Mong sớm trả lại tên cho các liệt sĩ vô danh

Trong cuộc họp với Bộ LĐTB & XH, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam  đã bày tỏ: Chúng ta đặt mục tiêu năm 2015 xác minh được 10.000 hài cốt, năm 2020 là 80.000 hài cốt và đề nghị đầu tư 150 tỷ đồng để thực hiện mục tiêu này. Nhưng thực tế, chúng ta chưa lường trước được khó khăn kỹ thuật phát sinh. Theo đó, công tác giám định gene đối với hài cốt liệt sĩ thiếu thông tin không đáp ứng được yêu cầu thực tế là mỗi năm có khoảng 1.500 mẫu hài cốt mà thân nhân gửi đến để phân tích, đối khớp, so sánh và 2.000 mẫu hài cốt liệt sĩ lấy ở các nghĩa trang liệt sĩ nâng cấp và từ các đội quy tập, chưa kể yêu cầu lên đến 10.000 mẫu/năm.
Trên thực tế, xác định hài cốt liệt sỹ bằng phương pháp giám định ADN hiện nay gặp khó khăn. Trước tiên là do chiến tranh đã lùi xa quá lâu, hài cốt của các liệt sỹ vô danh hoặc chưa được tìm thấy đã bị phân hủy nhiều, bị mục gây khó khăn khăn trong quá trình xét nghiệm AND. Bên cạnh đó, thân nhân liệt sỹ, đặc biệt là bố, mẹ của liệt sỹ hầu hết đã ngoài 80 tuổi. Nếu không làm nhanh, họ sẽ không còn đủ thời gian chứng kiến giây phút thiêng liêng được đón hài cốt con về để thờ tự.

Máy phân tích ADN  thế hệ mới Miseq của  hãng Illumina - Mỹ  sản xuất.

Mặc dù phương pháp tách ADN từ xương đã được FBI – Mỹ công bố cho các nước thực hiện nhưng trong quá trình tách ADN thì việc đảm bảo cho các ADN tách được không bị nhiễm chéo với nhau hoặc nhiễm từ những kỹ thuật viên thực hiện là việc rất khó.

Ông Phan Hậu Long – Tổng GĐ Cty cổ phần Dịch vụ phân tích di truyền GENTIS  cho biết:  Để giải quyết được vấn đề này thì phòng thí nghiệm phải được xây dựng theo tiêu chuẩn phòng sạch. Chi phí xây dựng một phòng sạch về ADN rất lớn (thường cao gấp 3- 5 lần so với chi phí xây dựng một phòng sạch – phòng mổ của y tế). Và GENTIS hiện là đơn vị tư nhân duy nhất đầu tư xây dựng phòng sạch cho việc tách chiết ADN hài cốt.

Trên thực tế, những  hài cốt liệt sĩ bị phân hủy thì các ADN thường bị đứt gãy thành các đoạn nhỏ rất khó phân tích ở các máy giải trình tự ADN thế hệ trước.  Chính vì thế  năm 2013,  GENTIS là công ty đầu tiên tại Việt Nam đầu tư hệ thống máy giải trình tự ADN thế hệ mới nhất của Mỹ do hãng Illumina sản xuất phục vụ với công suất 20 mẫu/ngày. Hệ thống này sẽ giải trình tự các đoạn ADN bị đứt gãy và lắp ghép chúng lại với nhau để có một sợi ADN hoàn chỉnh phục vụ cho giám định.

“Với tâm nguyện được cùng với các cơ quan chức năng của Nhà nước  trả lại tên cho các liệt sĩ, chúng tôi mong muốn được phối hợp với Viện Pháp y quân đội- Bộ Quốc phòng, Viện Công nghệ sinh học -Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Kĩ thuật hóa sinh và tài liệu nghiệp vụ- Bộ Công an tham gia vào quá trình giám định gene hài cốt liệt sĩ. Giúp hàng trăm ngàn gia đình người Việt, trong đó khá đông các mẹ Việt Nam anh hùng không còn mỏi mòn chờ mong, để hài cốt của các anh được an nghỉ nơi quê nhà” – ông Long thiết tha đề nghị.

H. Phong