Đặc sắc những hội vật truyền thống đầu Xuân

Từ xưa đến nay, đấu vật là môn thể thao không thể thiếu trong các hội xuân vùng Đồng bằng Bắc Bộ, trong đó, nhiều sới vật đã lưu truyền, tồn tại qua hàng trăm năm. Bên cạnh ý nghĩa mang lại nụ cười sảng khoái ngày xuân, các sới vật còn biểu đạt tinh thần thượng võ dân tộc, là nơi giữ gìn bản sắc văn hóa làng, xã.

Tại Hà Nội, có dịp về huyện Quốc Oai, Thạch Thất, Hoài Đức, Đan Phượng, thị xã Sơn Tây… chúng tôi được nghe người dân kể rành mạch, chi tiết về sức sống của môn vật. Ở mỗi hội vật nơi đây, hình ảnh từ người lớn tuổi đến em bé độ tuổi mẫu giáo mải mê xem vật là hình ảnh thường thấy.

Các hội vật truyền thống đầu xuân thu hút đông đảo người dân xem.

Ông Lê Đình Đức (thị trấn Quốc Oai) cho biết, hằng năm các hội vật truyền thống vẫn được địa phương tổ chức, thu hút hàng nghìn người dân đến xem và thi đấu. Từ đó, lan tỏa tinh thần thượng võ, rèn luyện sức khỏe trong cộng đồng dân cư.

“Việc tổ chức giải các hội vật đầu xuân ngoài việc bảo tồn các giá trị truyền thống còn tạo sân chơi lành mạnh cho thanh, thiếu niên, qua đó, góp phần hạn chế các tệ nạn xã hội”, ông Đức nhận định.

Hằng năm, tại huyện Thạch Thất cũng có hàng chục sới vật nổi tiếng, được tổ chức vào mùng 4 Tết tới Rằm tháng Giêng... đó là sới vật làng Bùng (Phùng Xá), làng Núc (Canh Nậu), làng Khu Ba (Đồng Trúc), Phú Lễ, Phú Kim, Đông Quang…

Nổi bật trong đó là sới vật làng Bùng (xã Phùng Xá). Ông Nguyễn Tuấn Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phùng Xá cho biết, trong những năm qua, phong trào thể dục thể thao của xã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhất là phong trào võ vật đã đóng góp nhiều vận động viên cho huyện Thạch Thất, Thành phố và Quốc gia. Nhiều vận động viên của xã đã giành được Huy chương Vàng, Bạc, Đồng ở các giải đấu Quốc gia và quốc tế.

Hằng năm, cứ mỗi độ xuân về, sới vật làng Bùng lại được tổ chức hội vật, thu hút nhiều tuổi tuổi thanh, thiếu niên trong và ngoài địa phương tham gia thi đấu. Sân tạo sân chơi lành mạnh, góp phần rèn luyện sức khỏe cho thanh, thiếu thời gian để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời khuyến duy trì, bảo tồn, phát huy truyền thống thượng võ của quê hương.

Hay tại hội vật truyền thống làng Khu Ba (thôn Tam Cảnh, xã Đồng Trúc), người dân xã Đồng Trúc cho rằng, hội vật không chỉ phát huy tinh thần thượng võ của quê hương có từ nhiều đời nay mà còn có ý nghĩa cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, cầu may mắn trong năm mới, niềm vui, hạnh phúc đến với muôn người.

Ngay tại quận Hoàng Mai, hằng năm, lễ hội vật truyền thống phường Mai Động cũng được coi là lễ hội dân gian truyền thống có từ lâu đời. Được diễn ra từ ngày 4-6 Tết hằng năm, lễ hội đã thu hút các cụ bô lão, thanh niên trai tráng và các cháu nhi đồng trong phường tham gia.

Theo thông lệ, sáng ngày 4 Tết khi nghe thấy tiếng trống Đình thúc giục tiếng hát quan họ gọi mời, nhân dân sẽ tập trung đông đủ tại sân Đình đi rước kiệu Thánh từ Nghè về Đình. Lễ hội vật là việc ôn lại truyền thống rèn luyện luyện quân sỹ của Đô uý Tam Trinh vào những năm 40 sau Công Nguyên.

Những sới vật sôi động không chỉ thắp lên niềm đam mê với môn thể thao truyền thống mà từ đó còn tuyển chọn ra nhiều vận động viên chất lượng cho các đội tuyển vật.

Năm 2025, lễ hội vật truyền thống phường Mai Động quận Hoàng Mai cũng đã được triển khai tổ chức bài bản và trang trọng. Giải đã tiếp tục thu hút được các vận động viên có chuyên môn, thành tích cao về đăng ký tham gia thi đấu. Đặc biệt, nhằm phát huy và giữ gìn bản sắc văn hoá tốt đẹp của phường, giải đã có bảng thi đấu riêng cho thanh niên phường Mai Động cùng thanh niên các phường thuộc quận Hoàng Mai thi đấu bảng phong trào.

Có thể thấy, niềm đam mê đối với môn vật khiến nhiều người thuộc các thế hệ khác nhau tại các địa phương của Hà Nội đều chọn tập vật để rèn sức khỏe và cũng để có dịp khoe tài với người thân, hàng xóm, bạn bè. Thế nên, tại Thủ đô đã sản sinh ra vô số cao thủ môn vật cổ truyền với nhiều giai thoại để đời về tài năng của họ.

Không chỉ ở Hà Nội, trên cả nước hiện có hàng trăm hội vật tổ chức vào dịp đầu xuân mới, riêng miền Bắc nhiều làng có sới vật nổi tiếng như: Liễu Đôi (Hà Nam), Hội Lim, sới vật Đồng Kỵ (Bắc Ninh)…

Những sới vật sôi động ấy, không chỉ thắp lên niềm đam mê với môn thể thao truyền thống mà từ đó còn tuyển chọn ra nhiều vận động viên chất lượng cho đội tuyển vật của địa phương cũng như Quốc gia hướng đến đấu trường quốc tế.