“Thợ xây ký ức” lưu giữ hồn quê qua tiểu cảnh nhà cổ

Đam mê tiểu cảnh nhà cổ

Ngay từ khi còn nhỏ, Trương Văn Bộ đã thích thú với xi măng, khi đó chỉ đơn giản là nhào nặn thành chum vò, con trâu để thỏa đam mê, dần dần lớn lên Bộ bị cuốn hút bởi kiến trúc cổ khi được đi tham quan những ngôi nhà, đình chùa.

Từ đam mê tuổi thơ, anh Trương Văn Bộ biến những viên đất thành tiểu cảnh - nơi lưu giữ hồn Việt. Ảnh: Quỳnh Anh

“Hồi nhỏ, tôi thường cùng ông nội đi chơi trong làng, thấy các ngôi nhà cổ tôi rất thích thú, tìm tòi. Trong mỗi lần tham quan các kiến trúc cổ, tôi ngắm mãi không chán, chỉ muốn thu nhỏ chúng lại để ngày nào cũng được nhìn ngắm. Hồi đó, tôi bắt đầu với việc nghịch đất, nhào nặn mô hình, gia đình, bạn bè bảo tôi "lạc loài", thậm chí lo tôi không tập trung học. Có lúc, tôi cũng tự hỏi mình có điên không khi thức dậy từ 3-4 giờ sáng để giấu bố mẹ làm mô hình, nhưng chính đam mê đã kéo tôi qua những ngày khó khăn đó. Nó như một ngọn lửa, càng bị dập tắt thì càng cháy mạnh hơn”, Trương Văn Bộ chia sẻ.

Quãng thời gian ôn thi vào lớp 10 và tốt nghiệp Trung học phổ thông, Bộ phải tạm gác lại niềm yêu thích nhà cổ. Thế nhưng qua thời gian, niềm đam mê nhà cổ ngày càng lớn dần hơn, tốt nghiệp ngành Cơ khí tại Đại học Thủy lợi và từng có công việc ổn định trong ngành ô tô, nhưng Bộ vẫn quyết định bỏ tất cả để theo đuổi đam mê với tiểu cảnh. Những kiến thức anh học được khi học chuyên ngành cơ khí, đã giúp anh có khả năng kiểm soát bản vẽ, chia nhỏ tỷ lệ đúng chuẩn hơn dù là chi tiết nhỏ nhất.

Để theo đuổi niềm yêu thích, Bộ đã không ngừng trau dồi kiến thức về cách làm. Thời gian còn đi học, anh vừa học ngành cơ khí, vừa tìm hiểu các tư liệu liên quan trên sách, báo về công trình nhà cổ. Để làm được các công trình mang hồn sắc quê hương, anh còn đến tận nơi xây dựng các công trình nhà cổ, hỏi thăm những người hiểu biết về các công trình ấy hay đã từng sống tại thời ấy để thu thập thêm thông tin, tư liệu.

Một tiểu cảnh nhà cổ với ao nước, cây xanh, và các chi tiết tinh xảo, tái hiện sống động không gian làng quê Việt. Ảnh: Quỳnh Anh

Theo anh Bộ, để có thể làm nên một công trình mang đậm chất hơi hướng cổ xưa, điều đầu tiên phải hiểu rõ những chi tiết, bối cảnh, tìm tài liệu chuyên môn, tìm hiểu kỹ văn hóa, lịch sử ở thời kỳ xuất hiện công trình đó. Đây cũng chính là điểm quan trọng tạo nên sự khác biệt cho những công trình anh tự tay thực hiện.

Làm một tiểu cảnh nhà cổ là cả một hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn. Một mô hình trung bình mất 3 tuần đến 1,5 tháng, thậm chí có công trình kéo dài 3 năm vì độ chi tiết cao. Quá trình làm tiểu cảnh nhà cổ gồm 5 bước: Lên ý tưởng và thiết kế 3D, chuẩn bị nguyên liệu như gạch, ngói, xi măng, dựng móng và vách thô, hoàn thiện chi tiết như lợp ngói, lát gạch và cuối cùng là trang trí cây xanh, rêu mốc để tạo không gian sống động. Trong các công đoạn đó, công đoạn lợp ngói là khó nhất. Bộ đặc biệt dùng cây thật cho các mô hình trưng ngoài trời.

