PGS.TS Bùi Hoài Sơn: "Mưa đỏ" đã phá vỡ bức tường vô hình giữa giới trẻ và phim cách mạng

Để tìm hiểu sâu hơn về hiện tượng "Mưa đỏ" và những tác động của nó đối với nền điện ảnh Việt Nam, phóng viên Báo Lao động Thủ đô đã có cuộc trò chuyện với PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội.

Phóng viên: Thưa ông, thành công vượt bậc của phim "Mưa đỏ" nhân dịp Quốc khánh mở ra làn sóng mới cho thể loại phim cách mạng, lịch sử dân tộc, nhất là phim đã đạt doanh thu hơn 473 tỷ đồng tính đến thời điểm hiện tại. Xin ông cho biết những đánh giá của mình về một bộ phim đề tài kháng chiến có thể đạt doanh thu khủng chỉ trong 2 tuần đầu công chiếu?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Việc một bộ phim về đề tài kháng chiến đạt doanh thu vượt mốc hơn 473 tỷ đồng chỉ sau 2 tuần công chiếu là một sự kiện chưa từng có tiền lệ trong điện ảnh Việt Nam. Đây không chỉ là thành công của riêng ê-kíp làm phim, mà còn là thành công của cả dòng phim cách mạng, lịch sử dân tộc vốn lâu nay vẫn được cho là "kén khán giả".

Trước hết, tôi cho rằng thành công này xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Thời điểm ra mắt đúng dịp Quốc khánh đã tạo nên một bối cảnh tinh thần đặc biệt, khi lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ký ức lịch sử được khơi dậy mạnh mẽ. Nhưng quan trọng hơn, bản thân bộ phim đã đủ sức hấp dẫn - từ kịch bản, nhân vật, diễn xuất cho đến kỹ thuật điện ảnh - để chạm vào trái tim khán giả. Đây là yếu tố quyết định để biến phim thành hiện tượng phòng vé.

Một cảnh trong phim "Mưa đỏ".

Thứ hai, doanh thu "khủng" này cho thấy khán giả Việt Nam hoàn toàn sẵn sàng đồng hành cùng phim cách mạng, miễn là phim được làm nghiêm túc và sáng tạo. Điều đó phá vỡ định kiến cũ rằng phim lịch sử, phim chiến tranh chỉ để chiếu trong dịp kỷ niệm, phục vụ tuyên truyền, chứ khó thành công về mặt thương mại. Thực tế, một bộ phim vừa giữ được giá trị nghệ thuật, vừa tạo nên trải nghiệm giải trí hấp dẫn, hoàn toàn có thể làm nên kỳ tích.

Thứ ba, tôi coi thành công này là cú hích lớn cho điện ảnh Việt Nam. Nó mở ra làn sóng mới cho thể loại phim cách mạng, lịch sử dân tộc, khẳng định rằng chúng ta có thể vừa tôn vinh quá khứ, vừa cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường thương mại. Đây cũng là lời khích lệ cho các nhà làm phim: Nếu có tầm nhìn, có tâm huyết và đầu tư bài bản, thì những câu chuyện của lịch sử dân tộc hoàn toàn có thể trở thành "bom tấn" thu hút hàng triệu khán giả.

Phóng viên: Điều đó cho thấy giới trẻ đã quan tâm đến dòng phim cách mạng. Ông đánh giá thế nào về việc phim "Mưa đỏ" đã phá vỡ định kiến về dòng phim cách mạng?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Tôi cho rằng việc "Mưa đỏ" phá vỡ định kiến về dòng phim cách mạng là một bước ngoặt rất quan trọng đối với điện ảnh Việt Nam. Trước đây, nhiều người - nhất là giới trẻ - thường nghĩ rằng phim cách mạng khô khan, nặng nề, chỉ để minh họa lịch sử và ít có giá trị giải trí. Nhưng sự thành công vang dội của "Mưa đỏ" đã chứng minh điều ngược lại: Nếu được làm một cách sáng tạo, hiện đại và chạm đúng tâm lý người xem, thì dòng phim này hoàn toàn có thể tạo nên "cơn sốt" phòng vé.

