Minh bạch hóa thị trường xăng, dầu

Theo Bộ Công Thương, hiện nay giá xăng dầu là mức giá tối đa do Nhà nước công bố định kỳ dựa trên công thức giá xăng dầu cơ sở. Theo cơ chế này, Nhà nước ban hành tiêu chí, công thức tính giá, thông số tính toán giá…, can thiệp quá sâu vào quyết định giá của doanh nghiệp.

Ảnh minh họa.

Do vậy, trong dự thảo mới lần này, Bộ Công Thương đề xuất giảm hẳn sự can thiệp của cơ quan Nhà nước vào việc quyết định giá bán của nhà kinh doanh theo hướng Nhà nước chỉ công bố các yếu tố hình thành giá và để nhà kinh doanh tự quyết định giá.

Cụ thể, Nhà nước công bố giá thế giới bình quân 15 ngày, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu căn cứ các yếu tố cố định như thuế các loại, được quyền cộng thêm các khoản chi phí định mức đã được quy định để công bố giá bán xăng dầu trên thị trường. Tuy nhiên, giá bán xăng dầu của thương nhân đầu mối trên thị trường không được vượt quá giá tính toán theo công thức.

Theo Bộ Công Thương, trường hợp tỉ lệ chi phí kinh doanh và lợi nhuận của doanh nghiệp tăng, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét điều chỉnh tỉ lệ chi phí kinh doanh và lợi nhuận của doanh nghiệp phù hợp với tình hình thực tế. Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu căn cứ công thức tính giá nêu trên để tính toán, công bố giá bán xăng dầu trong hệ thống không quá giá bán tối đa.

Bộ này cũng cho rằng theo phương án này, việc tính toán chi phí hàng tháng của thương nhân được giảm bớt. Đây là cải cách trong tính toán giúp thương nhân kinh doanh xăng dầu và cơ quan quản lý giá không phải tính toán và công bố định kỳ các chi phí. Cơ quan quản lý nhà nước theo dõi minh bạch việc công bố giá của các doanh nghiệp.

Đặc biệt, các doanh nghiệp phải cạnh tranh về chi phí để chiếm lĩnh thị trường và thương nhân hoàn toàn có quyền bán thấp hơn giá bán tối đa theo công thức giá quy định tại nghị định, qua đó loại bỏ việc áp dụng giá bán xăng dầu vùng 2 của thương nhân.

Tại cuộc họp báo thường kỳ diễn ra mới đây, Bộ Công Thương cũng đã làm rõ hơn về các đề xuất thay đổi công thức và cơ chế giá xăng dầu. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho hay, dự thảo có nhiều nội dung đổi mới nhưng phải đảm bảo mục tiêu cuối cùng là cân đối được cung cầu xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng và quá trình điều hành phải tiệm cận thị trường nhưng phải có điều tiết của cơ quan Nhà nước.

Theo một số chuyên gia kinh tế, dự thảo đã có ý tưởng đúng đắn khi để cho doanh nghiệp xăng dầu được tự quyết định giá bán trong mức khung mà cơ quan Nhà nước đặt ra. Qua đó có thể thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trên thị trường.

Tuy nhiên, cơ quan Nhà nước phải xác định được khung giá thật chính xác, tránh trường hợp tạo ra khung rộng hơn mức cần thiết, giúp doanh nghiệp xăng dầu có lợi nhuận cao nhưng lại ảnh hưởng đến người dân. Như vậy sẽ không còn là cạnh tranh nữa mà là liên kết độc quyền để cùng bán một giá và bán sát giá trần.

Diên Vĩ