Cơ hội và thách thức của ngành du lịch TP.HCM trong bối cảnh mới

"Tam giác bản sắc"

Theo đại diện Sở Du lịch TP.HCM: Sau sáp nhập, TP.HCM có khoảng 681 tài nguyên có khả năng trở thành điểm đến du lịch, trong đó khu vực trung tâm TP.HCM có 366 tài nguyên, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu có 230 tài nguyên, khu vực Bình Dương có 85 tài nguyên. TP.HCM là một "tam giác bản sắc" hiếm có tại Đông Nam Bộ khi TP.HCM cũ là vùng trung tâm đại diện cho sự sống động và sáng tạo đô thị; vùng Bình Dương mang tiềm năng công nghiệp, làng nghề, MICE; vùng Bà Rịa - Vũng Tàu đóng vai trò không gian nghỉ dưỡng, tái tạo và dưỡng lành.

Sông nước dày đặc là lợi thế để ngành du lịch TP.HCM phát triển theo bản sắc riêng.

Trên nền tảng là trung tâm kinh tế và văn hóa lớn nhất cả nước, TP.HCM hiện nay có điều kiện để trở thành một điểm đến toàn diện, phục vụ được nhiều loại hình du lịch từ nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên, cho đến du lịch công vụ, văn hóa, ẩm thực và mua sắm.

Về sản phẩm du lịch, hiện nay đã có nhiều tuyến điểm liên kết 3 khu vực có thể triển khai ngay, nhất là các sản phẩm dành cho du khách ngắn ngày. Đó là các sản phẩm kết nối từ trung tâm Thành phố đến các bãi biển như Hồ Tràm, Long Hải, hoặc đến các khu nghỉ dưỡng thiên nhiên như Bình Châu, Côn Đảo. Từ khu vực trung tâm Thành phố cũng có thể tổ chức các chương trình tham quan làng nghề, vườn trái cây, khu sinh thái ven sông ở Bình Dương chỉ trong một ngày. Thành phố cũng có thể đón khách công vụ đến tham dự hội thảo, sau đó kết hợp với các hoạt động tham quan, nghỉ ngơi tại các khu vực biển hoặc sinh thái lân cận (du lịch MICE).

Song song với các chương trình du lịch sẵn có, các tuyến sản phẩm theo chủ đề cũng được nghiên cứu hình thành nư du lịch công nghiệp và trải nghiệm làng nghề tại Bình Dương, du lịch tâm linh kết hợp nghỉ dưỡng tại Bà Rịa - Vũng Tàu, hay du lịch y tế kết nối hệ thống bệnh viện chất lượng cao tại TP.HCM với khu nghỉ dưỡng ven biển. Việc thiết kế lại sản phẩm theo hành trình ngắn, đa dạng về trải nghiệm sẽ giúp mở rộng đối tượng khách, gia tăng sức hấp dẫn cho tour tuyến ngắn ngày và sản phẩm cao cấp.

Về mặt thị trường, TP.HCM mới có thêm lợi thế lớn về quy mô dân số với hơn 14 triệu người sinh sống, làm việc, học tập. Đây là một thị trường nội địa tiềm năng để phát triển du lịch cuối tuần, du lịch ngắn ngày và các sản phẩm theo mùa, cùng với thị trường khách quốc tế cũng được mở rộng.

Trong khi đó, về nguồn nhân lực, Thành phố sẽ có một lực lượng lao động du lịch lớn. Nguồn nhân lực du lịch trực tiếp của Thành phố tăng lên khoảng 160.000 lao động. Thành phố cũng là nơi tập trung khoảng 60/284 cơ sở đào tạo du lịch của cả nước, với chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm khoảng 10.000 sinh viên, chiếm gần 50% tổng số của cả nước, tạo thành một thị trường lao động du lịch lớn nhất cả nước.

Về cơ sở vật chất dịch vụ du lịch, số lượng doanh nghiệp lữ hành sau khi hợp nhất 3 địa phương là 1.815 với 9.540 hướng dẫn viên. Toàn khu vực Thành phố mới có 5.396 cơ sở lưu trú với 92.468 phòng, trong đó có có 86 khách sạn 4 - 5 sao với hơn 18.000 phòng đạt chuẩn cao cấp. Tổng số cơ sở có khả năng tổ chức hội nghị tăng hơn 242 đơn vị, trong đó có 66 đơn vị phục vụ được trên 200 khách như SECC, Gem Center, WTC Expo Bình Dương, The Grand Ho Tram Strip, ...

