Thành phố Hồ Chí Minh - Siêu đô thị vươn mình

Nội lực cấp số nhân

Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM đã mở rộng quy mô với sự sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, đồng thời triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau sáp nhập, TP.HCM có diện tích hơn 6.772 km2, dân số trên 14 triệu người. Trên nền tảng không gian được mở rộng, TP.HCM xác lập mô hình phát triển “3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột”, thể hiện tư duy phát triển tổng thể, phân vai rõ ràng giữa các khu vực, phát huy tối đa lợi thế so sánh, đồng thời tạo động lực tăng trưởng bền vững cho toàn vùng phía Nam.

Sau hợp nhất, TP.HCM đang đứng trước cánh cửa trở thành siêu đô thị tầm cỡ khu vực và thế giới (Ảnh: Chinhphu.vn).

Cụ thể, vùng Bình Dương được định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao; vùng Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò trung tâm kinh tế biển, du lịch biển, năng lượng sạch và logistics; khu vực trung tâm TP.HCM là đô thị lõi, tập trung phát triển công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao và tài chính quốc tế. Đặc khu Côn Đảo được định hướng phát triển du lịch biển đảo xanh, bền vững, là không gian có giá trị đặc thù về sinh thái, lịch sử và văn hóa.

Ba hành lang phát triển gồm hành lang Bắc - Nam dọc theo sông Sài Gòn hướng ra biển; hành lang phía Đông kết nối khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu với Cần Giờ; hành lang Đông - Tây kết nối Đồng Nai - Tây Ninh thông qua Quốc lộ 1A và tuyến Xuyên Á. Các hành lang này giữ vai trò kết nối hạ tầng, đô thị và logistics, hình thành mạng lưới phát triển liên thông, đồng bộ.

Năm trụ cột phát triển của TP.HCM gồm công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, cảng hàng không và khu mậu dịch tự do; Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ. Đây là những lĩnh vực then chốt, có tính lan tỏa cao, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Phát biểu tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I nhiệm kỳ 2025 - 2030, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết: Từ truyền thống của 3 địa phương gắn bó trong suốt chiều dài lịch sử, nay đã tạo nên một không gian phát triển mới, một nguồn lực và động lực mới, sức mạnh cộng hưởng mới, mở ra thời kỳ phát triển với tầm vóc, quy mô, vị thế và khát vọng lớn hơn.

Kinh tế tăng trưởng ấn tượng

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế của TP.HCM; không chỉ là năm khép lại Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2021-2025, mà còn là năm Thành phố định hình không gian phát triển mới với mô hình “3 vùng, 3 hành lang, 1 đặc khu và 5 trụ cột” sau khi hoàn tất việc sáp nhập.

TP.HCM tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước với hệ sinh thái dịch vụ, du lịch, công nghiệp, logistics, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ. Thành phố ngày càng hội tụ nhiều lợi thế vượt trội về thể chế, quản trị và chuyển đổi số. Năm 2025 tốc độ tăng trưởng GRDP của Thành phố đạt 8,03%, tổng giá trị GRDP ước đạt 3 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD, gấp 1,7 lần mức bình quân cả nước.

Tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 800.043 tỷ đồng (đạt 119,1% so với dự toán Trung ương giao, đạt 114,7% so với dự toán Hội đồng nhân dân Thành phố giao). Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ước đạt 8,16 tỷ USD. Thành lập mới 59.750 doanh nghiệp, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt hơn 2 triệu tỷ đồng.

Nhìn tổng thể, năm 2025 là năm TP.HCM đặt những viên gạch quan trọng cho một chu kỳ phát triển mới. Với nền tảng kinh tế tăng trưởng vững chắc, đời sống người dân được nâng cao và đặc biệt là sự ra đời của Trung tâm Tài chính quốc tế, Thành phố đang từng bước khẳng định vị thế của một đô thị năng động, hội nhập sâu rộng, giữ vững vai trò “đầu tàu” của cả nước, từ đó tạo tiền đề hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026 và đạt mức 2 con số ở những năm tiếp theo.

