Cần thiết hình sự hoá hành vi sử dụng trái phép chất ma tuý

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự ngày 27/5, nhiều đại biểu đã đề cập đến việc hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.

Người nghiện tiếp tay nuôi dưỡng thị trường ma túy

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông) cho rằng, người nghiện ma túy có hành vi tiếp tay nuôi dưỡng thị trường ma túy, gián tiếp tiếp sức cho các đường dây buôn bán ma túy, cho các loại tội phạm có tổ chức, tiếp tay cho cái ác.

Việc xử lý hành vi tàng trữ, sử dụng ma túy chỉ ở mức xử phạt vi phạm hành chính và hiện nay đang áp dụng biện pháp cai nghiện tự nguyện hoặc bắt buộc, là chưa đủ sức răn đe và đang tạo ra một khoảng trống pháp lý.

“Có thể đây là nguyên nhân làm tăng tỷ lệ người sử dụng chất ma túy và tạo điều kiện cho tội phạm ma túy có điều kiện tồn tại và phát triển mạnh mẽ”, đại biểu nói.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông). Ảnh: Quốc hội

Bên cạnh đó, việc không coi hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm dẫn đến người nghiện ma túy cùng sống chung trong cộng đồng dân cư, họ có thể là người hàng xóm, người đi cùng tuyến xe bus hay thậm chí là cha, mẹ của những đứa trẻ đang ở độ tuổi đi học.

“Điều này gây bất an và tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an ninh, trật tự tại địa phương, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ cho những người thân và trong thực tế đã xảy ra. Thực tế cho thấy, ma túy là nguồn gốc phát sinh nhiều loại tội phạm nghiêm trọng khác. Ma túy là tội phạm gốc, tội phạm của các loại tội phạm, như cướp giật, trộm cắp, gây thương tích, giết người.

Việc cách ly tạm thời người nghiện ma túy ra khỏi xã hội tuy là một biện pháp nghiêm khắc nhưng lại mang tính nhân văn với cộng đồng, không chỉ để xử lý người vi phạm mà còn để bảo vệ người dân, nhất là trẻ em, phụ nữ, người già, những đối tượng yếu thế dễ bị tổn thương”, theo đại biểu.

Đại biểu Dương Khắc Mai cũng dẫn thống kê của Bộ Công an, tính đến năm 2024 cả nước có hơn 247.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó có trên 70% là tái nghiện sau cai nghiện. Tuy nhiên, theo đại biểu, con số này khi đi làm việc với các trung tâm là trên 90%.

Vì vậy, cần có một biện pháp mạnh hơn, đó là hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy để cắt đứt chuỗi liên kết giữa người nghiện với bọn tội phạm buôn bán ma túy, chất gây nghiện. Đồng thời, tạo điều kiện cho họ cách ly khỏi các phần tử xấu, có cơ hội phục hồi nhân cách, học nghề và tái hòa nhập một cách lành mạnh.

Từ thực tiễn trên, đại biểu ủng hộ việc coi một số hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm, không phải để hình sự hóa người nghiện một cách vô cảm mà là để mở ra một tư duy, phương pháp quản lý mới mạnh mẽ hơn, chủ động hơn, nhân văn hơn và hiệu quả hơn trong công tác phòng, chống ma túy.

Cần có những biện pháp có tính nghiêm khắc hơn

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội). Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) bày tỏ nhất trí đưa nội dung sử dụng trái phép chất ma túy vào Bộ luật Hình sự. Theo đại biểu, đã có những tranh luận người nghiện ma túy là bệnh nhân hay tội phạm, cần phân định rõ sử dụng trái phép ma túy là tội phạm và sử dụng ma túy nhiều lần đến nghiện thì càng rõ là tội phạm.

Mặt khác, họ cũng có thể là bệnh nhân do tác dụng của chính ma túy hoặc bị các bệnh xã hội do sử dụng ma túy, khi đó cần coi họ như là một bệnh nhân để điều trị cho họ, đó chính là điều trị bệnh cho một tội phạm đã sử dụng ma túy. “Với nhận thức như vậy, quy định như trong Luật sửa đổi và xử sự với người nghiện để cai nghiện cho họ, để điều trị bệnh cho họ là cần thiết”, theo đại biểu.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương). Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương) cho rằng, năm 2009, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 1999 đã bãi bỏ tội danh này, với quan điểm nhân đạo, nhìn nhận người nghiện ma túy với tư cách là bệnh nhân.

Tuy nhiên, đến nay tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy ngày càng diễn biến phức tạp, đáng báo động là số người sử dụng ma túy có chiều hướng gia tăng và độ tuổi ngày càng trẻ hóa với xu hướng lạm dụng các loại ma túy tổng hợp gây ảo giác, mất kiểm soát hành vi.

Điều này dẫn tới những hành vi phạm tội nghiêm trọng hơn như giết người, cướp tài sản, gây rối trật tự công cộng, trong khi đó việc xử lý hành chính dường như không phát huy được nhiều hiệu quả răn đe và phòng ngừa. Sau khi bị xử lý hành chính, áp dụng các biện pháp cai nghiện, tỷ lệ tái nghiện vẫn rất cao.

“Điều này đặt ra yêu cầu cần có những biện pháp có tính nghiêm khắc hơn để xử lý những đối tượng sử dụng ma túy, góp phần răn đe và tăng hiệu quả phòng ngừa. Vì vậy, theo tôi việc bổ sung tội danh này vào Bộ luật Hình sự là cần thiết”, đại biểu đoàn Hải Dương nêu rõ.