Kỳ cuối: Lan tỏa nét đẹp người Hà Nội

	Kỳ IV: Chung tay xây dựng sân chơi chung xanh - sạch - đẹp
	Kỳ III: Xếp hàng mọi lúc, mọi nơi
	Kỳ II: Sạch từ nhà, đẹp từ ngõ
	Xây dựng văn hóa từ những điều giản dị

Giữ gìn cốt cách thanh lịch

Thời điểm này, Hà Nội đang trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và hiện đại hóa mạnh mẽ. Dễ thấy là nhiều người, ở khắp các miền đất nước về Thủ đô sinh sống, lập nghiệp. Họ mang theo phong tục, tập quán, thói quen, văn hóa, lối sống, cách ứng xử của vùng quê của họ đến Thủ đô.

Một vấn đề khác đặt ra là sự va chạm giữa truyền thống và hiện đại. Lối sống công nghiệp ngày càng phổ biến, khiến cho tính kết nối giữa các thành viên trong gia đình bị ảnh hưởng. Những tiêu cực của “văn hóa mạng” lan ra cuộc sống, những cách ăn nói, cư xử thiếu văn hóa lấn át nếp ứng xử “có lịch, có lề”… Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng, chính những nhân tố này khiến nhiều nét đẹp văn hóa của Hà Nội bị mai một.

Tuy nhiên, theo cảm quan của người viết, điều này không hoàn toàn đúng. Vì sao ư? Bởi đó là những mặt trái mang tính tất yếu của bất kỳ sự phát triển nào. Và nó không đại biểu cho văn hóa thanh lịch của người dân Thủ đô xuống cấp hoặc mai một.

Nói như Giáo sư Lê Hồng Lý, Viện Nghiên cứu văn hóa, Hà Nội từng trải qua nhiều giai đoạn có biến động văn hóa, điển hình như đầu thế kỷ 20, khi có sự du nhập của văn hóa phương Tây, nhiều người cũng lo ngại văn hóa dân tộc bị mai một, nhưng điều đó đã không xảy ra. Trải qua nhiều quá trình sàng lọc, các giá trị thanh lịch của người Kẻ Chợ càng được kết tinh, hun đúc.

Người dân chung tay vệ sinh đường làng, ngõ xóm, khu dân cư mỗi dịp cuối tuần đã tạo nên phong trào đẹp, lan tỏa rộng khắp

Lại nữa, cốt cách thanh lịch của người dân Thủ đô cũng chẳng quá xa vời mà ngay trong những hành động bình dị. Giữa cái nắng hầm hập của chiều hè oi ả, người viết đã không ít lần chứng kiến tại trước cửa số nhà 139/12 Nguyễn Thái Học (quận Ba Đình), số 582 Nguyễn Văn Cừ (quận Long Biên), số 9 Hàng Bông (quận Hoàn Kiếm), 17 Trần Thái Tông (quận Cầu Giấy)… những người lao động sau những giờ lao động nặng nhọc tìm đến để uống nước miễn phí.

Điều này cho thấy, những nét đẹp trong văn hóa ứng xử, truyền thống “tương thân tương ái” của người Hà Nội vẫn không ngừng lan tỏa, dù cuộc sống có bộn bề đến mấy.

Lan tỏa những giá trị trân quý

Từng có dịp qua ngõ 2E, phố Dịch Vọng (phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy), điều tôi ấn tượng là những người dân sinh sống tại đây cùng nhau cải tạo, trang trí để biến con ngõ nhỏ thành nơi đáng sống. Nghe kể, trước ngõ 2E là đường đất, rộng hơn 3m và đã bị lấn chiếm chỉ còn đủ cho hai chiếc xe đạp tránh nhau. Do nhà nào cũng mang bếp than ra ngõ, quây tạm bợ xung quanh để đun nấu, tránh nắng mưa và tránh khí thải độc hại vào nhà.

Mọi chuyện đổi khác từ khi quận Cầu Giấy và thành phố Hà Nội có chủ trương vận động người dân xây dựng cảnh quan khu dân cư, môi trường sống sạch đẹp, văn minh. Nhắc chuyện này, bà Nguyễn Thị Sử, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ số 10 cho biết, chỉ sau một thời gian ngắn người dân quanh khu vực cùng bắt tay vào việc, ngõ 2E đã được dọn dẹp sạch sẽ, mặt ngõ được đổ bê tông toàn bộ.

Khu nền đất ruộng cũ ở cuối ngõ được cải tạo thành sân chơi chung rộng hơn 1.000m2 với các thiết bị tập thể dục do UBND phường đầu tư lắp đặt và nhiều hoa tươi được trồng mới. Không chỉ vậy, với tinh thần cộng đồng người dân ở đây tiếp tục chung tay biến con ngõ nhỏ thành không gian sống đẹp và ấn tượng. Theo đó, những bức tường gạch thô ráp đã được trát vữa, láng mịn, một phần được gắn bình gốm trồng hoa, phần lớn còn lại được cư dân của ngõ nhận vẽ trang trí.

Cứ thế, con ngõ nhỏ dần trở nên phong quang, sạch đẹp và là địa điểm để người dân gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ, gắn kết tình làng nghĩa xóm sau mỗi ngày làm việc căng thẳng. Các gia đình vui vẻ, phấn khởi, tình đoàn kết khu phố được củng cố. Nhiều hộ còn tiên phong trồng cây xanh trước cửa nhà để làm đẹp thêm không gian sống.

Cộng đồng chung tay thực hiện từ những việc nhỏ còn được thấy ở thôn Thượng Phúc (xã Bắc Hồng, huyện Ðông Anh). Tại đây, từ sau khi triển khai thực hiện Quy tắc ứng xử nơi công cộng, nhận thức của cộng đồng dân cư có nhiều đổi thay. Mọi người chú ý gìn giữ không gian công cộng và có ý thức cải tạo môi trường, không gian xanh, sạch đẹp.

Để khích lệ tinh thần, thôn Thượng Phúc còn dành quỹ đất 1,1 ha để xây dựng khu quần thể văn hóa cộng đồng, trong đó gồm nhiều hạng mục như: nhà văn hóa, sân vận động, trường mầm non, bãi đỗ xe… với hệ thống chiếu sáng đồng bộ, hiện đại. Trong quần thể đó, chính quyền, nhân dân đã góp sức xây dựng tiểu công viên cây xanh. Ngoài ra, toàn thôn có 3 km đường hoa, 80% cổng các gia đình có hoa, cây xanh. Người dân bỏ rác đúng giờ quy định, hạn chế vứt rác bừa bãi, tích cực bóc xóa quảng cáo, rao vặt.

Rõ ràng, nét đẹp người Hà Nội dù cách thức người dân thể hiện khác nhau song nó vẫn lan tỏa, tạo hiệu ứng tích cực trong đời sống cộng đồng. Và hơn hết, việc chung tay xây dựng văn hóa chẳng ở đâu xa, có thể bắt đầu ngay từ những điều giản dị.