tây Ban Nha.
Messi ghi bàn, Argentina vào chung kết Copa America 2024

Messi ghi bàn, Argentina vào chung kết Copa America 2024

(LĐTĐ) Argentina giành chiến thắng 2-0 trước Canada để tiến vào chung kết Copa America 2024. Họ đang ở rất gần mục tiêu bảo vệ chức vô địch châu lục. Đối thủ của Messi và các đồng đội là Uruguay hoặc Colombia.
Anh - Hà Lan, liệu Tam sư có vào được chung kết?

Anh - Hà Lan, liệu Tam sư có vào được chung kết?

(LĐTĐ) Sau trận bán kết giữa Tây Ban Nha và Pháp, khán giả đang mong chờ trận thư hùng giữa Anh và Hà Lan. Trước trận đấu, tuyển Anh được đánh giá cao hơn Hà Lan nên thầy trò HLV Southgate có nhiều cơ hội giành vé vào chung kết Euro 2024.
Lội ngược dòng thành công, Tây Ban Nha vào chung kết Euro 2024

Lội ngược dòng thành công, Tây Ban Nha vào chung kết Euro 2024

(LĐTĐ) Bị đội tuyển Pháp dẫn trước ngay phút thứ 9 nhưng Tây Ban Nha đã ghi liền 2 bàn trong 4 phút, lội ngược dòng thành công để giành chiếc vé đầu tiên vào chơi trận chung kết.
Xem thêm
Phiên bản di động