Phát biểu tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Hiện nay, quy mô kinh tế Thành phố sau hợp nhất sánh ngang nhiều đô thị lớn trong khu vực; chất lượng tăng trưởng và năng suất lao động không ngừng nâng lên; kinh tế số ngày càng trở thành động lực quan trọng, lan tỏa mạnh sang các lĩnh vực tài chính, thương mại, y tế, giáo dục, văn hóa.

Thành phố cũng đi đầu cả nước về chuyển đổi xanh, phát triển đô thị thông minh và thu hút đầu tư công nghệ cao, hình thành trung tâm tài chính quốc tế Thủ Thiêm, tạo nền tảng cho phát triển nền kinh tế tri thức, sáng tạo và hội nhập sâu với thế giới. Thu ngân sách chiếm hơn1/3 tổng thu quốc gia, khẳng định vai trò quan trọng của Thành phố trong ổn định tài khóa và tăng trưởng quốc gia, đồng thời mở ra triển vọng trở thành trung tâm kinh tế tầm khu vực Đông Nam Á trong thập niên tới.

Đột phá từ thí điểm chính sách đặc thù

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của TP.HCM với hàng loạt công trình hạ tầng, giao thông và chỉnh trang đô thị được khánh thành, đưa vào hoạt động, góp phần tạo nên diện mạo đô thị ngày càng hiện đại, văn minh. Cụ thể, Thành phố đã khánh thành và thực hiện hàng loạt dự án trọng điểm như dự án xây dựng đường nối Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa; dự án thành phần 1 thuộc vành đai 3 TP.HCM; dự án chỉnh trang trục đường Thùy Vân và đầu tư xây dựng khu vực Quảng trường Thùy Vân.

Cùng với đó, 3 bệnh viện cửa ngõ của Thành phố (Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn và Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi) với tổng mức đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng đã được khánh thành, góp phần nâng cao năng lực y tế, giảm tải cho hệ thống bệnh viện tuyến trung tâm và chăm sóc tốt hơn sức khỏe nhân dân.

Công tác chỉnh trang đô thị tiếp tục được đẩy mạnh với hàng loạt dự án cải tạo môi trường, hạ tầng kỹ thuật như kênh Nước Đen, Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên, bờ Bắc kênh Đôi, qua đó mang lại không gian sống xanh, sạch, đẹp cho người dân. Các không gian công cộng trung tâm như Bến Bạch Đằng, Công viên Mê Linh được khoác lên diện mạo mới giàu bản sắc, trở thành điểm đến thu hút đông đảo người dân và du khách.

Thành phố cũng giới thiệu thêm nhiều công trình mới như Tháp Tam Thắng tại phường Vũng Tàu, Rạp Xiếc - Biểu diễn Đa năng Phú Thọ, đồng thời khánh thành Tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo - hạt nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kết nối quốc tế. Đặc biệt, là việc khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên của Việt Nam với sự tham gia đầu tư trực tiếp của khu vực tư nhân.

Sau sắp xếp, trên toàn địa bàn TP.HCM có tổng thể 838 công trình, dự án, khu đất tồn đọng, vướng mắc. Với sự chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên, đến nay Thành phố đã tháo gỡ hoặc có kết luận định hướng 712/838 dự án, khu đất vướng mắc, tồn đọng, đạt tỉ lệ 85% (tổng mức đầu tư các dự án được tháo gỡ trên 131.000 tỷ đồng, quy mô khoảng 22.044 ha).

Thành phố cũng tích cực, chủ động tháo gỡ, giải quyết khó khăn của doanh nghiệp, nhà đầu tư; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025. Công tác quản lý quy hoạch, kiến trúc tiếp tục được triển khai quyết liệt, bài bản, đóng vai trò then chốt trong việc định hướng phát triển không gian đô thị.

