Hướng đi nào cho nông sản?

Lao đao vì nông sản giá rẻ

Những ngày gần đây, khắp các tuyến phố ở Hà Nội như Phạm Văn Đồng, Hồ Tùng Mậu, Lê Văn Lương…không khó để bắt gặp những sạp thanh long đổ đống trên vỉa hè được bán với giá rất rẻ từ 10 – 15.000đ/1kg, có nơi giá bán còn thấp hơn rất nhiều. Chị Lan, một người bán thanh long trên đường Lê Văn Lương, cho biết, sở dĩ giá thanh long rẻ hơn mọi năm, vì năm nay được mùa. Bên cạnh đó, việc thương lái Trung Quốc (TQ) ép giá thanh long của VN và thu mua với giá rẻ, khiến thanh long ế ẩm, bán đầy đường.

Thanh long giá rẻ khiến người trồng lao đao.

“Mọi năm thời điểm này, giá nhập thanh long tại chợ đầu mối hoa quả Long Biên dao động ở mức 15-20.000đ/1kg, năm nay giá chỉ bằng một nửa. Với quả to, đẹp, lòng đỏ hoặc loại hai da (quả ngọt) giá nhập tại chợ chỉ từ 7-8000đ/1kg. Quả nhỏ, có giá nhập 3-4000đ/1kg. Vì thế, giá thanh long rẻ cũng là điều dễ hiểu. Theo một số thương lái, tại một số tỉnh phía Nam như Ninh Thuận, Bình Thuận…giá thanh long còn rẻ hơn rất nhiều, thậm chí người dân còn không tìm được người bán khiến thanh long bị hỏng phải cho bò ăn”, chị Thanh một chủ quầy bán hoa quả cho hay.

Một lần nữa vấn đề “được mùa mất giá” lại xảy ra đối với quả thanh long của VN. Đây là một vấn đề không mới đối với người sản xuất nông sản trong nước, thế nhưng tính đến thời điểm hiện tại, ngành nông nghiệp VN vẫn chưa tìm được giải pháp toàn diện cho đầu ra của nông sản. Trong khi đó, hàng năm đến các thời điểm chính vụ của một số hàng nông sản, người nông dân luôn bị thương lái ép giá bán. Nhiều người cho rằng, ngoài việc bị ép giá sản phẩm đầu ra, thì ngay đầu vào đối với phân bón, giống, thuốc trừ sâu…họ cũng bị ép giá “không thương tiếc”.

Ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, cho rằng, giá nông sản liên tục bị lao đao trong thời gian qua, một phần là do chính sách thu hút đầu tư vào ngành nông nghiệp, trồng trọt…chưa đủ độ chín, độ hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước và có độ rủi do lớn. Ngoài ra, hệ thống phân phối, tiêu thụ nông sản còn kém, chưa tạo ra sự gắn kết giữa người sản xuất và người tiêu thụ. Việc phân phối lợi nhuận không minh bạch, dồn nhiều lợi nhuận vào khâu trung gian như thương lái, Cty xuất khẩu, bán lẻ…làm cho người nông dân bị thiệt thòi.

Cần hướng phát triển bền vững cho nông sản

Với việc giá thanh long liên tiếp sụt giảm trong thời gian qua, theo thông tin từ Bộ NN&PTNT, tính đến cuối tháng 8/2015, giá thanh long ruột trắng tại VN sụt giá kỷ lục và chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm trước. Nếu tại một số tỉnh thành phía Bắc, trong đó có Hà Nội, giá bán thanh long trung bình khoảng 10.000đ/1kg, thì tại thị trường các tỉnh phía Nam, thậm chí 10.000đ còn mua được 4 kg thanh long.

Theo lý giải của Bộ NN&PTNT, do năm nay sản lượng thanh long được mùa, sản lượng tăng đột biến nên giá rẻ. Bên cạnh đó, cùng với việc thị trường xuất khẩu chính là TQ (sản lượng chiếm 80%), đang bất ổn do đồng nhân dân tệ bị phá giá, nhiều thương lái TQ ngưng nhập hàng, hoặc nhập hàng cầm chừng, số lượng ít, khiến giá thành sản phẩm đi xuống. Vì thế, người sản xuất nông sản VN rất dễ bị các doanh nghiệp TQ ép giá, hoặc làm lũng đoạn thị trường gây khó khăn cho các mặt hàng nông sản khi xuất khẩu.

Để giải bài toán trên, ông Vũ Vinh Phú cho rằng, ngành nông nghiệp cần phải đầu tư nhiều hơn nữa vào nông nghiệp như xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông, kho bãi, chợ, siêu thị, các sàn giao dịch nông sản…thực hiện tốt công tác quản lý quy hoạch cây trồng, quy hoạch tiêu thụ, đảm bảo nông sản bớt hao hụt và được dự trữ hợp lý, bán ra đúng thời điểm. Các doanh nghiệp trong nước phải thể hiện được vai trò của mình trong việc tổ chức sản xuất theo hướng sản xuất lớn, hình thành các khu, cụm sản xuất, đưa KHCN và nuôi trồng, chế biến, dự trữ sản phẩm, quản lý an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn Vietgap…

Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ là một trong những vấn đề hết sức quan trọng, vì thế cần nâng cao vai trò của Bộ NN&PTNT, Bộ KHCN, Bộ Công thương trong việc cung cấp thông tin thị trường, xây dựng chiến lược xúc tiến thương mại, tìm kiếm đa dạng thị trường để xuất khẩu thay vì chú trọng đến một thị trường chiến lược. Tổ chức lại hệ thống phân phối nội địa, đảm bảo hàng nông sản ra thị trường ít qua khâu trung gian, công khai chống gian lận thượng mại, trốn thuế, hàng giả, hàng nhái và thao túng giá độc quyền…tạo điều kiện ổn định lâu dài cho nông dân.

“Chúng ta đang tiến tới một nền thương mại công bằng, công bằng cho người sản xuất, cho người tiêu thụ sản phẩm, đó chính là cái gốc cho sự phát triển bền vững, sản xuất chế biến tiêu thụ nông sản rau quả ở VN. Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào khu vực và quốc tế, vì thế, sản phẩm nông sản sắp tới sẽ phải cạnh tranh gắt gao với hàng nông sản nhập khẩu… nên phải tạo ra một nền sản xuất chuyên nghiệp, đủ mạnh. Không thể mãi đưa ra các nghị quyết, nghị định mà phải tổ chức thực hiện những văn bản đó một cách triệt để, đưa sản xuất, chế biến tiêu thụ nông sản VN phát triển một cách bền vững. Nếu không tình trạng “được mùa mất giá”, ép giá nông sản sẽ còn xảy ra”, ông Vinh Phú chia sẻ.

Đạt Đỗ