Đảng vĩ đại vì Đảng có giai cấp Công nhân

Phải gắn liền với bản chất của giai cấp công nhân

Thưa Viện trưởng, GCCN Việt Nam có vai trò vị trí quan trọng như thế nào trong sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc?

PGS TS Vũ Quang Thọ: Có thể khẳng định, GCCN Việt Nam là trụ cột, là lực lượng trung tâm của xã hội, giữ vai trò là người lãnh đạo cách mạng Việt Nam thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam. Do đó, khi đánh giá về ĐCSVN đồng thời đánh giá về GCCN Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói một câu trong diễn văn chào mừng 30 năm ngày thành lập Đảng mà tôi còn nhớ mãi, đó là: Với tất cả tính khiêm tốn của người làm cách mạng chúng ta có thể nói rằng Đảng ta thật là vĩ đại. Đảng ta vĩ đại vì Đảng ta có GCCN vĩ đại. Vì những lực lượng tiên phong, những lực lượng nòng cốt, những lực lượng ưu tú nhất trong GCCN là những người cộng sản là những người lãnh đạo Đảng. GCCN Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã không ngừng vươn lên và phát triển mọi mặt, từng bước giác ngộ và hiện thực hoá sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mình.

Đến thời kinh tế thị trường, Đảng ta vẫn xác định GCCN là lực lượng tiên phong là người lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Đảng ta rất quan tâm, chăm chút lo toan cho cách mạng đồng thời lo toan cho GCCN. Nghị quyết 20/NQ-TW ngày 28-01-2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về “Tiếp tục xây dựng GCCN Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” được ban hành. Đặc biệt là kết luận số 79 - KL/TW ngày 25/12/2013 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW, một lần nữa khẳng định vai trò của GCCN trong lãnh đạo cách mạng.

PGS.TS Vũ Quang Thọ

Thực tế GCCN Việt Nam không ngừng lớn mạnh đang có mặt trong tất cả các ngành nghề, các thành phần kinh tế, là lực lượng quan trọng, đi đầu trong sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. GCCN Việt Nam lao động cần cù, sáng tạo, sản xuất ngày càng nhiều sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cho xã hội và xuất khẩu với chất lượng và hiệu quả ngày càng cao. Với số lượng chiếm 21% tổng số lao động và 11% dân số cả nước, nhưng GCCNViệt Nam đã đóng góp hơn 60% tổng sản phẩm xã hội và 70% ngân sách nhà nước.

GCCN Việt Nam đã phát huy rất tốt vai trò tiên phong trong những năm kháng chiến, vậy trong thời kỳ hiện nay thì sao, thưa viện trưởng?

PGS TS Vũ Quang Thọ: Đúng vậy, trong điều kiện mới hiện nay, bên cạnh những thành tựu thì GCCN Việt Nam còn bộc lộ những hạn chế. Một bộ phận CN chủ quan, an phận thủ thường. Sự phát triển của GCCN chưa đáp ứng được yêu cầu về số lượng, cơ cấu và trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp của sự nghiệp CNH-HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế; thiếu nghiêm trọng các chuyên gia kỹ thuật, cán bộ quản lý giỏi, công nhân lành nghề; tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động còn hạn chế; đa phần công nhân xuất thân từ nông dân chưa được đào tạo cơ bản và có hệ thống, một bộ phận công nhân chậm thích nghi với cơ chế thị trường. Một bộ phận công nhân chưa được rèn luyện, thử thách chưa kinh qua sóng gió kinh tế thị trường. Do vậy chưa mang trong mình ý thức hệ của GCCN.

Trong khí đó, các DN nhất là các DN FDI chỉ đào tạo tay nghề cho CN trong một thời gian rất ngắn 3 đến 4 tuần và CN cũng chỉ được đào tạo, tập huấn một công đoạn trong dây chuyền sản xuất. Bên cạnh đó, GCCN còn chưa phát huy hết vai trò nòng cốt trong liên minh GCCN với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Ðảng. Giác ngộ giai cấp và bản lĩnh chính trị của công nhân không đồng đều; sự hiểu biết về chính sách, pháp luật còn hạn chế. Tỷ lệ đảng viên và cán bộ lãnh đạo xuất thân từ công nhân còn thấp. Một bộ phận công nhân chưa thiết tha phấn đấu vào Ðảng và tham gia hoạt động trong các tổ chức chính trị - xã hội…

Giai cấp công nhân đóng góp to lớn vào lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Những đóng góp của GCCN là không thể phủ nhận, tuy nhiên đời sống của CN vẫn còn nhiều khó khăn, Viện trưởng đánh giá thế nào về vấn đề này?