Điều đáng mừng hơn cả là giới trẻ đã đón nhận bộ phim với sự hào hứng. Họ đến rạp không chỉ để xem lại một trang sử bi hùng, mà còn để sống trong những câu chuyện của con người - tình đồng đội, tình yêu, nỗi đau mất mát, khát vọng hòa bình. Nghĩa là, khán giả trẻ đã tìm thấy sự đồng cảm và cả cảm hứng trong những gì bộ phim kể lại. Đây là tín hiệu khẳng định phim cách mạng không phải là "dòng phim của quá khứ", mà là thể loại có thể đồng hành cùng thế hệ hôm nay và mai sau.

Tôi cho rằng, thành công này đã phá vỡ "bức tường vô hình" giữa khán giả trẻ và phim cách mạng. Nó mở ra một chân trời mới, nơi những giá trị lịch sử không còn bị xem là xa vời, mà trở thành một phần sống động của đời sống tinh thần.

Chính vì thế, "Mưa đỏ" cùng với trước đó là “Địa đạo” không chỉ là một bộ phim thành công về doanh thu, mà còn là minh chứng rằng điện ảnh cách mạng, nếu được làm đúng cách, có thể trở thành cầu nối bền chặt giữa các thế hệ, nuôi dưỡng tình yêu nước và bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Phóng viên: Thành công này sẽ tác động thế nào đến phát triển ngành công nghiệp điện ảnh, công nghiệp văn hoá nước nhà, thưa ông?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Thành công của "Mưa đỏ" không chỉ dừng lại ở một hiện tượng phòng vé, mà còn mang ý nghĩa sâu xa đối với sự phát triển của ngành công nghiệp điện ảnh và rộng hơn là công nghiệp văn hóa của Việt Nam.

Trước hết, về ngành công nghiệp điện ảnh, doanh thu vượt trội của một bộ phim về đề tài kháng chiến chứng minh rằng điện ảnh Việt Nam hoàn toàn có thể vừa giữ được bản sắc dân tộc, vừa cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường thương mại. Đây là tín hiệu khích lệ cho các nhà sản xuất, đạo diễn, biên kịch: Nếu có tư duy sáng tạo, đầu tư bài bản và dám đổi mới ngôn ngữ điện ảnh, thì những câu chuyện lịch sử, cách mạng của Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành "bom tấn" được khán giả đón nhận. Điều này sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư mới vào thể loại phim vốn trước đây thường bị coi là khó bán vé.

Thứ hai, về công nghiệp văn hóa, thành công này cho thấy di sản lịch sử và văn hóa của dân tộc không chỉ là giá trị tinh thần, mà còn có thể trở thành nguồn lực kinh tế. Khi một bộ phim như “Mưa đỏ” thu hút hàng triệu khán giả đến rạp, nó không chỉ mang lại doanh thu trực tiếp, mà còn kéo theo nhiều giá trị gia tăng: kích thích du lịch đến các di tích, địa danh lịch sử được nhắc tới trong phim; thúc đẩy thị trường sách, âm nhạc, sản phẩm ăn theo; và lan tỏa hình ảnh đất nước ra quốc tế. Đây chính là cách mà công nghiệp văn hóa vận hành: biến văn hóa thành sức mạnh mềm, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cụ thể.

Cuối cùng, tôi cho rằng thành công này sẽ góp phần thay đổi tư duy quản lý và đầu tư. Nhà nước có thêm căn cứ để mạnh dạn hỗ trợ dòng phim lịch sử, cách mạng; doanh nghiệp tư nhân thấy được tiềm năng lợi nhuận để cùng tham gia; và khán giả thì ngày càng tin tưởng rằng phim Việt Nam, nhất là phim cách mạng, có thể đem lại trải nghiệm xứng đáng. Khi ba yếu tố Nhà nước - doanh nghiệp - công chúng gặp nhau, đó chính là nền tảng để ngành công nghiệp điện ảnh và rộng hơn là công nghiệp văn hóa nước nhà bứt phá.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!