Chênh lệch giảm trừ gia cảnh theo vùng có thể tạo gánh nặng cho người thu nhập thấp

Ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về mức giảm trừ gia cảnh, theo đó, nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng/tháng/người phụ thuộc. Việc tính toán mức giảm trừ gia cảnh tại Nghị quyết căn cứ vào sự biến động của chỉ số giá, thu nhập bình quân đầu người, tốc độ tăng GDP bình quân đầu người và trên cơ sở ý kiến đồng thuận của đa số tổ chức, cá nhân.

Với mức giảm trừ gia cảnh mới, cá nhân có thu nhập 17 triệu đồng/tháng nếu không có người phụ thuộc, hoặc 24 triệu đồng/tháng nếu có 1 người phụ thuộc, hoặc 31 triệu đồng/tháng nếu có 2 người phụ thuộc thì chưa phải nộp thuế.

Liên quan đến kiến nghị của đại biểu đối với cơ quan soạn thảo về việc xem xét giảm trừ gia cảnh theo vùng, miền, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế hay người phụ thuộc của người nộp thuế là mức cụ thể theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người có thu nhập cao hay thấp, với nhu cầu tiêu dùng khác nhau và ở các địa bàn khác nhau.

“Nếu đặt vấn đề quy định ngưỡng giảm trừ ở nông thôn thấp hơn ở đô thị, thì vô hình trung chúng ta đã đánh thuế vào những người có thu nhập thấp, điều kiện sống và làm việc khó khăn”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nói.

Nếu đặt vấn đề quy định ngưỡng giảm trừ ở nông thôn thấp hơn ở đô thị, thì vô hình trung chúng ta đã đánh thuế vào những người có thu nhập thấp, điều kiện sống và làm việc khó khăn. (Ảnh minh hoạ: Đỗ Đạt)

Ông Nguyễn Văn Thắng cũng cho rằng, việc xác định một người nộp thuế ở khu vực nào cũng rất phức tạp, do sự di chuyển thường xuyên của một bộ phận lao động trong nền kinh tế. Việc đặt vấn đề xác định các mức giảm trừ theo vùng cũng sẽ có những hạn chế cụ thể như: Cá nhân sinh sống ở một nơi, làm việc ở nơi khác; người phụ thuộc ở nơi khác, phát sinh thu nhập tại nhiều nơi…

Dự thảo Luật Thuế TNCN (sửa đổi) có nhiều điểm mới, không chỉ tháo gỡ các vướng mắc bất cập về mức thu nhập chịu thuế, mức giảm trừ gia cảnh, biểu thuế suất lũy tiến, dự thảo luật còn sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về miễn giảm thuế thu nhập cá nhân cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn tới, cũng như phù hợp với thông lệ quốc tế.

Các biểu cũng đã có các ý kiến góp ý nhằm hoàn thiện Dự thảo Luật như bổ sung quy định cho phép giảm trừ thu nhập chịu thuế đối với một số khoản như: Tiền lương, tiền công chi cho y tế, giáo dục, đào tạo, tham gia bảo hiểm bắt buộc, đóng góp vào quỹ hưu trí bổ sung, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ.

Đây là bước tiến quan trọng tạo cơ chế khuyến khích tiết kiệm dài hạn, bảo đảm an sinh xã hội và giảm gánh nặng cho nhà nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay cần nghiên cứu bổ sung quy định ưu đãi có mục tiêu, có điều kiện với các khoản tiền lương, tiền công mà người có thu nhập sử dụng để đầu tư vào các lĩnh vực mà Đảng, Nhà nước xác định là động lực, chiến lược.

Đồng thời, để tránh trục lợi chính sách, cần quy định về điều kiện chặt chẽ, rõ ràng giới hạn mức giảm trừ tối đa theo tỷ lệ phần trăm thu nhập chịu thuế và mức trần tuyệt đối theo năm; quy định thời gian nắm giữ tối thiểu từ 3-5 năm đối với khoản góp vốn, chứng chỉ quỹ. Riêng đối với Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện thì thời hạn nắm giữ đến tuổi nghỉ hưu, nếu rút trước thời hạn thì phải truy thu thuế và phạt chậm nộp

Về các trường hợp miễn thuế, giảm thuế, nên xem xét miễn giảm thuế TNCN với những cặp vợ chồng đã sinh đủ 2 con trở lên với một tỷ lệ phù hợp sau khi trừ đi các chi phí của người nộp thuế và người phụ thuộc. Dù chưa có báo cáo đánh giá tác động nhưng nên đưa vào Luật để nghiên cứu, giao Chính phủ đề ra cách thức thực

Về mức giảm trừ gia cảnh, dự thảo quy định căn cứ tình hình biến động giá cả, thu nhập, cần quy định mức giảm trừ cho phù hợp. Về biểu thuế lũy tiến, việc giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc là dễ tính toán, nhưng lại tạo mức chênh lệch giữa các bậc. Đại biểu đề nghị cân nhắc duy trì 7 bậc thuế và mỗi bậc cách nhau 5% để giãn cách đều, không gây áp lực về thuế khi thay đổi mức thu nhập và chênh lệch nhau giữa mỗi bậc là 20 triệu đồng.

Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo đã rà soát các khoản thu nhập miễn thuế, giảm thuế để đồng bộ với các Nghị quyết, Luật mới ban hành gần đây như Nghị quyết 57, Nghị quyết 68, Nghị quyết 71, Nghị quyết 72.

Bảo Thoa