Liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp: Sẽ hoàn thiện các quy định pháp lý

	Hà Nội: Quyết liệt các giải pháp giảm nợ bảo hiểm xã hội về dưới 3%
	Mức đóng và thời gian hưởng bảo hiểm thất nghiệp ra sao?
	Có được hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp?

Báo cáo của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho thấy, số lượng người tham gia và đóng BH thất nghiệp tăng qua các năm. Năm 2017 có gần 11,8 triệu người tham gia tăng 6,4% so với năm 2016. Tổng số tiền thu BH thất nghiệp năm 2017 là 13.517 tỷ đồng, tăng 15,2% so với năm 2016. Hiện kết dư Quỹ BH thất nghiệp tính đến cuối năm 2017 là 67.320 tỷ đồng, dự báo đến năm 2020, Quỹ BH thất nghiệp vẫn đảm bảo an toàn.

NLĐ làm thủ tục hưởng chế độ BH thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội. Ảnh: B.D

Về số người hưởng chế độ, theo thống kê của ngành chức năng, số người được hưởng trợ cấp thất nghiệp đều tăng hàng năm, tỷ lệ tăng bình quân 12,5%. Năm 2017 có 671.789 người hưởng trợ cấp thất nghiệp (tăng 14% so với năm 2016). 100% NLĐ hưởng trợ cấp thất nghiệp đều được cơ quan BHXH cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), tạo điều kiện thuận lợi cho NLĐ có thể khám chữa bệnh và sớm trở lại thị trường lao động. Tổng tiền chi cho các chế độ BH thất nghiệp năm 2017 là 7.831 tỷ đồng (tăng 36,31% so với năm 2016).

Tuy nhiên, quá trình thực hiện, cho thấy vẫn còn những tồn tại, bất cập. Cụ thể, nhiều NLĐ cho rằng mức hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề hiện nay là 1 triệu đồng/người/tháng chỉ mới đáp ứng được với chi phí học các nghề đơn giản, trong các trường công lập. Bên cạnh đó, các ngành nghề được hỗ trợ đào tạo cũng chưa đa dạng, nên khó thu hút người học.

Mặt khác, trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp phát sinh một số trường hợp mà NLĐ không thể có một trong các văn bản xác nhận về việc chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc như: Trường hợp NLĐ tại các doanh nghiệp có chủ bỏ trốn hoặc người quản lý doanh nghiệp tại các doanh nghiệp giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng doanh nghiệp.

Một trong bất cập nữa được chỉ ra là theo quy định, người sử dụng lao động cũng được hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ, nhưng hiện chưa có người sử dụng lao động nào được hưởng.

Từ thực tế triển khai chính sách, đánh giá của Nghị quyết 28/NQ-TW về cải cách chính sách BHXH cũng chỉ rõ, chính sách BH thất nghiệp chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức (nơi NLĐ dễ bị tổn thương), còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thoả đáng đến các giải pháp phòng ngừa theo thông lệ quốc tế. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện BH thất nghiệp còn nhiều điểm bất cập. Các chế độ BHXH chưa thể hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng - hưởng; công bằng, bình đẳng; chia sẻ và bền vững.

Từ góc độ là cơ quan trực tiếp thực hiện việc chi trả đánh giá về việc triển khai chính sách BH thất nghiệp, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu cho rằng, hiện ý thức chấp hành pháp luật BH thất nghiệp của một số chủ sử dụng lao động chưa cao, nhất là khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước thường có tỷ lệ trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng lớn của NLĐ vào Quỹ BH thất nghiệp.

Ngoài ra, phần lớn doanh nghiệp chưa thực hiện thông báo định kỳ về tình hình biến động lao động, quan tâm đến quyền lợi BH thất nghiệp đối với NLĐ. Vì vậy, doanh nghiệp không đăng ký, chậm đăng ký tham gia BH thất nghiệp cho NLĐ, làm ảnh hưởng tới quyền lợi của NLĐ.

Từ những hạn chế, bất cập trên ý kiến nhiều địa phương đề xuất cần phải hoàn thiện các quy định của pháp luật về BH thất nghiệp và các văn bản có liên quan theo hướng mở rộng đối tượng tham gia cần bổ sung các biện pháp hỗ trợ NLĐ và người sử dụng lao động trên cơ sở sử dụng hiệu quả Quỹ BH thất nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh các hoạt động thông tin, tuyên truyền nâng cao hơn nữa nhận thức của NLĐ, người sử dụng lao động và các cơ quan, ban, ngành trong việc thực hiện chính sách BH thất nghiệp.

Trước những đề xuất trên, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) đã xây dựng dự thảo và lấy ý kiến rộng rãi về Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 28/2015/NĐ-CP ngày 12/3/2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về BH thất nghiệp.

Theo đó, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung gồm 4 điều, trong đó tập trung vào những nội dung chính như: Về đóng BH thất nghiệp, bổ sung quy định về các trường hợp được coi là người đang đóng BH thất nghiệp bao gồm cả trường hợp NLĐ có tháng liền trước của tháng có ngày chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

Bổ sung quy định thời gian NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên không hưởng tiền lương tháng tại đơn vị mà hưởng trợ cấp BHXH được tính là thời gian đóng BH thất nghiệp. Bổ sung quy định về thời gian đóng để xét hưởng trợ cấp thất nghiệp của NLĐ trong trường hợp NLĐ có thời gian đóng BH thất nghiệp trước khi hưởng trợ cấp thất nghiệp mà chưa được xác nhận trong sổ BHXH do người sử dụng lao động chậm đóng hoặc trốn đóng BH thất nghiệp…

Về các chế độ BH thất nghiệp: Sửa đổi, bổ sung điều kiện hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ theo hướng mở rộng các trường hợp được coi là bất khả kháng. Nâng mức hỗ trợ từ 1 triệu đồng/người/tháng lên 1,5 triệu đồng/người/tháng.

Sửa đổi, bổ sung quy định về thời hạn ban hành quyết định hỗ trợ học nghề từ 15 ngày lên 20 ngày để phù hợp với điều kiện được hỗ trợ học nghề. Sửa đổi, bổ sung nghề được hỗ trợ theo hướng đa dạng hóa hơn...

Nghị định cũng bổ sung quy định về văn bản xác nhận việc chấm dứt hợp đồng lao động/hợp đồng làm việc và hình thức văn bản. Bổ sung quy định NLĐ bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng không được bảo lưu do có việc làm, thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an và đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên nhưng không thực hiện thông báo theo quy định với trung tâm dịch vụ việc làm…

Bảo Duy