Một thế mạnh khác không thể không nhắc đến là kết cấu hạ tầng giao thông gắn với du lịch. Các dự án giao thông trọng điểm như vành đai 3 và vành đai 4, nâng cấp Quốc lộ 13, xây dựng cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đặc biệt là sân bay Long Thành sắp đi vào hoạt động, sẽ tạo ra một mạng lưới kết nối đồng bộ và hiện đại, mở ra một không gian du lịch rộng lớn. Điều này giúp du khách di chuyển thuận lợi và nhanh chóng hơn giữa các khu vực trong phạm vi TP.HCM mới và từ phạm vi TP.HCM đi Đồng Nai, Tây Nguyên, từ đó tạo điều kiện để phát triển các tour du lịch liên tỉnh.

Thách thức đan xen

Bên cạnh những cơ hội, vẫn có không ít thách thức đan xen đối với ngành du lịch TP.HCM. Đại diện Sở Du lịch TP.HCM cho biết, thách thức lớn nhất là quản lý và quy hoạch đồng bộ trên một không gian rộng lớn hơn, vốn có những khác biệt nhất định về địa hình, cơ sở vật chất, tập quán dân cư địa phương. Cùng với đó là việc cập nhật thông tin địa giới hành chính và chuẩn hóa đội ngũ nhân lực, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều giữa các địa phương. Yêu cầu phải tái cấu trúc về sản phẩm, về thị trường, định vị lại thương hiệu và hạ tầng kết nối từ khu vực trung tâm đến khu vực Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu cũng là những thách thức được đặt ra,

Để tiếp tục phát triển ngành du lịch, trong thời gian tới TP.HCM đang lên kế hoạch triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp, trong đó có nhóm chính sách hỗ trợ thu hút các đoàn khách du lịch đến Thành phố tham dự hội nghị, hội thảo kết hợp tham quan du lịch (chính sách MICE). Giải pháp này sẽ khai thác hiệu quả hạ tầng cơ sở lưu trú quy mô lớn của TP.HCM, tạo nguồn thu trực tiếp từ các dịch vụ du lịch và kích thích phát triển đồng bộ các ngành kinh tế phụ trợ như vận tải du lịch, ẩm thực, mua sắm, vui chơi giải trí. Theo đó, Thành phố sẽ hỗ trợ kinh phí vé vào cổng các điểm tham quan du lịch (các bảo tàng); hỗ trợ kinh phí thuê hội trường, phòng họp; hỗ trợ kinh phí tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống phục vụ hội nghị, hội thảo; hỗ trợ kinh phí quà lưu niệm khi đón tiếp các đoàn khách du lịch.

TP.HCM là điểm đến hấp dẫn đối với khách quốc tế.

Đối với nhóm chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực du lịch, dự kiến Thành phố sẽ hỗ trợ lãi suất vay đối với các dự án du lịch; thu hút nhà đầu tư chiến lược trên lĩnh vực du lịch; khuyến khích đầu tư phát triển du lịch (cảng hành khách đường thủy, cơ sở lưu trú, nhà hàng ăn uống, khu ẩm thực, lễ hội ẩm thực, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch trình độ ASEAN…).

Đối với nhóm chính sách khuyến khích du lịch trong cộng đồng, Thành phố sẽ khuyến khích cộng đồng dân cư, hộ gia đình tham gia phát triển du lịch dựa trên thế mạnh sẵn có và định hướng phát triển du lịch của Thành phố nhằm đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ du lịch cung cấp cho du khách; góp phần giữ gìn các làng nghệ truyền thống và khuyến khích phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng nông thôn mới. Cụ thể, Thành phố sẽ hỗ trợ kinh phí cho hộ gia đình xây dựng mô hình vườn cây ăn quả kết hợp với kinh doanh dịch vụ du lịch; hỗ trợ kinh phí cho các cơ sở sản xuất nghề truyền thống kết hợp với kính doanh dịch vụ du lịch; hỗ trợ kinh phí cho hộ gia đình vay vốn đầu tư điểm du lịch trong các mô hình du lịch cộng đồng đã được Sở Du lịch công nhận.

Đối với nhóm giải pháp đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Thành phố sẽ hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực là hướng dẫn viên du lịch quốc tế phục vụ thị trường khách trọng điểm đến TP.HCM (Hàn Quốc, Nhật, Đức, Pháp, Nga, Tây Ban Nha, Ý). Trong khi đó đối với nhóm chính sách khuyến khích phát triển du lịch xanh, hướng đến netzero (phát thải ròng bằng không), Thành phố sẽ ưu đãi cho các dự án đầu tư trên lĩnh vực du lịch sử dụng công nghệ 3R (tiết kiệm - tái sử dụng - tái chế), xử lý chất thải từ du lịch, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, mô hình du lịch xanh có tham gia tín chỉ xanh toàn cầu.