Khởi kiện doanh nghiệp nợ đọng BHXH vẫn còn nhiều khó khăn

	Giám sát việc thực hiện chế độ chính sách đối với người lao động
	1.059 doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội trên 36 tháng

Ông Tạ Văn Dưỡng, Trưởng ban Chính sách pháp luật LĐLĐ Thành phố cho biết, hiện Thành phố Hà Nội quản lý 51.709 đơn vị tham gia BHXH với 1.101.41 lao động. Tính đến 30/9/2017, có 35.848 doanh nghiệp nợ BHXH với số tiền nợ là 2869 tỷ đồng, trong đó số doanh nghiệp nợ từ 12-24 tháng là 1639 đơn vị, với số tiền nợ là 331 tỷ đồng; số doanh nghiệp nợ 24 tháng trở lên là 1623 đơn vị với số tiền nợ 1088 tỷ đồng.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng LĐLĐ Việt Nam về tổ chức thí điểm khởi kiện các doanh nghiệp nợ đọng BHXH, LĐLĐ Thành phố đã ban hành Hướng dẫn số 22/HD-LĐLĐ ngày 7/11/2016 cụ thể hóa trình tự, thủ tục, điều kiện, nội dung tham gia tố tụng của tổ chức công đoàn phù hợp với tình hình địa phương, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng cho CNVCLĐ.

Cùng đó, LĐLĐ và BHXH Thành phố đã có phối hợp chặt chẽ trong việc trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu về việc khởi kiện ra Tòa án đối với các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH-BHYT theo đúng các nội dung đã ký kết giữa hai ngành.

Kết quả, tính đến ngày 30/9/2017, tổ chức công đoàn các cấp Thành phố đã tiếp nhận từ cơ quan BHXH 494 bộ hồ sơ doanh nghiệp nợ đọng BHXH với số tiền nợ 346,961 tỷ đồng, 173 hồ sơ công đoàn khởi kiện đã được chuyển sang Tòa án nhân dân cùng ấp. Khi công đoàn thông báo tiến hành thủ tục khởi kiện đã có 114 doanh nghiệp tự giác nộp số tiền 66,83 tỷ đồng nợ đọng BHXH.

“Từ các số liệu trên cho thấy số doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng BHXH trên địa bàn Thành phố vẫn còn ở mức cao và có xu hướng tăng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống đoàn viên công đoàn và người lao động (8.932 người)”- ông Tạ Văn Dưỡng nhận định.

Theo ông Tạ Văn Dưỡng, công tác khởi kiện doanh nghiệp nợ đọng BHXH của tổ chức công đoàn chưa đạt hiệu quả như mong muốn do còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc về thẩm quyền khởi kiện; thủ tục nhận và xử lý đơn khởi kiện của Tòa án, về Quy trình giải quyết tranh chấp lao động tập thể, về hệ thống văn bản của các cơ quan tư pháp, về năng lực trình độ của đội ngũ cán bộ công đoàn tham gia tố tụng v.v...

Trong đó, theo quy định, thẩm quyền khởi kiện các vụ án tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể, về công đoàn, kinh phí công đoàn hiện nay thuộc về CĐCS. Trong khi đó chưa có một văn bản pháp luật nào hướng dẫn cụ thể về quy trình, điều kiện pháp lý để CĐCS có thể đại diện khởi kiện một vụ án tranh chấp lao động tập thể ra Tòa án.

Bên cạnh đó, LĐLĐ Tỉnh, thành phố, CĐ ngành Trung ương chỉ có thẩm quyền khởi kiện tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể, công đoàn, kinh phí công đoàn khi được người lao động hoặc đại diện tập thể người lao động (CĐCS) ủy quyền. Tuy nhiên thực tế đối với tranh chấp lao động cá nhân phần lớn người lao động Việt Nam chưa quen với việc giải quyết các tranh chấp thông qua tố tụng nên rất khó khăn khi tổ chức công đoàn vận động, đề nghị người lao động viết giấy ủy quyền. Đối với vụ án tranh chấp lao động tập thể mà đại diện CĐCS khởi kiện, hoặc ủy quyền cho CĐ cấp trên khởi kiện hầu như chưa thực hiện được.

NLĐ nói rằng, mong ước của họ ngoài lương, thu nhập thì chế độ chính sách phải được đảm bảo (ảnh công nhân lao động nữ phấn chấn khi nghe các chuyên gia giới thiệu, giải thích các chế độ, chính sách liên quan đến lao động nữ tại buổi Tọa đàm do Báo LĐTĐ tổ chức- ảnh chỉ mang tính minh họa)

Một khó khăn đáng lưu ý nữa là về năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ công đoàn. Ông Tạ Văn Dưỡng chia sẻ, kinh nghiệm, trình độ và kỹ năng tham gia tố tụng của đội ngũ cán bộ công đoàn còn hạn chế vì đây là nhiệm vụ mới.Mặt khác, một số cán bộ công đoàn cũng lo ngại rằng khi khởi kiện doanh nghiệp ra Tòa án sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ, phối hợp giữa hai bên trong thời gian tiếp theo. Thực tế, khi đã có bản án thì tỷ lệ thi hành án, đặc biệt là các vụ án về BHXH rất thấp, vì vậy biện pháp khởi kiện chỉ là biện pháp cuối cùng trong giải quyết các vụ án tranh chấp lao động.

Từ thực tiễn trên, để hoạt động khởi kiện, tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể của tổ chức công đoàn đạt được hiệu quả cao, LĐLĐ Thành phố kiến nghị Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành hướng dẫn quy định cụ thể về thẩm quyền, quy trình, hồ sơ, thủ tục để công đoàn khởi kiện một vụ án tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể, về công đoàn, kinh phí công đoàn ra Tòa án.

Trong đó đề nghị giao cho tổ chức công đoàn được quyết định lựa chọn đơn vị đại diện khởi kiện ra Tòa án đối với doanh nghiệp vi phạm pháp luật về lao động, công đoàn và BHXH vì với thực tế hiện nay, CĐCS chưa đủ điều kiện để thực hiện nhiệm vụ này. LĐLĐ Thành phố cũng kiến nghị khi sửa đổi Bộ Luật Lao động năm 2017 (Chương XIV về thẩm quyền, trình tự giải quyết tranh chấp lao động), cần đơn giản hóa thủ tục, trình tự giải quyết tranh chấp lao động tập thể, tranh chấp lao động cá nhân để người lao động và công đoàn có thể lựa chọn hình thức giải quyết là cần qua hòa giải hay khởi kiện thẳng ra Tòa án.

LĐLĐ Thành phố cũng đề nghị Tổng LĐLĐ Việt Nam và cơ quan liên quan tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng tham gia tố tụng cho đội ngũ cán bộ công đoàn đồng thời cần hình thành bộ phận cán bộ công đoàn chuyên trách tham gia tố tụng dân sự của tổ chức công đoàn, đề nghị Tổng LĐLĐ Việt Nam bổ sung, sửa đổi Hướng dẫn 995/HD-TLĐ ngắn gọn, cụ thể cho từng nội dung khởi kiện về Lao động, Công đoàn, BHXH...

Phạm Diệp