Miền Bắc rét sớm, dự báo mùa đông lạnh hơn trung bình nhiều năm

Theo thống kê của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong tháng 10 miền Bắc đã trải qua ba đợt không khí lạnh liên tiếp. Đợt đầu tiên vào ngày 19/10 khiến nhiệt độ tại đồng bằng chỉ còn 18-20°C, vùng núi 15-17°C, nhiều nơi dưới 13°C. Mẫu Sơn (Lạng Sơn) ghi nhận mức thấp nhất 9°C, Tam Đảo (Phú Thọ) và Sìn Hồ (Lai Châu) khoảng 12°C. Đợt thứ hai xuất hiện ngày 26/10, nền nhiệt thấp nhất phổ biến 19–22°C; còn đợt thứ ba, bắt đầu từ ngày 30/10 và kéo dài sang đầu tháng 11, khiến Hà Nội xuống 17°C, Mẫu Sơn còn 10°C, vùng núi cao chỉ 12°C.

Trong những ngày đầu tháng 11, không khí lạnh tiếp tục tăng cường. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết hai ngày 3–4/11 là thời điểm miền Bắc rét nhất trong đợt này, với nhiệt độ xuống 16–18°C, vùng núi dưới 15°C. Sau ngày 5/11, trời giảm mưa, nền nhiệt tăng dần vào trưa chiều, song rét vẫn kéo dài về đêm và sáng sớm.

Nguyên nhân lạnh sớm: La Nina và không khí lạnh mạnh

Theo Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi Khí hậu), năm nay gió mùa Đông Bắc đến vào thời điểm tương đương trung bình nhiều năm, tức giữa đến cuối tháng 10. Tuy nhiên, điều đặc biệt là ngay từ đợt đầu tiên, khối không khí lạnh đã có cường độ mạnh, khiến nhiệt độ giảm sâu cả ban ngày.

Sau đợt lạnh ngày 22–23/10, các sóng lạnh liên tục tăng cường và lệch đông, mang hơi ẩm từ biển vào đất liền. Sự kết hợp giữa không khí lạnh và độ ẩm cao khiến miền Bắc xuất hiện mưa nhỏ, sương mù và thời tiết ẩm ướt kéo dài, khác hẳn kiểu rét khô thường gặp. Chính sự cộng hưởng giữa rét và ẩm khiến cảm giác lạnh năm nay thấm và kéo dài hơn, đặc biệt ở đồng bằng và ven biển Bắc Bộ.

Miền Bắc rét sớm, dự báo mùa đông 2025–2026 lạnh hơn trung bình nhiều năm.

Rét đến sớm còn do tác động của hiện tượng La Nina, thường gắn với mùa đông lạnh hơn trung bình ở khu vực Đông Á, trong đó có Việt Nam. Theo các mô hình dự báo, La Nina nhiều khả năng duy trì đến đầu năm 2026, khiến mùa đông 2025–2026 rét hơn năm ngoái, các đợt rét đậm, rét hại có thể xuất hiện dày hơn từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2026.

Các dự báo cho thấy mỗi tháng cuối năm 2025 đều có khoảng ba đợt không khí lạnh, với cường độ tăng dần. Tháng 11 có ba đợt, trong đó đợt giữa tháng mạnh nhất; miền Bắc có thể trải qua những ngày rét khô, âm u. Sang tháng 12, không khí lạnh hoạt động mạnh và liên tục hơn, trong đó đợt cuối tháng 12 kéo dài sang đầu tháng 1/2026 được dự báo là đợt rét đậm, rét hại trên diện rộng đầu tiên của mùa. Nhiệt độ ban đêm có thể giảm còn 15–17°C, vùng núi có sương muối, thậm chí băng giá.

Tháng 1/2026 được dự báo là cao điểm của mùa đông, với ba đợt không khí lạnh mạnh, trong đó đợt cuối tháng rét khô, ít mưa, nhiều nơi hanh. Sang tháng 2, cường độ lạnh giảm dần nhưng vẫn còn 1–2 đợt tăng cường yếu, duy trì tiết trời lạnh về đêm và sáng sớm.

Ảnh hưởng đến sức khỏe và sản xuất nông nghiệp

Thời tiết lạnh, ẩm và thiếu nắng kéo dài sẽ khiến nguy cơ gia tăng các bệnh về đường hô hấp, tim mạch, xương khớp, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người mắc bệnh nền. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động giữ ấm cơ thể, hạn chế ra ngoài vào sáng sớm hoặc đêm khuya, và tăng cường dinh dưỡng trong mùa lạnh.

Về nông nghiệp, rét sớm khiến cây trồng vụ đông sinh trưởng chậm, dễ nhiễm bệnh; các loại rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày và lúa cuối vụ có thể giảm năng suất và chất lượng. Đối với chăn nuôi, gia súc gia cầm, đặc biệt trâu, bò nuôi thả rông có nguy cơ mắc bệnh hô hấp, giảm sức đề kháng nếu chuồng trại không đủ che chắn, sưởi ấm.

Các chuyên gia khí tượng và nông nghiệp khuyến nghị chính quyền địa phương cùng người dân vùng cao chủ động biện pháp phòng chống rét toàn diện: che phủ, bảo vệ cây trồng, gia cố chuồng trại, chuẩn bị thức ăn dự trữ cho đàn gia súc. Ngành y tế và giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn học sinh và người dân cách giữ ấm, điều chỉnh thời gian học tập, lao động ngoài trời trong những ngày rét đậm, rét hại.

Theo Báo cáo Đánh giá lần thứ sáu của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC AR6), nền khí hậu toàn cầu ấm lên đang khiến các đợt lạnh trở nên cực đoan hơn, có thể mạnh hơn hoặc kéo dài bất thường ngay trong bối cảnh Trái đất nóng lên. Các nghiên cứu gần đây cho thấy La Nina và El Nino vẫn chi phối chu kỳ thời tiết, song các “sóng lạnh” hiện nay diễn ra trên nền khí hậu ấm và bất ổn, làm tăng nguy cơ xuất hiện mưa phùn, sương mù và rét kéo dài ở miền Bắc.

Như vậy, mặc dù mới chỉ đầu đông, nhưng những đợt gió mùa đầu tiên đã cho thấy dấu hiệu rõ ràng của một mùa đông lạnh, ẩm và kéo dài hơn trung bình nhiều năm. Người dân miền Bắc được khuyến cáo chủ động thích ứng sớm để bảo vệ sức khỏe, ổn định sản xuất và sinh hoạt trong những tháng lạnh sắp tới.