Sử dụng vỉa hè cũng cần có văn hóa

Hiện nay trên thế giới, rất nhiều không gian vỉa hè đang được quay trở lại theo đặc tính của nó. Quảng trường Times (New York, Mỹ) đã thử nghiệm khi chặn xe và tạo thành không gian vỉa hè cho người dân sinh hoạt. Song chính từ thử nghiệm đó, con phố này trở nên nhộn nhịp hơn và người dân thích thú hơn với nó.

Thành phố Sanfrancisco (Mỹ), đã thay đổi những khu vực đậu xe dọc 2 bên đường để chuyển đổi thành các vỉa hè giúp các hoạt động ngoài trời, ăn uống ngay tại khu vực này trở nên sôi động hơn. Các thành phố lớn như Tokyo, Seoul, Singapore các khu phố ẩm thực đã được quay trở lại trên các vỉa hè với sự tổ chức gọn gàng ngăn nắp, vệ sinh an toàn thực phẩm, được sự ủng hộ nhiệt tình của khách hàng trong và ngoài nước.

Từ những ví dụ như trên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, với sự phát triển nhanh chóng của Hà Nội hiện nay, vỉa hè cũng rất đa dạng với những công năng sử dụng khác nhau, trong đó, không thể không tính đến công năng gắn với kinh tế. Đây là một bộ phận của kinh tế - xã hội ở Việt Nam nói chung và tại Hà Nội nói riêng. Hơn nữa, đây còn là một nguồn lực dự trữ phát triển kinh tế vĩ mô cũng như vi mô và cũng là cơ hội để cải thiện thu nhập cho người dân đồng thời cũng góp phần thực hiện cảnh quan đô thị của Việt Nam.

Mặc dù vấn đề kinh tế vỉa hè vẫn còn nhiều tranh cãi nhưng không thể phủ nhận ý nghĩa của nó đối với nền kinh tế đô thị, nhất là nơi có mật độ dân cư đông như Hà Nội. Chính vì vậy, năm 2021, UBND thành phố Hà Nội đã đồng ý với đề xuất của Sở Tài chính và UBND quận Hoàn Kiếm, cho sử dụng thí điểm hè phố để kinh doanh. Theo đó, vỉa hè 5 tuyến phố để tổ chức kinh doanh gồm Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Phụng Hiểu, Phùng Hưng (đoạn từ Lê Văn Linh đến Hàng Vải, Nguyễn Quang Bích đến gần Cửa Đông).

Giờ đây, dạo một vòng quanh phố Lý Thường Kiệt, trái ngược hẳn với tình trạng lấn chiếm kinh doanh trái phép tự phát không được quản lý, gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường… thì ở đây hàng quán được sắp xếp hết sức ngăn nắp, gọn gàng. Tình trạng này chưa hoàn toàn được như trên phố Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lê Phụng Hiểu và một phần phố Phùng Hưng, tuy nhiên cũng không thể phủ nhận những “điểm sáng” khi người kinh doanh đã có ý thức hơn trong việc giữ gìn vệ sinh chung trong khu vực.

Là một người gắn bó với Hà Nội hơn 40 năm, chị Nguyễn Thị Thủy (ở quận Hoàn Kiếm) cho biết: Việc triển khai thiết lập trật tự đô thị không hoàn toàn đi ngược với kinh tế vỉa hè. Trên thực tế nếu không có kinh tế vỉa hè thì khu phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm và phụ cận đã không thể có thành công như hiện nay. Đây là nét rất riêng ở Hà Nội mà du khách cảm thấy hấp dẫn.

Tuy nhiên, chị Thủy cũng cho rằng, nên có cách quản lý phù hợp để vừa tận dụng được tiềm năng kinh tế vỉa hè, vừa đảm bảo mỹ quan đô thị. “Nếu được tổ chức tốt, những hoạt động này còn góp phần trang điểm cho đường phố thêm đẹp. Những mô hình như vậy đã được áp dụng thành công và mang lại lợi ích kinh tế không nhỏ tại Thái Lan hay Singapore. Các hàng quán trên các tuyến phố được trang trí đẹp rực rỡ như ngày hội, thu hút rất nhiều du khách đến tham quan và sử dụng dịch vụ”, chị Thủy cho biết.

Nhiều chuyên gia cho rằng, không thể thả lỏng nhưng cũng không thể dẹp bỏ “kinh tế vỉa hè” mà cần sử dụng linh hoạt, ứng xử phù hợp giữa các nhóm và sắp xếp quy củ hơn. Cụ thể, tại các khu vực có vỉa hè rộng có thể cho phép tổ chức kinh doanh dưới sự quản lý chặt chẽ; những khu vực đông dân cư, tập trung trường học, bệnh viện, nhà máy có thể tổ chức kinh doanh theo giờ, cấm kinh doanh vào giờ cao điểm để không ảnh hưởng đến giao thông, đi lại của người dân. Trên cơ sở quy hoạch bài bản mới tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức trong khai thác và bảo vệ vỉa hè.