“Tôi từng lợp đi lợp lại 5-10 lần, nếu không làm tốt, tác phẩm mất đi cái hồn và giá trị lịch sử. Cây thật tạo cảm giác xanh tươi, chân thực. Người chơi chăm sóc cây mỗi ngày, như chăm chính ngôi nhà của mình. Lá cây phải nhỏ, tán phù hợp để đúng tỷ lệ, chứ không thể dùng lá mít, lá ổi to bản được”, anh Bộ giải thích.

Mang hồn quê đến kiều bào, lan tỏa văn hóa

Để lan tỏa tiểu cảnh nhà cổ đến với nhiều người, tạo nơi giao lưu, chia sẻ về tiểu cảnh nhà cổ, năm 2019, Trương Văn Bộ đã sáng lập fanpage Hội Tiểu cảnh, đến nay fanpage có gần 60.000 thành viên. Trên nền tảng TikTok, anh xây dựng nội dung “Sạch, bình yên, giản dị” với những video về làng quê Việt, thu hút hàng triệu lượt xem.

Tiểu cảnh nhà cổ với mái ngói đỏ và sân gạch, mang hồn quê đến kiều bào xa xứ, đánh thức ký ức tuổi thơ. Ảnh: Quỳnh Anh

Ước mơ lớn nhất của Bộ là biến tiểu cảnh thành một ngành nghề riêng. “Tôi muốn tạo sản phẩm để có thu nhập, quảng bá văn hóa di sản và khuyến khích các bạn trẻ học hỏi. Tôi mong qua các mô hình tiểu cảnh nhà cổ, giới trẻ sẽ thêm yêu, trân trọng lịch sử, văn hóa của dân tộc. Khi nhìn một tiểu cảnh, người ta sẽ muốn tìm hiểu về kiến trúc, lịch sử và trân trọng cuộc sống hôm nay”, anh Bộ bày tỏ.

Từ khi đăng mô hình tiểu cảnh lên các fanpage, nhiều người đã biết và bày tỏ niềm thích thú với các mô hình anh sáng tạo ra. Nhiều người đã đặt đơn hàng với Bộ. Khách hàng thường yêu cầu tái hiện ngôi nhà tuổi thơ của ông bà, bố mẹ, có khi đã phá dỡ hoặc sắp giải tỏa. Họ muốn có mô hình để lưu giữ kỷ niệm cho con cháu. Mỗi đơn hàng đều được khách đánh giá cao.

Không chỉ phục vụ khách trong nước, tiểu cảnh của anh Bộ còn đến tay kiều bào ở nước ngoài. “Những ngôi nhà Việt cổ đã dần bị thay thế bằng những tòa chung cư, biệt thự, nhà ống, bằng cách nào đó tôi muốn lưu giữ lại nét đẹp truyền thống của người Việt. Những khách hàng xa quê, chỉ cần mô hình nhỏ mang hồn quê là đủ. Họ không yêu cầu quá chi tiết, nhưng khi nhận được, họ trân trọng, đặt ở nơi có thể ngắm mỗi ngày”, anh Bộ chia sẻ.

Với anh, những phản hồi đó là động lực để anh tiếp tục hoàn thiện những tác phẩm đẹp, sinh động hơn. Gửi niềm nhắn nhủ tới thế hệ trẻ, Trương Văn Bộ chia sẻ: “Chúng ta hãy theo đuổi đam mê, đừng sợ sai, đừng sợ thất bại. Khi còn trẻ, cứ sống hết mình với thứ mình yêu thích, dồn hết tâm huyết vào đó. Thành công hay không không phải là điều quan trọng nhất, quan trọng là bạn không hối tiếc khi nhìn lại hành trình của mình. Tôi từng từ bỏ công việc ổn định trong ngành ô tô, một quyết định mà nhiều người nghĩ là điên rồ, nhưng tôi không hối hận. Với tôi, làm gì cũng được, miễn công việc đó có ích, bạn yêu và làm tốt. Nếu bạn đủ đam mê, đủ kiên nhẫn, mọi ngành nghề đều có thể tìm được chỗ đứng, kể cả một lĩnh vực nhỏ như tiểu cảnh này”.