Thành phố đã hoàn chỉnh Đề án “Tiếp tục phát triển, hiện đại hoá Cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải thành cảng quốc tế trung chuyển lớn nhất cả nước, có tầm cỡ khu vực Châu Á và quốc tế” trình Thủ tướng Chính phủ. Trình HĐND Thành phố bố trí vốn chuẩn bị đầu tư chuẩn bị đầu tư 7 tuyến đường sắt đô thị theo Nghị quyết số 188 của Quốc hội và 2 tuyến đường sắt đô thị số 1 và số 2 trên địa phận tỉnh Bình Dương (trước sáp nhập)…

Tất cả những điều này đã tạo nên một bức tranh phát triển nổi bật, phản ánh tầm nhìn chiến lược và khát vọng vươn tầm của TP.HCM trong năm 2025 và những năm tiếp theo. Đó là hướng đến một đô thị lớn không ngừng đột phá, phát triển bền vững hơn nữa trong kỷ nguyên mới.

Những thành tựu này có được từ nhiều phía, trong đó có chính sách ưu tiên đặc biệt mà Trung ương dành cho Thành phố trong đó phải kể đến Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội. Sau 2 năm triển khai Nghị quyết số 98, trước sắp xếp - từ chỗ suy giảm nghiêm trọng do tác động của đại dịch Covid-19, TP.HCM đã phục hồi nhanh và từng bước phát triển ổn định trên cơ sở đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu, gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên hàng loạt rào cản vẫn còn đó, tiếp tục kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thành phố; đặc biệt để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới thì phải đẩy mạnh cải cách thể chế, mà TP.HCM là nơi có nhiều điều kiện nhất để đi nhanh với tinh thần “Thành phố vì cả nước và cả nước vì Thành phố”. Vì thế, sau cột mốc sáp nhập mang tính lịch sử, chính quyền TP.HCM đã ngay lập tức bắt tay vào nhiệm vụ cấp thiết là kiến tạo “bộ khung” vững chắc để cỗ máy siêu đô thị vận hành ổn định, hiệu quả, tạo động lực mạnh mẽ cho giai đoạn phát triển mới.

Tâm điểm của chiến lược này chính là việc Quốc hội đã bấm nút thông qua Nghị quyết 260 (thay thế Nghị quyết 98 trước đó). Đây là cơ hội “kim cương”, tạo đột phá thể chế, thúc đẩy Thành phố phát triển nhanh và bền vững; là một “đường băng thể chế” rộng mở, tháo gỡ những điểm nghẽn lâu năm; có ý nghĩa như "con tàu cao tốc" trao cho TP.HCM thẩm quyền và trách nhiệm lớn lao để Thành phố thực sự trở thành đầu tàu, khai thác tốt nhất lợi thế của một siêu đô thị.

Hàng loạt nội dung mà Nghị quyết 620 đã rộng mở cho TP.HCM như các dự án TOD; hợp nhất quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung Thành phố; áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt với vai trò là siêu đô thị, Trung tâm kinh tế tài chính hàng đầu Việt Nam; “thiết kế” các chính sách trong khu thương mại tự do mang tính vượt trội, đột phá để thu hút đầu tư, bảo đảm tính tương đồng giữa các khu thương mại tự do tại TP.HCM, Đà Nẵng và Hải Phòng; bổ sung các tuyến đường sắt kết nối TP.HCM với Cảng hàng không quốc tế Long Thành…

Quan trọng hơn, Nghị quyết 260 đã mở ra một hành lang pháp lý thoáng rộng, đánh dấu bước chuyển mình căn bản từ tư duy “xin cơ chế thí điểm” sang thế chủ động được “trao quyền và tự chịu trách nhiệm”. Từ bệ phóng này, Thành phố có công cụ đắc lực để áp dụng các thủ tục đầu tư đặc biệt, từ việc vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế, thành lập các khu thương mại tự do (FTZ) cho đến mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Những cơ chế vượt trội này tạo nên sức cạnh tranh quốc tế mạnh mẽ, thu hút các nhà đầu tư chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Sau hợp nhất, TP.HCM đang đứng trước cánh cửa trở thành siêu đô thị tầm cỡ khu vực và thế giới (Ảnh: Chinhphu.vn).

