Xã Chuyên Mỹ: Ứng dụng chuyển đổi số, đưa sản phẩm làng nghề vươn xa

Từ lâu, Chuyên Mỹ được biết đến là vùng đất hội tụ nhiều nghề truyền thống nổi tiếng như khảm trai - sơn mài, mộc mỹ nghệ, da giày, may mặc… Mỗi nghề mang theo một câu chuyện lịch sử, một bản sắc riêng được lưu giữ qua bàn tay tài hoa của những người thợ làng nghề. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh chóng, thói quen tiêu dùng chuyển mạnh sang môi trường trực tuyến, việc duy trì các kênh bán hàng truyền thống không còn mang lại lợi thế. Nhận thức rõ điều đó, chính quyền địa phương cùng các hợp tác xã, hộ sản xuất đã chủ động tiếp cận công nghệ số như một chìa khóa mở ra hướng đi mới.

Điểm nổi bật của quá trình chuyển đổi này là sự thay đổi trong cách tiếp cận khách hàng. Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ thông qua các cửa hàng, hội chợ hoặc mạng lưới thương lái, thì nay người dân đã bắt đầu làm quen với thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream bán hàng.

Thông qua các lớp tập huấn bán hàng online do địa phương tổ chức, nhiều nghệ nhân và chủ hộ sản xuất nắm bắt kỹ năng chụp ảnh sản phẩm, xây dựng nội dung quảng bá, tương tác với khách hàng và xử lý đơn hàng trực tuyến. Đây là bước đi quan trọng giúp sản phẩm làng nghề tiếp cận lượng khách hàng rộng lớn hơn, vượt ra ngoài phạm vi địa phương và cả thị trường trong nước.

Du khách trải nghiệm sản phẩm khảm trai Chuyên Mỹ (Ảnh: Minh Lộc).

Nghề mộc và đồ gỗ mỹ nghệ tại các khu vực thuộc xã Tân Dân (cũ) nay cũng đang hưởng lợi từ xu hướng số hóa. Nhiều cơ sở đã xây dựng fanpage, website giới thiệu sản phẩm, thậm chí ứng dụng công nghệ video để ghi lại quá trình chế tác nhằm tăng giá trị trải nghiệm cho người mua. Những bộ bàn ghế, tủ thờ hay sản phẩm trang trí vốn chỉ được biết tới qua giới thiệu trực tiếp, nay có thể tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh thành và quốc gia khác nhau thông qua nền tảng số. Điều này không chỉ mở rộng thị trường, mà còn góp phần khẳng định giá trị thủ công truyền thống trong bối cảnh hiện đại.

Một trong những câu chuyện tiêu biểu của chuyển đổi số tại Chuyên Mỹ là làng nghề da giày Phú Yên. Với lịch sử gần một thế kỷ, nghề da giày nơi đây từng phát triển dựa trên phương thức sản xuất thủ công quy mô nhỏ. Tuy nhiên, nhờ áp dụng công nghệ số trong quản lý đơn hàng và quảng bá sản phẩm, nhiều cơ sở đã nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa mẫu mã, kết nối trực tiếp với khách hàng qua các sàn thương mại điện tử. Việc sử dụng hình ảnh, video giới thiệu quy trình sản xuất cũng giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về giá trị thủ công, từ đó sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm chất lượng.

Đặc biệt, dấu ấn nổi bật của làng nghề địa phương là sự công nhận danh hiệu “Làng thủ công thế giới” dành cho nghề khảm trai, sơn mài. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân, mà còn tạo cơ hội lớn để đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Nhiều hợp tác xã đã chủ động chuẩn hóa sản phẩm theo chương trình OCOP, xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu và ứng dụng công nghệ số trong truyền thông. Những tác phẩm khảm trai tinh xảo giờ đây không chỉ xuất hiện tại các showroom truyền thống, mà còn có mặt trên các nền tảng trực tuyến, nơi khách hàng quốc tế dễ dàng tiếp cận và đặt mua.

Chia sẻ trong những ngày đầu xuân, theo anh Vũ Văn Đình, Giám đốc Hợp tác xã Phú Chuyên, nghề khảm trai ở Chuyên Mỹ có lịch sử hơn 1.000 năm. Trước đây chủ yếu sản xuất đồ thờ, bàn ghế, tranh trang trí. Nhưng vài năm gần đây, nhờ chương trình OCOP, Hợp tác xã đã có cơ hội nâng tầm sản phẩm, chuẩn hóa quy trình, đăng ký thương hiệu, tạo vị thế mới cho sản phẩm làng nghề trên thị trường".

