“Bắt bệnh” lấn chiếm vỉa hè, lòng đường: Đâu là giải pháp khả thi?

Hài hòa các chức năng

Từ thực trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường đã tồn tại nhiều năm nay, phần lớn các chuyên gia đều nhận định mấu chốt của việc giải bài toán nan giải này là phải quy hoạch xây dựng thành công không gian giao thông tĩnh, nhất là đối với các quận trung tâm. Trao đổi với phóng viên báo Lao động Thủ đô, Th.S - KTS Phùng Anh Tiến - nguyên Trưởng khoa Quản lý đô thị - trường Đại học kiến trúc Hà Nội cho biết, quy hoạch vỉa hè ngày xưa là dành cho người đi bộ nên những tiêu chí để phục vụ cho chức năng chính này là hệ thống cây xanh 2 bên đường. Từ thời Pháp thiết kế, vỉa hè trung bình rộng từ 3 - 4 m. Có những tuyến phố vỉa hè rộng 6 m do đặc thù cây trồng trên vỉa hè là cây cổ thụ. Càng về những năm sau này lại càng tăng số lượng phương tiện đi lại mà phổ biến là xe máy.

Kiến trúc nhà ở của phố phường hiện đại là nhà hình ống với chức năng vừa ở vừa kinh doanh thương mại nên nhu cầu để xe tăng cao. Từ đó, chức năng của vỉa hè bị thay đổi, trở thành nơi để xe là chủ yếu. Mâu thuẫn trong công tác quản lý nằm ở chỗ trong khi chức năng cũ không cải tạo được còn chức năng phát sinh lại cấm. Theo Th.s - KTS Phùng Anh Tiến, bất kỳ giải pháp nào cũng có 2 mặt. Muốn quy hoạch phố cổ trở thành tuyến phố đi bộ buộc phải di dời những hộ kinh doanh mưu sinh để phát triển các hoạt động kinh doanh mang tính chất trưng bày, kết hợp các yếu tố văn hóa  giới thiệu cho khách du lịch. Tuy nhiên, phương án đó được đánh giá là khá tốn kém và chưa chắc đã nhận được sự đồng tình của người dân.

56675

Một thực tế hiện nay đang xảy ra là tình trạng không quản lý được thì cấm. Tuy nhiên việc cấm kinh doanh trên vỉa hè không hẳn là giải pháp khả thi. Đại tá, PGS-TS Nguyễn Đức Bình - Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội nhận định, những mâu thuẫn khi ban hành lệnh cấm ở chỗ muốn người dân đóng thuế trên vỉa hè thì phải để họ kinh doanh, mà kinh doanh thì lấn chiếm vỉa hè. Đồng quan điểm với TS Nguyễn Đức Bình, Đại tá Nguyễn Hùng Sơn - Trưởng công an phường Hàng Đào cũng cho rằng, một bên vận động  thu thuế hàng năm từ các hộ kinh doanh trên địa bàn phường theo đúng yêu cầu khoảng từ 14 - 15 tỉ đồng nhưng  một bên lại ban hành những quy định cấm kinh doanh sẽ chẳng khác nào vừa đá bóng, vừa thổi còi".

Để giảm thiểu tình trạng mất trật tự an ninh trật tự đô thị, nhiều chuyên gia từng đưa ra giải pháp quản lý lượng phương tiện đăng ký mới theo hình thức cấp biển số xe có giới hạn mà trong đó giới hạn này phải đồng bộ với hạ tầng giao thông. Như vậy, người muốn sở hữu phương tiện sẽ phải tìm cách đăng ký được biển số xe trước khi quyết định mua sắm phương tiện, bởi nếu không có biển kiểm soát của nhà nước thì người sở hữu nhiều phương tiện  cũng không thể tham gia giao thông. Tuy nhiên, KTS Phùng Anh Tiến có những ý kiến trái chiều với giải pháp này bởi ông cho rằng, nếu quy định đó được ban hành sẽ vi phạm vấn đề nhân quyền.

Trên thực tế, khu vực phố cổ cũng đã có một số tuyến phố áp dụng biện pháp hiệu quả  như phố Tràng Thi, Hàng Bài, Hàng Bông... Cụ thể ở phố Hàng Bông, một số điểm có diện tích lớn đã giải quyết chỗ để xe cho người dân bằng cách di chuyển xe lên tầng cao hoặc xuống hầm. Đó là kết quả của sự nỗ lực, quyết tâm của chính quyền các phường sở tại và sự tự giác của người dân. Tuy nhiên để thực hiện phương án này hiệu quả cần nguồn vốn đầu tư rất lớn và đồng bộ trong công tác xây dựng bởi việc quy hoạch những bãi để xe trên cao hoặc đặt ngầm dưới lòng đất cần độ dốc để xe tịnh tiến.

Thiết nghĩ, trong khi chờ sự phát triển của đời sống xã hội, thay đổi thói quen kinh doanh, mua bán, ăn uống trên vỉa hè của người dân thì cần có cơ chế thích hợp trong việc quản lý và sử dụng vỉa hè.

Hiện tại Đà Nẵng là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về công tác thực hiện mục tiêu xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị, trong đó việc lập lại trật tự đô thị là ưu tiên hàng đầu. Điển hình là quận Hải Châu thời gian qua đã có nhiều phương pháp hiệu quả để đảm bảo trật tự đô thị như triển khai kẻ vạch, phân định ranh giới sử dụng; tạm thời vỉa hè giao cho lực lượng quản lý đô thị của phường quản lý. Theo đó lực lượng kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm về trật tự vỉa hè đô thị cũng khá nghiêm minh. Ông Huỳnh Văn Rân - đội trưởng đội quy tắc đô thị quận Hải Châu cho biết, các giải pháp hầu hết đều tập trung vào việc giải quyết song song 2 vấn đề lớn là đảm bảo trật tự đô thị và hỗ trợ những phương án giúp người kinh doanh buôn bán trên vỉa hè có kế mưu sinh.

Cụ thể, quận đã giao cho các phường thống kê những trường hợp buôn bán trên vỉa hè để sắp xếp cho họ những khu vực buôn bán nhất định. Ngoài ra quận còn có chủ trương cho các hộ này vay vốn không lãi suất để đầu tư buôn bán. Để xử lý những trường hợp vi phạm dừng đỗ xe dưới lòng đường, quận đã đề xuất dùng khóa để khóa những xe vi phạm sau đó tiến hành phạt nguội hay việc đưa  xe cẩu xử lý những chủ xe không hợp tác, lắp đặt camera ghi hình xác định lỗi vi phạm trên tuyến đường Trần Binh Trọng, Phan Châu Trinh để hạn chế phương tiện ô tô đậu 2 bên đường.

Nhóm PV KTXH