Khát vọng về một siêu đô thị

Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đặt ra mục tiêu tổng quát là đến năm 2030, TP.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á và tầm nhìn đến năm 2045 nằm trong nhóm 100 thành phố tốt nhất thế giới.

Đại hội đã thống nhất 30 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2025 - 2030 về kinh tế, xã hội, đô thị và môi trường, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng. Trong đó, đáng chú ý là chỉ tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10 - 11%/năm; đến năm 2030, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 14.000 - 15.000 USD; tổng vốn đầu tư xã hội bình quân 5 năm 35 - 40% GRDP; kinh tế số chiếm từ 30 - 40%/GRDP…

Đến năm 2030, đạt 35,1 giường bệnh/10.000 dân, 21 bác sĩ/10.000 dân và 35 điều dưỡng/10.000 dân; tối thiểu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học (từ 3 đến 18 tuổi); nhà ở xã hội tăng thêm 199.400 căn… Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời… Đồng thời, Đại hội cũng thống nhất 3 chương trình trọng điểm, đột phá của TP.HCM nhiệm kỳ 2025 - 2030 về chính sách, thể chế; phát triển hạ tầng; phát triển nguồn nhân lực.

Phát biểu tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 - 2030), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Việc hợp nhất TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa -Vũng Tàu là bước ngoặt lịch sử, nơi ba cực kinh tế năng động bậc nhất cả nước hội tụ. Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và đồng bào cả nước đặt nhiều kỳ vọng Thành phố mới sẽ trở thành hình mẫu "siêu đô thị", hình thành các động lực tăng trưởng mới, vươn lên ngang tầm các đô thị quốc tế, phát triển thông minh, hiện đại, tăng trưởng xanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ, văn hóa và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Việt Nam.

Để hiện thực hóa tầm nhìn và mục tiêu phát triển giai đoạn mới, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Thành phố phải đưa tinh thần của các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị vào thực tiễn phát triển đô thị đặc biệt; xây dựng Thành phố trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, hạt nhân của nền kinh tế tri thức, đẩy nhanh kinh tế số, chính quyền số và xã hội số, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, công nghệ cao, tài chính số.

Hoàn thiện thể chế, mạnh dạn thí điểm mô hình chính quyền đô thị tự chủ, phân cấp, ủy quyền linh hoạt, hướng tới nền quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả; khơi dậy và bảo vệ tinh thần doanh nghiệp, phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy các tập đoàn tư nhân lớn, doanh nghiệp công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế Thành phố. Hoàn chỉnh quy hoạch, tái kiến trúc không gian phát triển theo tư duy đa cực - tích hợp - kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm nhằm phân bổ hợp lý nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều hành.

Đẩy nhanh cơ cấu lại nền kinh tế, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chính; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh thực chất, hiệu quả, nâng cao năng suất lao động, quyết tâm đạt tốc độ tăng trưởng GRDP cao trong giai đoạn 2025 - 2030. Đặc biệt, cần xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành và dịch vụ công, hướng tới chính quyền số kiến tạo, minh bạch, hiệu quả, làm nền tảng cho thành phố thông minh.

Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu nêu trên, Đại hội Đảng bộ TP.HCM đã thông qua 10 nhiệm vụ chủ yếu phát triển TP.HCM như phát triển kinh tế nhanh, bền vững trên nền tảng đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại kinh tế theo hướng lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu.

Năm 2025 đã khép lại, cùng với cả nước, TP.HCM hân hoan bước vào năm mới 2026 với nguồn cảm hứng mới, năng lượng mới, động lực mới. Chắc chắn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM sẽ gặt hái nhiều thành tựu to lớn hơn nữa, biến khát vọng trở thành siêu đô thị tầm cỡ khu vực sớm trở thành hiện thực, đáp ứng sự tin cậy, mong chờ của lãnh đạo Trung ương và nhân dân cả nước.