Với việc được công nhận làng nghề thế giới mở ra nhiều hướng phát triển cho các sản phẩm làng nghề xã Chuyên Mỹ (Ảnh: Minh Lộc)

Hiện nay, Hợp tác xã có hơn 8 sản phẩm được công nhận OCOP, trong đó có 3 sản phẩm đạt giải Ba cấp thành phố gồm: Tranh khảm trai "Phù dung - Chim trĩ", bình lọ khảm trai và hộp trang sức lưu niệm. Đây đều là những sản phẩm thủ công tinh xảo, mang giá trị nghệ thuật cao, được người tiêu dùng trong và ngoài nước yêu thích.

Để quảng bá sản phẩm làng nghề, hiện nay, Hợp tác xã Phú Chuyên đã đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, tham gia livestream bán hàng, kết nối qua mạng xã hội và các hội chợ trực tuyến, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường trong dịp đầu năm.

Không dừng lại ở đó, Hợp tác xã còn tham gia dự án "Trung tâm thiết kế, sáng tạo, quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch" triển khai tại xã Chuyên Mỹ. Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm, kết nối du khách với các làng nghề truyền thống, mở ra hướng phát triển du lịch làng nghề bền vững trong tương lai.

Thực vậy, bên cạnh hoạt động bán hàng, chuyển đổi số còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái quảng bá làng nghề. Chính quyền xã đã triển khai xây dựng video giới thiệu, album ảnh số, website quảng bá, đồng thời nâng cấp không gian trưng bày và bảo tàng nghề để kết hợp giữa trải nghiệm trực tuyến và trực tiếp. Việc số hóa thông tin sản phẩm, câu chuyện nghề và hình ảnh nghệ nhân giúp tăng tính minh bạch và nâng cao giá trị thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Sự xuất hiện của các dự án trung tâm thiết kế sáng tạo, quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch cũng cho thấy tầm nhìn dài hạn của địa phương. Khi chuyển đổi số kết hợp với du lịch trải nghiệm, mỗi làng nghề không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành điểm đến văn hóa. Du khách có thể tìm hiểu thông tin trên nền tảng số trước khi đến tham quan, đặt lịch trải nghiệm hoặc mua sản phẩm trực tuyến sau chuyến đi. Đây là hướng đi bền vững giúp gia tăng giá trị kinh tế mà vẫn bảo tồn bản sắc truyền thống.

Hội chợ làng nghề và nông sản thực phẩm an toàn xã Chuyên Mỹ giúp kết nối các sản phẩm đặc sắc của địa phương với các thị trường mới, cả trên nền tàng số (Ảnh: Minh Lộc).

Dẫu vậy, quá trình chuyển đổi số tại các làng nghề vẫn còn nhiều thách thức. Không ít nghệ nhân lớn tuổi còn bỡ ngỡ với công nghệ, nguồn lực đầu tư cho hạ tầng số còn hạn chế, và việc xây dựng thương hiệu bài bản vẫn cần thêm thời gian. Tuy nhiên, với sự đồng hành của chính quyền địa phương cùng tinh thần cầu thị của người dân, những khó khăn này đang từng bước được tháo gỡ.

Nhìn về tương lai, chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là việc đưa sản phẩm lên mạng bán hàng, mà còn là quá trình thay đổi tư duy sản xuất, kinh doanh và quản trị. Khi công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ, người thợ làng nghề có thể tập trung hơn vào sáng tạo và nâng cao chất lượng sản phẩm - yếu tố cốt lõi làm nên sức sống lâu bền của các nghề truyền thống.

Có thể thấy, hành trình chuyển đổi số đang mở ra một chương mới cho xã Chuyên Mỹ. Từ những xưởng thủ công nhỏ, từ bàn tay khéo léo của người thợ làng nghề, các sản phẩm mang đậm hồn cốt văn hóa Việt đang từng bước chạm tới thị trường rộng lớn hơn, chuyển đổi số trở thành chiếc cầu nối giúp truyền thống và công nghệ song hành, để những giá trị nghề xưa tiếp tục tỏa sáng trong tương lai.