Giữ giá ổn định, giữ vững đời sống dân sinh

Cùng lúc đó, diễn biến tỷ giá tiếp tục gây sức ép chi phí. Đồng Việt Nam giảm giá so với USD và EUR khiến máy móc, nguyên liệu sản xuất, thức ăn chăn nuôi, những mặt hàng phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu đều tăng theo. Doanh nghiệp buộc phải tính toán lại giá thành, và cuối cùng, người tiêu dùng vẫn là bên phải gánh phần chi phí tăng thêm. Đây là rủi ro dễ thấy khi nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu đầu vào.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu số một của điều hành kinh tế không chỉ là kiểm soát lạm phát theo chỉ số mà là giữ ổn định giá của các mặt hàng gắn chặt với đời sống: gạo, thịt, rau, xăng dầu, điện, nước… Khi “giá chợ” ổn định, người dân yên tâm; khi những khoản chi thiết yếu không biến động bất thường, nền tảng xã hội sẽ vững vàng.

Để làm được điều này, chính sách bình ổn giá cần chuyển từ “ứng phó” sang “chủ động”. Một hệ thống dự báo sớm, dự trữ hàng hóa chiến lược và khả năng can thiệp linh hoạt phải được xây dựng một cách bài bản. Khi giá có dấu hiệu biến động, phản ứng cần diễn ra sớm, trước khi cú sốc lan rộng theo dạng dây chuyền. Đây chính là cách các nền kinh tế ổn định thường làm: phòng ngừa trước khi chữa cháy.

Giữ ổn định giá chính là giữ ổn định đời sống. (Ảnh minh hoạ)

Dự trữ quốc gia và kho dự trữ vùng cần được nâng tầm cả về quy mô lẫn năng lực quản lý. Những đợt mưa lũ vừa qua cho thấy, khi nhiều địa phương bị cô lập, nguồn cung thực phẩm có thể trở nên khan hiếm chỉ trong vài ngày. Nếu không có cơ chế dự trữ vùng theo mô hình công - tư, việc bình ổn giá cục bộ gần như không thể thực hiện kịp thời. Đầu tư vào dự trữ chính là đầu tư vào an ninh kinh tế.

Một yếu tố cốt lõi khác là giảm chi phí đầu vào, đặc biệt trong lĩnh vực logistics và năng lượng. Với nhiều mặt hàng thực phẩm, chi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành. Khi hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, chi phí vận tải tăng gấp nhiều lần so với bình thường, và người dân phải trả giá cao hơn cho từng mớ rau, cân thịt. Vì vậy, khắc phục nhanh các điểm đứt gãy, mở rộng đường vận chuyển nông sản và tối ưu mạng lưới logistics phải trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Minh bạch về giá, đặc biệt với điện, nước, xăng dầu, cũng là chìa khóa quan trọng. Khi người dân hiểu rõ cấu phần giá, biết được lộ trình điều chỉnh và lý do tăng - giảm, tâm lý bất an sẽ giảm đáng kể, kỳ vọng lạm phát cũng được kiểm soát tốt hơn. Trong nhiều trường hợp, minh bạch chính là biện pháp “an dân” hiệu quả nhất.

Không thể bỏ qua vai trò của hệ thống phân phối. Một chuỗi cung ứng dài, nhiều tầng nấc trung gian sẽ khiến giá bị đội lên mà người sản xuất lẫn người tiêu dùng đều thiệt. Do đó, phát triển hệ thống phân phối hiện đại, chuẩn hóa chợ đầu mối, thúc đẩy thương mại điện tử nông sản sẽ giúp giảm đáng kể chi phí. Khi chuỗi được rút gọn, lợi ích được chia đều hơn, giá bán đến tay người dân cũng hợp lý hơn.

Trong giai đoạn khó khăn, Nhà nước cũng cần chính sách hỗ trợ trực tiếp cho nhóm dễ bị tổn thương như người lao động thu nhập thấp, lao động phi chính thức. Hỗ trợ hóa đơn điện nước, trợ giá đi lại, hỗ trợ thực phẩm… sẽ góp phần bảo vệ mức sống tối thiểu và củng cố ổn định xã hội.

Cuối cùng, mọi giải pháp phải được kết nối và điều phối hài hòa giữa chính sách tiền tệ và tài khóa. Tín dụng phải chảy vào sản xuất và hạ tầng thiết yếu; ngân sách phải ưu tiên cho dự trữ chiến lược, logistics và giảm chi phí đầu vào. Khi dữ liệu, dự trữ, phân phối, minh bạch, hạ tầng và điều phối chính sách được vận hành đồng bộ, ổn định vĩ mô mới thực sự lan tỏa tới từng bữa ăn và từng hóa đơn của mỗi gia đình.

Giữ ổn định giá chính là giữ ổn định đời sống. Và ổn định đời sống chính là an dân, thước đo rõ ràng nhất của năng lực điều hành và tính bền vững của nền kinh tế.