PGS TS Vũ Quang Thọ: Theo kết quả khảo sát của Viện Công nhân – Công đoàn gần đây cho thấy, còn nhiều những vấn đề bức xúc của công nhân cần phải giải quyết. Thứ nhất là quyền sở hữu tài sản của CN trong các DN nhà nước cổ phần hóa (CPH). CPH các DN nhà nước là đúng. Song việc sở hữu tài sản của CNLĐ trong DN chỉ ra một bức tranh khác: Sau 3 năm, 5 năm hoặc lâu hơn là 10, 15 năm, người CN giữ lại được ít cổ phần so với trước đó. Có những DN gần như CN không giữ được gì. Trong cảnh túng thiếu, CN chấp nhận “bán lúa non”. Từ người làm chủ, bán hết cổ phần, họ lại trở thành người đi làm thuê.
Vấn đề thứ hai là tiền lương của CN. Dù được cải thiện nhiều, nhưng tiền lương chỉ giúp người CN giải quyết được 60-65% mức sống tối thiểu. Tiền lương như vậy chỉ để cho người ta tồn tại, còn để làm việc và sáng tạo thì khó đáp ứng được. Nhiều DN đã tổ chức bữa ăn giữa ca cho NLĐ, nhưng khẩu phần ăn, mức năng lượng cung cấp chưa đủ nhu cầu cho NLĐ tái sản xuất giản đơn. Đó là chưa kể tình trạng khủng hoảng y tế về bữa ăn đã xảy ra với không ít trường hợp CN bị ngộ độc thực phẩm.

Vấn đề nhà ở cho CN ở các KCN - KCX cũng rất khó khăn. CN tại các KCN tự lo chỗ ở là chính. Trong cơ cấu tiền lương họ phải chi một khoản không nhỏ cho nhà ở. Để tiết kiệm, nhiều CN tự giảm bớt tiêu chuẩn chỗ ở và như vậy chất lượng chỗ ở sẽ kém. Tôi có thể khẳng định, chỗ ở cho CN hiện nay là vấn đề gay gắt, bức xúc nhất.

Không chỉ ăn, ở, người CN còn có nhu cầu về văn hóa tinh thần như giao tiếp xã hội, xem biểu diễn nghệ thuật... Nhưng với mức lương như trên thì họ cũng khó được thỏa mãn nhu cầu này. Hầu hết các KCN, DN chưa có nhà văn hóa, chưa có các trung tâm sinh hoạt văn hóa tinh thần phục vụ CNLĐ. Một vấn đề nữa là trường học, nhà trẻ cho con CNLĐ. Ít có KCN hay DN tổ chức nhà giữ trẻ. Vì thế CNLĐ phải gửi con ở nhà trẻ tư chưa đảm bảo chất lượng hoặc gửi con về quê. BHXH cũng đang là vấn đề cấp bách, khi tình trạng nợ đọng và trốn đóng bảo hiểm cho NLĐ khá gay gắt.

-Thưa Viện trưởng, vậy có giải pháp nào để giúp GCCN giữ vững vai trò giai cấp lãnh đạo và đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước?

PGS TS Vũ Quang Thọ: Giải pháp thì tại Đại hội XI CĐVN, Tổng LĐLĐVN đã có đề xuất, kiến nghị với Đảng, Quốc hội và Chính phủ. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh việc phát triển đảng viên trong CN. Chỉ đạo cơ quan soạn thảo luật nghiên cứu bổ sung tội danh cố tình trốn đóng hoặc chiếm dụng tiền BHXH bắt buộc. Chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành được phân công triển khai thực hiện các đề án theo kết luận số 23/KL-TW ngày 8/4/2008 của Bộ Chính trị về “Những công việc cần cụ thể hóa để triển khai thực hiện Nghị quyết 20 của BCHTƯ (khóa X) về tiếp tục xây dựng GCCN VN thời kỳ CNH, HĐH”, trong đó tập trung vào một số vấn đề bức xúc, cấp bách của GCCN như: Nhà ở, các công trình phúc lợi, khu sinh hoạt VHTT, nhà trẻ, mẫu giáo các KCN tập trung; tiền lương, BHXH…

Thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng “Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động; đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; bảo vệ quyền lợi, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của công nhân”. Trong đó nghiên cứu ban hành chính sách ưu đãi đối với DN thực hiện công tác đào tạo nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ cho CNLĐ… Tập trung lãnh đạo nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện những quy định của pháp luật về chế độ, chính sách cho công nhân. Tăng cường công tác quản lý nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát thực hiện chế độ, chính sách của Nhà nước trong các doanh nghiệp; xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm…
Xin cảm ơn Viện trưởng!

Xuân Sinh (thực hiện)